Արդյոք կավելանա նվազագույն թոշակը 2019թ-ին

Աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարար Մանե Թանդիլյանն իր գործունեության 100 օրը ամփոփելիս անդրադառնալով կենսաթոշակի թեմային նշել է, որ Հայաստանում չի լինելու քաղաքացի, ով ծայրահեղ աղքատ է համարվելու և ստանալու է պարենային զամբյուղի չափից քիչ կենսաթոշակ : Ըստ նախարարի՝ խոսքը վերաբերում է առնվազն 80 հազար քաղաքացու: Թանդիլյանի խոսքով`  կսահմանվի նվազագույն կենսաթոշակի չափ, որը կլինի առնվազն պարենային զամբյուղի շեմից բարձր:

 Բարձրացումը կկազմի 1000 դրամ, ավելի, թե պակաս` Թանդիլյանն ասաց, թե դեռեւս չի կարող հստակ նշել: 

Ե՞րբ, ի՞նչ մեխանիզմներով է 2019թվականին բարձրացվելու նվազագույն կենսաթոշակը, ի՞նչ չափով, եւ թերեւս ամենակարեւորը, ինչպե՞ս են այդ խոստումը իրագործելու, եթե 2019թվականի բյուջեն չընդունվի հարցերի պատասխանները փորձեցինք ստանալ ՀՀ Աշխատանքի եւ սողիալական հարցերի նախարարության լրատվական բաժնից, որտեղից մեզ տրամադրեցին մանրամասն տեղեկություն կենսաթոշակների բարձրացմանը նախագծի վերաբերյալ: Նախարարությունից միարժամանակ ասացին, որ սա ընդամենը դեռ նախագիծ է, որին Կառավարությունը տվել դեռեւս բանավոր համաձայնագիր, այն դեռ պետք է ընդունվի Կառավարության կողմից, ապա հաստատվի ԱԺ-ում: 

Իսկ, թե ի՞նչ է իրենից ենթադրում այս պահին վերը նշված նախագիծը` ընթեդրցողին ներկայացնում ենք ստորեւ.

- 01.06.2018թ. դրությամբ Հայաստանում առկա է 549.257 թոշակառու (այդ թվում թոշակի տարիքի մինչև 10 տարվա ստաժ ունեցող ծերության, հաշմանդամության և կերակրողին կորցնողի նպաստ ստացողներ): Թոշակի չափը որոշվում է բազային կենսաթոշակի և աշխատանքային ստաժի յուրաքանչյուր տարվա համար հաշվարկվող հավելագրումով: Բազային կենսաթոշակը և ծերության նպաստը 16.000 դրամ է, միջին կենսաթոշակը մոտ 42.000 դրամ է:

Նվազագույն և առավելագույն կենսաթոշակի տարբերությունը ավելի քան 12 անգամ է: Արդյունքում, մենք ունենք բավական մեծ բևեռացում միջին/նվազագույն և առավելագույն/նվազագույն կենսաթոշակները հարաբերակցության մասով:

Կենսաթոշակների(այդ թվում թոշակի տարիքի նպաստների) վճարմանը այս տարի ուղղվելու է մոտ 260 մլրդ դրամ և նույնիսկ 1,000 դրամ բարձրացման համար անհրաժեշտ է լրացուցիչ 6,6մլրդ դրամ:

 Ի՞նչ է առաջարկում Կառավարությունը և ինչու՞

Հաշվի առնելով, որ կենսաթոշակների բարձրացումը լինելու է կառավարության շարունակական առաջահերթությունը և յուրաքանչյուր տարի արվելու է առավելագույնը կենսաթոշակների բարձրացման համար, կառավարությունը որդեգրում է հարցի լուծման ոչ թե համաչափության սկզբունքը, այլ աղքատների թիրախավորումը: Այսինքն, այս փուլում նախատեսվում է բարձրացնել ավելի ցածր կենսաթոշակ ստացողների թոշակը, ի վերջո նպատակ ունենալով բոլորի համար ապահովել արժանապատիվ կենսաթոշակ:

Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության կողմից առաջարկվում է կատարել փոփոխություն  «Պետական կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքում՝ ներդնելով նոր գործիք՝ նվազագույն կենսաթոշակի չափ: Նախագիծն ընդունվելու դեպքում օրենքի համաձայն կառավարությունը կսահմանի նվազագույն կենսաթոշակի չափ, որից պակաս չեն կարող լինել օրենքով հաշվարկված կենսաթոշակները։Այսինքն, վերը նշված հաշվարկի արդյունքում, եթե կենսաթոշակի չափը լինելու է պակաս նվազագույն կենսաթոշակի չափին, քաղաքացին ստանալու է նվազագույն կենսաթոշակ:

2019թ բյուջետային գործընթացի շրջանակներում կատարված հաշվարկներում,  2019 թվականի հունվարի 1-ից նվազագույն կենսաթոշակի չափը նախատեսվել է 25 500 դրամ, որի հիմքում դրված է ծայրահեղ աղքատության շեմը՝ 23 313 դրամ (2016 թ տվյալներ) գումարած տարեկան 3 տոկոս գնաճ:

ՈՒ՞մ է վերաբերվում փոփոխությունը և ի՞նչ չափով

Փոփոխության արդյունքում կբարձրանա մոտ 85 000 քաղաքացու կենսաթոշակը, մասնավորապես՝

Փոփոխության արդյունքում լրացուցիչ ծախսերը կկազմեն 6.8 մլրդ դրամ:

Ներկայացնենք նաև փոփոխության ազդեցությունը ըստ խմբերի, այսինքն փոփոխությունը ինչ չափով կանդրադառնա այս 85 000 քաղաքացիների վրա։

Արդյունքում, ինչպես աղյուսակից երևում է, նախաձեռնությունը թիրախավորված է և արդյունավետ, շահառուներիմոտ կեսի համար կենսաթոշակը կբարձրանա մոտ 55%-ով, իսկ միջինացված հաշվարկով բարձրացումը կկազմի մոտ 40%: Ընդ որում, եթե որպես էական բարձրացում համարենք նվազագույնը 20%-ը, ապա նման ազդեցություն կունենան 25.500 դրամից ցածր կենսաթոշակ ստացողների 80%-ից ավելին:

Ակնհայտ է, որ կառավարության մոտեցումը արդարացված է, և նախկին կառավարությունների ստանդարտ քայլերի շարունակումը բյուջետային միջոցների հերթական անարդյունավետ բաշխումն էր լինելու՝ հասարակության համար չտալով որևէ էական արդյունք: Կենսաթոշակային ոլորտում բարեփոխումները, մասնավորապես արդյունավետ թիրախավորումը և հասցեականությունը շարունակում է մնալ կառավարության առաջնահերթությունը:

Հ.Գ. Նկատենք, որ սա, ինչպես եւ նշեցին նախարարությունից, դեռեւս նախագիծ է, որին գրավոր համաձայնություն չի տվել անգամ Կառավարությունը: Ըստ էության այս նախագիծը դժվար թե կյանքի կոչվի, հաշվի առնելով քաղաքական իրավիճակը: Եթե դեկտեմբեր ամսին տեղի ունենա խորհրդարանական ընտրություններ հետեւաբար 201 թվականի բյուջեն չի հաստատվի եւ կառավարությունը ստիպված կլինի աշխատել 2019 թվականի բյուջեով, որտեղ թոշ ակների եւ աշխատավարձերի բորձրացման մասին որեւէ ակնարկ չկա: 

ԻԼՈՆԱ ԱԶԱՐՅԱՆ

Այս թեմայով Ոտնակոխ անելով Փաշինյանի այս հայտարարությունները` թփռոշացած ՔՊ-իստները գործող քաղաքապետ են «խաղացնում».ուր է հակակոռուպցիոնը ՀՐԱՏԱՊ. ԴՕԿ կուսակցության պատվավոր նախագահ Վարդան Ղուկասյանի հայտնի փաստաբանը հայտարարությամբ է հանդես եկել ՇՏԱՊ. Նարիմանյանը ցույց է տալու այն մարդկանց, ովքեր դիմակով և առանց դիմակի բռնության են ենթարկել. Խորխոռունու սպանության հետքերով Դավիթ Իշխանյանի ուղերձը , հենց ցեղասպանության ենթարկվող անձի հայի ոգեղենություն պահելու խնդրանքն էր Նվազագույնը 100 հազար դրամ․Ինչ գին ունի սեպտեմբերի 1-ը