Ինչի է ուզում հասնել Փաշինյանն` իր բրյուսելյան նոր այցով

­Նի­կոլ Փա­շին­յա­նը ե­րեկ նո­րից բռնեց Բր­յու­սե­լի ճամ­փան: Պաշ­տո­նա­պես` նպա­տա­կը Euronews հե­ռուս­տաըն­կե­րութ­յան կազ­մա­կեր­պած «ԵՄ ընդ­լայն­ման գա­գաթ­ա­ժո­ղով 2026»-ին մաս­նակ­ցութ­յունն է: Ի­րա­կա­նում, սա­կայն, այդ այ­ցի տակ, ինչ­պես միան­գա­մայն վստա­հե­լի աղբ­յուր­ներն են պնդում, այլ նպա­տակ­ներ կան:

ՈՐՈՆՔ ԵՆ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՆՊԱՏԱԿՆԵՐԸ

Այս­պես, նաեւ ՀՀԿ փոխ­նա­խա­գահ Ար­մեն Ա­շոտ­յա­նը նա­խօ­րեին հու­շեց, որ մի­ջո­ցա­ռու­մը, ո­րի հա­մար Փա­շին­յա­նը մեկ­նել է Բր­յու­սել` «Կազ­մա­կերպ­ված է ոչ թե Եվ­րո­պա­կան միութ­յան պաշ­տո­նա­կան մար­մին­նե­րի, եվ­րա­հանձ­նա­ժո­ղո­վի, այլ` Euronews հե­ռուս­տաըն­կե­րութ­յան կող­մից»։ Այն է` թեեւ հե­ղի­նա­կա­վոր, եվ­րա­լի­դեր­նե­րից ո­րո­շա­կի ա­ջակ­ցութ­յուն ստա­ցող, բայց ըն­դա­մե­նը սո­վո­րա­կան հե­ռուս­տաե­լույ­թի պես մի բան է: Ու այս փաստն ար­դեն իսկ ի հայտ է բե­րում Փա­շին­յա­նի բրյու­սել­յան այ­ցի նպա­տակ­նե­րից մե­կը:

Այս­պես, նո­յեմ­բե­րի 15-16-ին նույն Բր­յու­սե­լում տե­ղի է ու­նե­նա­լու Եվ­րո­պա­կան միութ­յան ընդ­լայն­ման հար­ցե­րով գա­գաթ­ա­ժո­ղով: Միայն թե դե­պի Եվ­րո­պա վա­զո­ղ եւ հա­նուն դրա ռազ­մա­վա­րա­կան դաշ­նակ­ցի` Ռու­սաս­տա­նի հետ ծանր բախ­ման մեջ մտած Հա­յաս­տա­նին այդ մի­ջո­ցառ­մա­նը չեն հրա­վի­րել: Ու դա Նի­կո­լի հա­մար քա­ղա­քա­կան ապ­տա­կից էլ վատ բան է: Այս­քան ժա­մա­նակ հա­մաշ­խար­հա­յին աղ­մուկ է բարձ­րաց­րել, թե դե­պի Եվ­րո­պա ենք գնում, մի ամ­բողջ օ­րենք ըն­դու­նե­ցին, Հա­յաս­տա­նին քիչ է մնում ԵԱՏՄ­–ից հե­ռաց­նեն, ո­րը ահ­ռե­լի վնաս­ներ է հասց­նե­լու երկ­րին: Մ­յուս կող­մից, բարձ­րաս­տի­ճան եվ­րա­չի­նով­նի­կութ­յու­նը գույնզ­գույն խոս­տում­ներ է տա­լիս, թե մին­չեւ վեր­ջին հայ­կա­կան լո­լիկն ու ե­լա­կը կգնենք: Ու այդ­քա­նից հե­տո ան­գամ այն պաշ­տո­նա­կան մի­ջո­ցա­ռում­նե­րին, որ­տեղ քննար­կում են ԵՄ­–ի ընդ­լայն­ման հետ կապ­ված հար­ցե­րը, Հա­յաս­տա­նին ան­գամ չեն բա­րե­հա­ճում հրա­վի­րել: Դ­րա­նով նաեւ ֆիք­սե­լով, որ ե­թե ան­գամ մեր երկ­րի հետ մեր­ձեց­ման ինչ­–ինչ տես­լա­կան­ներ կան, ա­պա մեկ է, նման ծրագ­րե­րը առն­վազն դեռ ա­մե­նա­հե­ռա­վոր դա­րակ­նե­րում ա­մուր փակ­ված են, եւ ով ի­մա­նա, թե եր­բե­ւէ ի­րա­կան օ­րա­կարգ դուրս կգա՞ն: Ժո­ղովր­դի լեզ­վով ա­սած, չնա­յած այս­տե­ղից դե­պի Բր­յու­սել գնա­ցող հա­վա­տար­մութ­յան եր­դում­նե­րին, նույն Բր­յու­սե­լը մեզ «շան տեղ էլ չի դնում»: Իսկ դա մեկ տպա­վո­րութ­յուն է ֆիք­սում. «դե­պի Եվ­րո­պա» օ­րա­կար­գը սո­վո­րա­կան կեղ­ծա­րա­րութ­յուն է, եւ հա­նուն դրա նի­կոլ­յան ռե­ժի­մը հա­ջո­ղաց­րեց թշնա­մա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­ներ ստեղ­ծել Ռու­սաս­տա­նի հետ եւ առն­վազն տնտե­սա­կան դաշ­տում հսկա­յա­կան վնաս­ներ բե­րեց Հա­յաս­տա­նին: Այ­սինքն, պետք է այդ տպա­վո­րութ­յու­նը փո­խել, եւ դրա հա­մար, ե­թե ԵՄ պաշ­տո­նա­կան մի­ջո­ցա­ռում­նե­րին չեն կան­չում, ա­պա գո­նե հե­ռուս­տա­մի­ջո­ցա­ռում­նե­րի մի­ջո­ցով ցույց տալ, թե ինչ եք ա­սում, տես­նում եք` մեզ ուր են կան­չում: Չե­ղած տե­ղը «բող­կը մրգի տեղ» հրամց­նե­լու պես մի բան է ստաց­վում:

­Բայց սա, ըստ հի­շա­տակ­ված աղբ­յուր­նե­րի, ի­րա­կա­նում Նի­կո­լի այս այ­ցի հիմ­նա­կան ի­մաս­տը չէ. ա­վե­լի կա­րե­ւոր մեկ այլ նպա­տակ կա: Ս­րա հա­մար նախ պետք է հի­շեց­նել, թե այս օ­րե­րին ինչ է կա­տար­վում Եվ­րո­պա­յի, ա­վե­լի կոնկ­րետ` ԵՄ­–ի հետ: Նախ հա­կագ­լո­բա­լիս­տա­կան «բուն­տերն» են սկսել ակ­տի­վո­րեն ա­կա­նա­պա­տել բուն ԵՄ­–ի հիմ­քե­րը` ցնցե­լով ա­ռա­ջա­տար եվ­րո­պա­կան երկր­նե­րը, ա­վե­լի կոնկ­րետ` այդ երկր­նե­րում իշ­խա­նութ­յու­նը պա­հող գլո­բա­լիս­տա­կան հա­մա­կար­գե­րը` Գեր­մա­նիա, Ֆ­րան­սիա, Ի­տա­լիա եւ այլն: Երկ­րոր­դը, գնա­լով միայն սրվում են հիմ­նա­կան դաշ­նակ­ցի` ԱՄՆ­–ի հետ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը: Ա­վե­լին, քիչ չեն ոչ ու­ղիղ վկա­յութ­յունն­րը, որ նե­րեվ­րո­պա­կան ցնցում­նե­րի հետ­քե­րը տա­նում են ու­ղիղ դե­պի թրամփ­յան հա­մա­կարգ: Այս ա­մե­նին էլ գու­մար­վել է է­ներ­գե­տիկ ճգնա­ժա­մը, ո­րը սպառ­նում է իս­կա­կան տնտե­սա­կան ցու­նա­մի ա­ռա­ջաց­նել: Ե­վ այս ա­մե­նի եւ մի շարք այլ գոր­ծոն­նե­րի հա­մա­գու­մա­րում, ԵՄ­–ի եւ Եվ­րո­պա­յի աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան կշիռն աչ­քի ա­ռաջ գրո­ղի ծոցն է գնում: Այդ թվում, մի կող­մից, Եվ­րո­պա­յին ար­դեն ցու­ցադ­րա­բար մեր­ժում են մաս­նակ­ցել ԱՄՆ­–ի միջ­նոր­դությ­ամբ մեկ­նար­կող ուկ­րաի­նա­կան բա­նակ­ցութ­յուն­նե­րին: Մ­յուս կող­մից, ար­դեն մոտ կես ա­մ­սից նա­խա­գահ­ներ Պու­տի­նը, Թ­րամ­փը եւ Սին կա­րող են Չի­նաս­տա­նում «Յալ­թա 2» հան­րա­յին ա­նու­նը ստա­ցած գա­գա­թա­ժո­ղովն անց­կաց­նել` աշ­խար­հը ազ­դե­ցութ­յան ո­լորտ­նե­րի բա­ժա­նե­լու մա­սին հա­մա­ձայ­նութ­յան հաս­նե­լով: Կ­հա­ջող­վի, թե`ոչ, հար­ցի մի կողմն է: Կոնկ­րետ դեպ­քում, էա­կանն այն է, որ Եվ­րո­պա­յին այդ մի­ջո­ցառ­մանն անգամ «երկ­րորդ շար­քում նստո­ղի» կար­գա­վի­ճա­կով չեն հրա­վի­րում:

Այ­սինքն, ի հայտ են ե­կել մի շարք ծան­րակ­շիռ գոր­ծոն­ներ, ո­րոն­ցով պայ­մա­նա­վոր­ված, բա­ռա­ցիո­րեն աչ­քի ա­ռաջ ձե­ւա­վոր­վում է ա­պա­գա աշ­խար­հի աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան դի­մա­գի­ծը: Ինչ­քա­նով Եվ­րո­պան դրա­նում իր տե­ղը կու­նե­նա, ըստ այդմ` ին­չ ար­մա­տա­կան տե­ղա­շար­ժեր կու­նե­նա նրա կշի­ռը: Ըստ այդմ, ի՞նչ ի­մաստ ու­նի դե­պի Եվ­րո­պա գնա­լը: Ս­րանք դար­ձել են այն ա­ռանց­քա­յին հար­ցադ­րում­նե­րը, ո­րոնք նաեւ Նի­կո­լի հա­մար են ճա­կա­տագ­րա­կան նշա­նա­կութ­յուն ձեռք բե­րել: Այ­սինքն, պե՞տք է դեռ շա­րու­նա­կել խա­ղար­կել «դե­պի Եվ­րո­պա» սցե­նա­րը, թե՞ դա սկսում է մա­հա­ցու վտան­գա­վոր դառ­նալ: Ա­ռա­վել եւս, որ հենց այս օ­րե­րին կի­րա­ռա­կան օ­րա­կար­գում է Հա­յաս­տա­նին ՀԱՊԿ­–ից հե­ռաց­նե­լու թե­ման, ո­րին էլ կհա­ջոր­դի նաեւ ԵԱՏՄ­–ից հե­ռաց­նե­լու եւ Ռու­սաս­տա­նի հետ հա­րա­բե­րութ­յու­ննե­րի մա­կար­դա­կը նվա­զա­գո­ւյ­նի հասց­նե­լու թե­մա­նե­րը: Ու ե­թե նաեւ պարզ­վի, որ Եվ­րո­պան ո­րե­ւէ կերպ «չի ար­դա­րաց­նում այն բարձր վստա­հութ­յու­նը», ինչ­պի­սին որ կա Նի­կո­լի պատ­կե­րա­ցում­նե­րում, ա­պա ա­պա­գան նրա հա­մար միան­գա­մից կստա­նա քա­ղա­քա­կան «կա­խա­ղա­նի պա­րա­նի» տեսք: Ըստ այդմ, հենց այդ հար­ցե­րից է, որ պետք է գլուխ հա­նել, թե այս ի­րա­վի­ճա­կում ինչ հաշ­վարկ­ներ են դեռ հնա­րա­վոր կա­պել Եվ­րո­պա­յի հետ: Ու հենց դա հաս­կա­նալն էլ, ինչ­պես աղբ­յուր­ներն են վստա­հեց­նում, Նի­կո­լի այս բրյու­սել­յան այ­ցի հիմ­նա­կան ա­ռանցքն է լի­նե­լու:

ՏԱՐԱԾԱՇՐՋԱՆՈՒՄ ՆՈՐ ՏՐԱՄԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՆ

Ա­ռա­վել եւս, որ ներ­կա ի­րա­վի­ճա­կում շա­րու­նա­կու­մ են նոր մե­սիջ­ներ ի հայտ գալ, որ մեր ­տա­րա­ծաշր­ջա­նում տրա­մադ­րութ­յուն­նե­րը սկսել են շրջա­դար­ձա­յին փո­փո­խութ­յու­նն­երի են­թարկ­վել: Ն­ման ցայ­տուն ազ­դակ կա­րե­լի է հա­մա­րել հայ­տա­րա­րութ­յու­նը, ո­րը նա­խօրեին հնչեց­րեց Վ­րաս­տա­նի վար­չա­պետ Ի­րակ­լի Կո­բա­խի­ձեն: Ըստ նրա` Վ­րաս­տա­նի ներ­կա նպա­տակն է Ռու­սաս­տա­նի հետ կա­պե­րի ամ­րապն­դում, առեւտ­րա­յին, տնտե­սա­կան եւ հու­մա­նի­տար ո­լորտ­նե­րում հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան զար­գաց­ու­մ եւ այդ­պես շա­րու­նակ: «Մենք ար­դեն աշ­խա­տում ենք տար­բեր ո­լորտ­նե­րում, այդ թվում՝ առեւտ­րա­յին, տնտե­սա­կան եւ հու­մա­նի­տար հար­ցե­րում»,- ընդգ­ծել է Կո­բա­խի­ձեն՝ հա­վե­լե­լով, որ Ռու­սաս­տա­նի հետ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի հար­ցե­րով երկ­րի նոր հա­տուկ ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Գիոր­գի Զու­րա­բաշ­վի­լին արդ­յու­նա­վե­տո­րեն աշ­խա­տում է իր պաշ­տո­նում։

Ըն­դա­մե­նը շա­բաթ­ներ ա­ռաջ Թ­բի­լի­սիից միան­գա­մայն այլ ազ­դակ­ներ էին գա­լիս: Եվ­րո­պա­յի հետ նախ­կին կոշ­տութ­յու­նը պա­հե­լով, դեռ մի բան էլ` նոր սրա­ցում­նե­րի գնա­լով, Վ­րաս­տանն ակն­հայ­տո­րեն թրամ­փա­մետ ուղղ­վա­ծութ­յան մի շարք բաց եւ փակ մե­սիջ­ներ հղեց: Ու միա­ժա­մա­նակ, որ քա­ղա­քա­կան ի­մաս­տով Թ­բի­լի­սին դեռ չի պատ­րաստ­վում վե­րա­կանգ­նել Մոսկ­վա­յի հետ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը: Եվ դա­տե­լով նման մե­սիջ­նե­րի շա­րու­նա­կա­կա­նութ­յու­նից, են­թադ­րե­լի է, որ անհ­րա­ժեշտ պա­տաս­խան ռեակ­ցիա Վա­շինգ­տո­նից այդ­պես էլ չէր գա­լիս: Եվ ա­հա այս ան­գամ Վ­րաս­տա­նը, այն էլ` վար­չա­պե­տի մա­կար­դա­կով, ոչ միայն «ներ­կա նպա­տակ» է հռչա­կում «Ռու­սաս­տա­նի հետ կա­պե­րի ամ­րապն­դու­մը», եւ ա­վե­լին` ակ­նար­կում է, որ այդ ուղ­ղութ­յամբ ու­նի նոր ներ­կա­յա­ցու­ցիչ, այն է` նոր մո­տե­ցում­ներ: Ու նման շրջա­դար­ձը, թե­րեւս, գա­լիս է հու­շե­լու, որ վրա­ցի­նե­րը, ո­րոնք սո­վո­րա­բար շատ ա­րագ են զգում «աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան բա­րո­մետ­րի» տա­տա­նում­նե­րը, այս ան­գամ եւս պատ­րաստ­վում են շատ հնա­րա­վոր դար­ձած փո­փո­խութ­յուն­նե­րին:

Այս ֆո­նին, հե­տաքր­քիր էր նաեւ հենց Մոսկ­վա­յից ե­կած լու­րը, որ Ռու­սաս­տա­նը ստեղ­ծում է իր USAID-ի հա­մար­ժեք կա­ռույ­ցը. «Ռոս­սոտ­րուդ­նի­չեստ­վոն» կու­նե­նա իր սե­փա­կան օգ­նութ­յան գոր­ծա­կա­լութ­յու­նը։ Այն է` Ռու­սաս­տա­նի կա­ռա­վա­րութ­յու­նը Պետ­դու­մա­յում ներ­կա­յաց­րել է «Մի­ջազ­գա­յին զար­գաց­մա­նը օ­ժան­դա­կե­լու մա­սին» օ­րի­նա­գիծ, ո­րը են­թադ­րում է հիմ­նա­րար փո­փո­խութ­յու­ններ ա­ռա­ջաց­նել այլ երկր­նե­րի հետ ոչ պաշ­տո­նա­կան մա­կար­դակ­նե­րով հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի կա­ռուց­ման ռազ­մա­վա­րութ­յու­նում: Այ­սինքն, մինչ այս «փա­փուկ ու­ժի» հիմ­նա­կան «փա­փուկ» բա­ղադ­րի­չը կա­ռուց­վում էր այս­–այս երկր­նե­րին որ­քան, օ­րի­նակ, է­ժան հա­ցա­հա­տիկ կամ գազ տվե­ցին, որ­քան դպրոց­ներ կա­ռու­ցե­ցին եւ նման բա­նե­րի վրա, ո­րոնք, ի­հար­կե, է­ֆեկ­տի­վութ­յամբ չէին փայ­լում: Իսկ ա­հա նոր մե­խա­նիզ­մը ծրագ­րում է աշ­խա­տանք կոնկ­րետ թի­րա­խա­յին խմբե­րի հետ, մո­տա­վո­րա­պես այն հայտ­նի մե­թոդ­նե­րով, ո­րոն­ցով գոր­ծում էր USAID-ը, եւ ո­րոնց է­ֆեկ­տի­վութ­յու­նը քա­նիցս ա­պա­ցուց­վել է: Ընդ ո­րում, են­թադ­րա­բար, այդ հա­մա­կարգն ա­ռաջ­նա­յին կեր­պով կկենտ­րո­նա­նա ԱՊՀ տի­րույ­թի վրա, որ­տեղ հա­րավ­կով­կաս­յան ուղ­ղութ­յու­նը դառ­նում է ա­ռաջ­նա­յին­նե­րից մե­կը: Թե որ­քա­նով կստաց­վի, ժա­մա­նա­կը ցույց կտա: Այս պա­հին ի­րո­ղութ­յունն այն է, որ Մոսկ­վան փոր­ձում է փո­խել մաս­նա­վո­րա­պես ԱՊՀ տի­րույ­թում իր եր­բեմ­նի աշ­խա­տան­քա­յին մե­խա­նիզմ­նե­րը, դրանք բե­րե­լով է­ֆեկ­տիվ տես­քի: Այ­սինքն, տես­նում է է­ֆեկ­տի­վութ­յան բարձ­րաց­ման անհ­րա­ժեշ­տութ­յու­նը, ին­չը շատ կա­րե­ւոր ա­ռաջ­նա­յին քայլ է:

ՈՐՊԵՍ ՎԵՐՋԱԲԱՆ

Այս­պի­սով, Նի­կոլն այս պա­հին մնում է նույն եր­կընտ­րան­քի ա­ռաջ, թեեւ ներ­կա փու­լում ընտ­րութ­յան տար­բե­րակ­նե­րի հար­ցում պատ­կե­րը շատ ա­վե­լի հստակ է դար­ձել: Մի կող­մից, ա­րեւմտ­յան ուղ­ղութ­յունն աչ­քի ա­ռաջ դառ­նում է շատ ա­վե­լի ա­նո­րոշ` ներ­քին ծայ­րա­հեղ բա­ցա­սա­կան դե­տա­լի­զա­ցիա­յի հետ կապ­ված: Եվ մյուս­ կող­մից, այն դրա­կան դի­նա­մի­կան, որն այս փու­լում նկատ­վում է ռուս­–ա­մե­րիկ­յան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րում, ա­վե­լորդ ան­գամ հու­շում է, որ ազ­դե­ցութ­յան ո­լորտ­նե­րի վե­րա­բաշխ­ման հար­ցում ո­րո­շա­կի պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յու­ններ հստակ ըն­թաց­քի մեջ են: Ի­հար­կե, կապ­ված թե­կու­զեւ ա­մե­րիկ­յան ընտ­րութ­յու­ննե­րի հետ, այս հար­ցում ա­մե­նե­ւին էլ չպետք է բա­ցա­ռել նոր շրջա­դար­ձե­րը: Բայց այս պա­հին կա այն, ին­չը կա, եւ ել­նե­լով այդ ըն­թաց­քից, պետք է ո­րո­շում­ներ կա­յաց­նել նաեւ աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան կողմ­նո­րոշ­ման հար­ցում: Չ­նա­յած, ԱՄՆ­–ում ար­դեն ընտ­րութ­յուն­ներ են, եւ թե դրանք ինչ փո­փո­խութ­յու­ններ կա­ռա­ջաց­նեն, դրանք եւս շատ ա­րագ տե­սա­նե­լի են դառ­նա­լու:

Այս թեմայով Ֆրանսիայում զանգվածային բողոքի ցույցերի նոր ալիք է. Փարիզի փողոցներ է դուրս եկել 270,000 մարդ Իրանում նոր պատերազմի հավանականության եւս մեկ նշան Իրանում մշակել են մի շարք նոր զինատեսակներ, որոնք անակնկալ կլինեն հակառակորդի համար Որ ուժերն են մասնակցում Կարապետյանի տան հավաքին Պատերազմի սկզբից արդեն խախտվել էր պատերազմի «այբուբենը». Նոյեմբերի 9-ին պայմանագրից 6 տարի անց