Նոր իրողությունների նոր խաղերը

Այն, որ չա­փա­զանց հա­վա­նա­կան է դար­ձել, այս­պես ա­սենք, Եվ­րա­սիա­կան մեծ ե­ռանկ­յան ստեղ­ծու­մը` Մոս­վա–­Պե­կին–Ն­յու Դե­լի գա­գաթ­նե­րով եւ Ի­րա­նով անց­նո­ղ եւ դե­պի Աֆ­րի­կա ծա­վալ­վե­լու պո­տենց­յալ ու­նե­ցող ա­ռանց­քով հան­դերձ, դա այս պա­հին փաստ է (Տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=351867&l=am): Մեզ հա­մար ա­մե­նա­կա­րե­ւերն այս­տեղ այն է, որ նման մե­խա­նիզ­մի ստեղծ­ման դեպ­քում Հա­յաս­տա­նով հան­դերձ, ողջ Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սը հայտն­վում է նման ե­ռանկ­յան ներ­սում: Իսկ դա, ի­հար­կե, կա­րող է ազ­դել ներ­կա­յիս մի շարք ի­րո­ղութ­յուն­նե­րի վրա:

Ն­կա­տենք, նշված զար­գա­ցում­նե­րը պա­տաս­խա­նում են նաեւ հար­ցին, թե ին­չու է վեր­ջին օ­րե­րին այ­սպես ակ­տի­վա­ցել հա­յաս­տան­յան Սահ­մա­նադ­րա­կան հան­րաք­վեի եւ Ադր­բե­ջա­նի հետ «խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նագ­րի» թե­մա­նե­րը: Ա­սենք, թե ին­չու են նաեւ փոր­ձում ա­րա­գո­րեն «հո­րով–­մո­րով» ա­նել նաեւ «Թ­րամ­փի ու­ղու» հար­ցը:

­Բայց նախ կա­րե­լի է հի­շեց­նել, որ հայ­–ադր­բե­ջա­նա­կան «խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նագ­րի» գա­ղա­փա­րը, որն Ա­լիե­ւը բե­րել ­կա­պել է Հա­յաս­տա­նի Սահ­մա­նադ­րութ­յան հետ, ի սկզբա­նե հենց Բա­քուն բե­րեց օ­րա­կարգ: Նո­յեմ­բե­րի 9-ի ե­ռա­կողմ հա­մա­ձայ­նագ­րում  «խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նագ­րի» մա­սին որևէ խսք ան­գամ չկար, եւ դա միան­գա­մայն տրա­մա­բա­նա­կան էր: Ն­ման պայ­մա­նագ­րեր կնքում են պաշ­տո­նա­պես պա­տե­րազ­մող կող­մե­րը, օ­րի­նակ, տրա­մա­բա­նա­կան կլի­ներ, որ «խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նա­գիր» կնքեին Ադր­բե­ջա­նը եւ Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տութ­յու­նը: Սա­կայն հա­յաս­տանն ու Ադր­բե­ջա­նը եր­բե­ւէ պաշ­տո­նա­պես պա­տե­րազ­մի մեջ չեն ե­ղել: Այս երկր­նե­րը ԽՍՀՄ փլու­զու­մից հե­տո ան­գամ ի­րա փո­խա­դարձ ճա­նա­չե­լու, դի­վա­նա­գի­տա­կան հա­րա­բե­րութ­յու­նեն­րի եւ նման բա­նե­րի փուլ չեն ան­ցել: Այ­սինքն՝ հի­մա ի՞նչ «խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նա­գիր» են ու­զում կնքել. երկ­կողմ հա­րա­բե­րութ­յու­նեն­րի հա­մար պետք են բո­լո­րո­վին այլ ի­րա­վա­կան ըն­թա­ցա­կար­գեր: Ի­րար փո­խա­դարձ ճա­նա­չում, դես­պան­նե­րի փո­խա­նա­կում, սահ­ման­նե­րի հստա­կե­ցում, տնտե­սա­կան եւ այլ մե­խա­նիզմ­նե­րի ստեղ­ծում եւ այդ­պես շա­րու­նակ: Հենց այս վեր­ջին տրա­մա­բա­նութ­յունն էլ կար նո­յեմ­բե­րի 9-ի հա­մա­ձայ­նագ­րի տակ, եւ, կրկնենք, Ա­լիե­ւը բե­րեց ու ար­հե­սա­կա­նո­րեն դրան կցեց «խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նա­գիր» գա­ղա­փա­րը, ո­րը հի­մա Փա­շին­յանն է լո­զունգ սար­քել:

­Հարցն այն է, թե Ա­լիե­ւի ին­չին էր դա պետք: Բանն այ­ն է, որ «խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նա­գիր» կոչ­վա­ծով Հա­յաս­տա­նը պաշ­տո­նա­պես ըն­դու­նում է այն ստա­տուս քվոն, որն այս պա­հին ստեղծ­ված է Ադր­բե­ջա­նի ներ­սում: Ա­վե­լին, դրան հար­մա­րեց­նե­լով նաեւ իր ներ­քին օ­րենսդ­րութ­յուն: Այն դեպ­քում, երբ նման բան ա­նե­լու ո­րե­ւէ պար­տա­վո­րութ­յուն Հա­յաս­տա­նը չու­նի: Բայց նման թուղթ ստո­րագ­րե­լով, ո­րի բո­վան­դա­կութ­յա­նը, ի դեպ, ոչ մե­կը ծա­նոթ էլ չէ, Փա­շին­յա­նը Ա­լիե­ւի կա­րե­ւո­րա­գույն լծակ է տա­լիս: Այն է` ա­պա­գա­յում, ե­թե ինչ­-որ բան փոխ­վի, այդ ­թուղ­թը դնել «բա­զար­նե­րի» մեջ, թե տե­սեք, Հա­յաս­տանն էլ է հա­մա­ձայն, ինչ ԽՍՀՄ­-ի ժա­մա­նակ­նե­րի ստա­տուս քվո­յի մա­սին կա­րող է խոսք լի­նել:

Իսկ ա­հա ներ­կա­յիս գլո­բալ ի­րո­ղութ­յու­ննե­րը հու­շում են, որ պա­հը, երբ Ա­լիե­ւին կա­րող է նման թուղ­թը պետք գալ, մո­տե­նում է: Այ­սինքն, ներ­կա փու­լում շատ է խոսվ­ում, որ բա­նը կա­րող է հաս­նել Չի­նաս­տա­նում Պու­տին–Թ­րամփ–­Սի ձե­ւա­չա­փով «Յալ­թա 2» գա­գա­թա­ժո­ղո­վի եւ աշ­խարհն ազ­դե­ցութ­յան գո­տի­նե­րի բա­ժա­նե­լուն: Մ­յուս կող­մից հի­շեք Ի­րա­նի այն գա­ղա­փա­րը, որ ո­րո­շա­կի ձե­ւա­չա­փով պատ­րաստ է միա­նալ ԱՊՀ­-ին: Գու­մա­րած այն ակ­տիվ քա­ղա­քա­կան ըն­թաց­քը, որ ներ­կա փու­լում կա՝ «Հ­յու­սիս–­Հա­րավ» մե­խա­նիզ­մի հետ կապ­ված, եւ ստաց­վում է ռեալ տպա­վո­րութ­յուն, որ ոչ հե­ռու ա­պա­գա­յում ողջ հա­րավ­կով­կաս­յան տի­րույ­թը կա­րող է աշ­խար­հի մե­ծե­րի փոխ­հա­մա­ձայ­նութ­յամբ վե­րա­դառ­նալ ռու­սա­կան աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան ուղղ­վա­ծութ­յուն: Իսկ այդ դեպ­քում Մոսկ­վան վերս­տա­նում է նաեեւ մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նում «թիվ 1 ա­սո­ղի» ֆունկ­ցիան: Ընդ ո­րում, Բա­քուն չու­նի ո­րե­ւէ ե­րաշ­խիք, որ այդ դեպ­քում հիմ­նա­կան պա­հանջ չի դառ­նա ԽՍՀՄ­-ի պա­հին ե­ղած ստա­տուս քվո­յի վե­րա­կանգ­նու­մը, ո­րի պայ­ման­նե­րում ­կար հա­յաբ­նակ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի Ինք­նա­վար Մարզ: Ու ե­թե տա­րա­ծաշր­ջա­նի «թիվ 1 ա­սո­ղը» պնդի, որ ստա­տուս քվո­յի նաեւ այդ բա­ղադ­րի­չը պետք է վե­րա­կանգ­նել, ա­պա միակ թուղ­թը, ո­րով Բա­քուն կկա­րո­ղա­նա նման ի­րա­վի­ճա­կում «բա­զար­նե­րի» մեջ մտնել, կա­րող է դառ­նալ էս գլխից Հա­յաս­տա­նի հա­մա­ձայ­նութ­յամբ նոր ստա­տուս քվո­յի ֆիք­սու­մը` «խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նագ­րի» եւ ՀՀ փոխ­ված Սահ­մա­նադ­րութ­յան մի­ջո­ցով:

Կս­տաց­վի Բաք­վի մո­տ ան­գամ նման թղթով «բա­զար­ներ» սկսել, թե`ոչ, կամ Նի­կոլն ի­րա­կա­նում մին­չեւ վերջ կգնա այդ քայ­լին, թե` ոչ, խոսքն այդ մա­սին չէ: Այլ նրա, որ նման թուղ­թը գո­նե հա­ջո­ղութ­յան հույ­սեր տա­լիս է, այ­լա­պես դա ան­գամ չի լի­նե­լու:

Ընդ ո­րում, հա­վա­նա­կա­նութ­յու­նը, որ այդ կար­գի թղթով Բա­քուն կկա­րո­ղա­նա հա­ջող «բա­զար­ներ» վա­րել, փոքր չէ: Այ­սինքն, ե­թե ռու­սա­կան ազ­դե­ցութ­յան գո­տին հա­րա­վա­յի­ն ուղ­ղութ­յամբ ժա­մա­նա­կին հաս­նում էր մին­չեւ Ա­րաք­սի հյու­սի­սա­յին ա­փե­րը, ա­պա ռազ­մա­վա­րա­կան ի­մաս­տով դա Ար­ցա­խի կշի­ռը դարձ­նում էր ար­տա­կարգ մեծ: Բայց Ար­ցա­խի այդ դերն էա­պես կնվա­զի (ի­հար­կե, չի զրո­յա­նա), ե­թե ռու­սա­կան ազ­դե­ցութ­յու­նը տե­ղա­շարժ­վում է ա­վե­լի հա­րավ` ԱՄՆ­–ին Ի­րա­նի միա­նա­լու եւ Հնդ­կա­կան օվ­կիա­նո­սի գո­տի դուրս գա­լու տես­քով: Կո­պիտ ա­սած, նման ի­րա­վի­ճա­կում սահ­մա­նը շարժ­վում է շատ ա­վե­լի հա­րավ, եւ նախ­կին «սահ­մա­նա­յին ամ­րութ­յուն­նե­րը», կոնկ­րետ դեպ­քում` Ար­ցա­խը, բնա­կան է, կորց­նում են ի­րենց եր­բեմ­նի նշա­նա­կութ­յու­նը: Իսկ ե­թե նշա­նա­կութ­յու­նը պա­կաս է, ա­պա մեծ է նաեւ այն ման­րադ­րամ դարձ­նե­լու հնա­րա­վո­րութ­յու­նը: Ա­ռա­վել եւս, ե­թե շա­հագր­գիռ կող­մը հա­մա­ձայն­ում է դրա հետ:

Այս­պի­սով, որ­քան մոտ է մեծ հան­գու­ցա­լու­ծու­մը, Ա­լիե­ւի հա­մար այդ­քան կա­րե­ւոր է դառ­նում «խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նա­գիրն» ու ՀՀ Սահ­մա­նադ­րութ­յու­նը փո­խե­լը: Նի­կոլն էլ, կար­ծես թե, դեռ փոր­ձում է ինչ­–որ կրկնա­կի խա­ղե­րով ի­րա­վի­ճա­կից դուրս գա­լու ել­քեր փնտրել: Միայն թե ին­չու է հա­յաս­տան­յան ընդ­դի­մութ­յու­ն կոչ­վա­ծը սկսում ակ­տիվո­րեն գնալ այս դա­վա­ճա­նա­կան խա­ղի հե­տե­ւից, դա ար­դեն շատ կա­րե­ւոր հարց է:

Այս թեմայով «Ռուսները ծիծաղում են պատժամիջոցների վրա». Թրամփը ծաղրել է ՌԴ-ի դեմ նոր սահմանափակումների կողմնակիցներին Հրապարակում «անձնագրի փառատոն է» Նիկոլ Փաշինյանը մասնակցում է «ՀայՓաս» ընկերության Երևան մոլի նոր գրասենյակի բացման արարողությանը․ ուղիղ ԳԵՆԵՐԱԼԻ ԱՆՈՒՆԸ ՁԵՐ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՀԱՇՎԵՀԱՐԴԱՐՆԵՐԻ ԳՈՐԾԻՔԸ ՉԷ. ՀԱՅՏՆԻ ՓԱՍՏԱԲԱՆԻ ԴԻՊՈՒԿ ԱՐՁԱԳԱՆՔԸ «Հրապարակ»․ Փաշինյանը նոր «հոկտեմբերի 2» է պլանավորո՞ւմ