Կարող են փոխվել ստվերային կառավարման հարյուրամյա սխեմաները

­Մոսկ­վա­յում այս օ­րե­րին կա­յա­ցած «Ռու­սաս­տան-Աֆ­րի­կա» ֆո­րումն ա­ռա­ջին հա­յաց­քից Հա­յաս­տա­նից եւ մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նից կտրված, ո­րե­ւէ առն­չութ­յուն չու­նե­ցող ինչ­-որ մի­ջո­ցառ­ման տպա­վո­րութ­յուն է թող­նում: Ի­րա­կա­նում դա այդ­քան էլ այդ­պես չէ: Դ­րա մա­սին է խո­սում թե­կու­զեւ միայն փաս­տը, որ այդ մի­ջո­ցառ­մանն ակ­տիվ մաս­նակ­ցութ­յուն ու­նե­ցավ Ի­րա­նը` տպա­վո­րիչ պատ­վի­րա­կութ­յամբ` նա­խա­գահ Փե­զեշ­քիա­նի գլխա­վո­րութ­յամբ:

«ՀՅՈՒՍԻՍ–ՀԱՐԱՎԸ» ԳԱԼԻՍ Է ԱՌԱՋԻՆ ՊԼԱՆ

­Մի կող­մից, թե­րեւս, մոս­կով­յան ֆո­րու­մին Փե­զեշ­քիա­նի մաս­նակ­ցութ­յու­նը եւ Պու­տի­նի հետ հան­դի­պու­մը ռուս­-ի­րա­նա­կա­ն երկկողմ թե­մա­տի­կա­յով էր: Ընդ ո­րում, հայ­տա­րար­վեց միան­գա­մայն տպա­վո­րիչ արդ­յունք­նե­րի մա­սին, այդ թվում` Ի­րա­նում Ռու­սաս­տա­նի կող­մից նոր ա­տո­մա­կա­յան­նե­րի կա­ռուց­ման: Ա­մեն դեպ­քում, կող­մե­րը երկ­կողմ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի եւ ա­ռա­ջի­կա ծրագ­րե­րի մա­սին առն­վազն հան­դիպ­ման տե­սա­նե­լի մա­սին ա­ռա­վել քան տպա­վո­րիչ ար­տա­հայ­տութ­յուն­ներ հնչեց­րին: Իսկ փոր­ձա­գի­տա­կան շրջա­նակ­նե­րը հա­վաս­տիաց­նում են, որ կու­լո­ւա­րա­յին քննար­կում­ներն ար­ձա­նագ­րել են շատ ա­վե­լի խոր­քա­յին մա­կար­դակ, այդ թվում` ռազ­մա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան ուղ­ղութ­յամբ:

­Բայց մյուս կող­մից, դա­տե­լով նաեւ ի­րա­նա­կան տեղ­յակ փոր­ձա­գի­տա­կան շրջա­նակ­նե­րի գնա­հա­տում­նե­րից, Պու­տին– Փե­զեշ­քիան հան­դիպ­ման ոչ տե­սա­նե­լի հատ­վա­ծում երկ­կողմ հա­րա­բե­րութ­յու­ննե­րի թե­մա­տի­կան հիմ­նա­կա­նում հան­գել է այլ` ա­վե­լի գլո­բալ ծրագ­րե­րի: Ար­դեն կապ­ված նաեւ «Ռու­սաս­տան–Աֆ­րի­կա» ֆո­րու­մի բուն գա­ղա­փա­րա­խո­սութ­յան հետ: Այն է` Ռու­սաս­տա­նը գնա­հա­տում է, որ Աֆ­րի­կան դառ­նում է ա­վե­լի քան ա­րագ զար­գա­ցող եւ հա­մաշ­խար­հա­յին կա­րե­ւոր դե­րա­կա­տա­րութ­յուն ստա­ցող տի­րույթ եւ պատ­րաստ­վում է էա­պես ա­վե­լաց­նել հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան մա­կար­դա­կը: Ընդ ո­րում, սա տե­սա­նե­լի է ար­դեն տե­ւա­կան ժա­մա­նակ, երբ Ռու­սաս­տա­նը սկսեց ռազ­մա­քա­ղա­քա­կան ի­մաս­տով քիչ տե­սա­նե­լի բայց ի­րա­կա­նում չա­փա­զանց ակ­տիվ կեր­պով ծա­վալ­վել աֆ­րիկ­յան տար­բեր երկր­նե­րում: Այս փու­լում Ֆ­րան­սիան, որ հար­յու­րամ­յակ­նե­րով ծանր ու մեծ դիր­քեր էր գրա­վել, շտա­պեց բա­ռա­ցիո­րեն փա­խուս­տի դի­մել աֆ­րիկ­յան տար­բեր երկր­նե­րից: Այ­նու­հե­տեւ մի շարք երկր­նե­րում հե­տե­ւե­ցին հե­ղաշրջ­ման փոր­ձեր, ո­րոնք կան­խե­լու հար­ցում կրկին  ռու­սա­կան ռազ­մա­կան ոչ պաշ­տո­նա­կան կոն­տին­գեն­տը, այդ թվում` «Վագ­նե­րը» միան­գա­մայն ծան­րակ­շիռ դե­րա­կա­տա­րութ­յուն ու­նե­ցավ: Ու ա­հա արդ­յուն­քը դար­ձավ հի­շա­տակ­ված ֆո­րու­մը, որ­տեղ Մոսկ­վան սկսեց նաեւ տնտե­սա­կան հար­թութ­յու­նում ֆիք­սել այն դիր­քե­րը,մ­ ո­րոնք ձեռք է բե­րել հատ­կա­պես Ա­րե­ւել­յան Աֆ­րի­կա­յում:

Ու այս­տեղ ա­ռաջ է գա­լիս ոչ պա­կաս կա­րե­ւոր հարց` ինչ­պես է Մոսկ­վան պատ­րաստ­վում կյան­քի կո­չել այդ ամ­բողջ պո­տենց­յա­լը, այն է` ինչ լո­գիս­տի­կա­նե­րով է ցան­կա­նում կապ­վել Աֆ­րի­կա­յի հետ: Ու հենց այս­տեղ է, որ օ­րա­կարգ է գա­լիս Ի­րա­նի ֆունկ­ցիան: Այս ֆո­նին, շատ կա­րե­ւոր էր ՌԴ փո­խարտ­գործ­նա­խա­րար Սեր­գեյ Ռ­յաբ­կո­վը` «Ռու­սաս­տան-Աֆ­րի­կա» գա­գաթ­նա­ժո­ղո­վում` Ռու­սաս­տա­նը քննար­կում է Աֆ­րի­կա­յի ար­եւել­յան ա­փին նա­վա­հանգս­տա­յին տրանս­պոր­տա­յին եւ լո­գիս­տիկ կենտ­րո­նի ստեղծ­ման հար­ցը։ Գ­նա­հա­տե­լով՝ ի­րա­նա­կան փոր­ձա­գե­տը ման­րա­մաս­նում է. «Մոսկ­վան այդ գոր­ծըն­թա­ցը պատ­կե­րաց­նում է որ­պես Ռու­սաս­տա­նը, Ի­րա­նը եւ Հնդ­կաս­տա­նը կա­պող մի­ջազ­գա­յին «Հ­յու­սիս-­Հա­րավ» տրանս­պոր­տա­յին մի­ջանց­քի մաս։ Սա կընդ­լայ­նի առեւտ­րա­յին ու­ղի­նե­րը եւ կն­պաս­տի Եվ­րա­սիա­յի եւ Աֆ­րիկ­յան մայր­ցա­մա­քի միջեւ ապ­րանք­նե­րի մա­տա­կա­րար­մա­նը»:

Այ­սինքն, խոս­քը ընդ­հա­նուր լո­գիս­տիկ տրա­մա­բա­նութ­յան մա­սին է. «Հ­յու­սիս–­Հա­րա­վը», հի­շեց­նենք, են­թադ­րում է Ռու­սաս­տան–Ի­րան–Հնդ­կաս­տան լո­գիս­տիկ հա­մա­կար­գի ստեղ­ծում, այդ ­տեր­մի­նի ա­մե­նա­մասշ­տա­բա­յին ի­մաս­տով: Ընդ ո­րում, զու­գա­հե­ռա­բար Ի­րա­նի մի­ջո­ցով կապ­վե­լով չի­նա­կան «Մե­տաք­սի ու­ղու» հետ: Եվ, դա­տե­լով Ռ­յաբ­կո­վի ա­սա­ծի տրա­մա­բա­նութ­յու­նից, այդ ամ­բող­ջա­կան լո­գիս­տիկ հա­մա­կար­գի հա­մար ծրագր­ված է նաեւ ծո­վա­յին ելք դե­պի Ա­րե­ւել­յան Աֆ­րի­կա: Այ­սիքն, գլո­բալ ի­մաս­տով սա նման է ԲՐԻՔՍ­-ում ընդգրկ­ված Ռու­սաս­տան–­Չի­նաս­տան–Հնդ­կաս­տան մեծ ե­ռանկ­յան կա­պու­մը աֆ­րիկ­յան ուղ­ղութ­յան հետ, ինչ­պես ­նաեւ պարզ աշ­խար­հագ­րութ­յունն է հու­շում՝ ա­ռանց­քա­յին դե­րա­կա­տար­նե­րից մե­կը դառ­նում է Ի­րա­նը: Ս­րան դեռ կհաս­նեն, բայց նա­խա­պես չմո­ռա­նանք, թե այդ գլո­բալ սխե­մա­յում Ռու­սաս­տանն Ի­րա­նի կա­պե­լու հա­մար ինչ էա­կան նշա­նա­կութ­յուն ու­նի հա­րավ­կով­կաս­յան տի­րույ­թը:

ԻՐԱՆՈՒՄ ՆՈՐ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻ ԹԵՄԱՆ ԴԱՌՆՈՒՄ Է ՈՐՈՇԻՉ

Այս­պի­սով, թե ինչ մե­խա­նիզ­մ են ներ­կա պա­հին փոր­ձում գոր­ծար­կել Մոսկ­վա­ն եւ Թեհ­րա­նը (­Պե­կի­նին չմո­ռա­նանք), ա­պա, ինչ­պես նաեւ ի­րա­նա­կան հի­շա­տակ­ված աղբ­յուրն է գնա­հա­տում` «Այս նա­խա­գի­ծը պայ­մա­նա­վոր­ված է ոչ միայն առեւտ­րով, այլեւ՝ աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կա­նութ­յամբ: Ռու­սաս­տա­նի հա­մար տրանս­պոր­տա­յին են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րի զար­գա­ցու­մը հնա­րա­վո­րութ­յուն է Աֆ­րի­կա­յում նոր շու­կա­նե­րում հե­նա­րան գտնե­լու, աֆ­րիկ­յան պե­տութ­յուն­նե­րի հետ կա­պե­րը ամ­րապն­դե­լու եւ­ արեւմտ­յան առեւտ­րա­յին ու­ղի­նե­րից կախ­վա­ծութ­յու­նը նվա­զեց­նե­լու հա­մար։ Ի­րա­նի հա­մար, ո­րի մի­ջով անց­նում է Հ­յու­սիս-­Հա­րավ մի­ջանց­քի կար­եւոր մա­սը, այս եր­թու­ղու ընդ­լայ­նու­մը բա­ցում է լրա­ցու­ցիչ հնա­րա­վո­րութ­յուն­ներ տա­րանց­ման, առեւտ­րի եւ­ արեւմտ­յան ազ­դե­ցութ­յան ո­լոր­տից դուրս գտնվող գոր­ծըն­կեր­նե­րի հետ կա­պե­րի ամ­րապնդ­ման հա­մար։ Այս­պի­սով, Ռու­սաս­տա­նը եւ Ի­րա­նը ձգտում են ամ­րապն­դել ի­րենց տնտե­սա­կան եւ դի­վա­նա­գի­տա­կան ​​դիր­քե­րը Աֆ­րի­կա­յում՝ զար­գաց­նե­լով այ­լընտ­րան­քա­յին տրանս­պոր­տա­յին ու­ղի­ներ եւ­ ընդ­լայ­նե­լով հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յու­նը Արեւ­մուտ­քից ի­րենց ա­վան­դա­կան կախ­վա­ծութ­յու­նից դուրս գտնվող աֆ­րիկ­յան պե­տութ­յուն­նե­րի հետ»:

­Հի­շա­տակ­ված մասշ­տա­բա­յին գա­ղա­փարն ինչ­քա­նով կհա­ջող­վի կյան­քի կո­չել, դա հար­ցի մի կողմն է. պայ­քա­րը շա­րու­նակ­վում է եւ վերջ­նարդ­յուն­քի մա­սին ­կա­րե­լի է միայն խո­սել հա­վա­նա­կա­նութ­յան եւ են­թադ­րութ­յուն­նե­րի մա­կար­դա­կով: Սա­կայն մի շարք էա­կան փաս­տեր այս պա­հին էլ կա­րե­լի է ընդգ­ծել:

­Նախ, «Ռու­սաս­տան–Աֆ­րի­կա» ֆո­րու­մի բուն գա­ղա­փա­րը` «Հ­յու­սիս–­Հա­րավ» ծրա­գիրն աֆ­րիկ­յան ուղ­ղութ­յան հետ կա­պե­լու սխե­մա­յի ուղ­ղութ­յամբ միան­գա­մայն ակ­տիվ աշ­խա­րանք­ներն ըն­թա­նում են: Ընդ ո­րում, ակն­հայ­տո­րեն ոչ ա­ռանց Չի­նաս­տա­նի ներգ­րավ­վա­ծութ­յան, ինչ­նը ե­րաշ­խիք է, որ նման մասշ­տա­բա­յին ծրա­գիրն առն­վազն ի­րա­գոր­ծե­լի է: Եվ երկ­րոր­դը. ե­թե նման մե­խա­նիզ­մը սկսի աշ­խա­տել, ա­պա դա փաս­տա­ցի օ­րա­կար­գից հա­նում է ոչ պա­կաս մասշ­տա­բա­յին մե­խա­նիզ­մը, ո­րը Բ­րի­տա­նիան, կա­մ ա­սենք Բ­րի­տա­նա­կան կայ­ս­րութ­յու­նը ստեղ­ծել էր հար­յու­րամ­յակ­նե­րով` Ռու­սաս­տա­նի շար­ժը դե­պի հա­րա­վա­յին ուղ­ղութ­յուն կան­խե­լու հա­մար:

Ա­հա նման ի­րա­վի­ճա­կում, ի­հար­կե, էլ ա­վե­լի հաս­կա­նա­լի է դառ­նում այն դրա­մա­տիկ ի­րա­վի­ճա­կը, ո­րը ծա­վալ­վել է Ի­րա­նի շուրջ: Ա­վե­լի կոնկ­րետ, թե ինչ ա­վարտ կու­նե­նա ի­րա­նա­կան պա­տե­րազ­մը, դրա­նով էլ պայ­մա­նա­վոր­ված է դար­ձել, թե նո­րաշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան մո­դել է սկսե­լու գոր­ծել ոչ թե միայն Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քում, այլ նաեւ Հնդ­կաս­տան–Աֆ­րի­կա ուղ­ղութ­յուն­նե­րով:

Ի­րա­նա­կան ուղ­ղութ­յան հետ կապ­ված, ինչ­պե­ս ար­դեն ներ­կա­յաց­նե­լու ա­ռիթ­ներ ու­նե­ցել ենք, այս պա­հին դեռ միան­գա­մայն ի­րա­տե­սա­կան է մնում ինչ­պես նոր պա­տե­րազ­մի, այն­պես էլ վերջ­նա­կան հան­գու­ցա­լուծ­ման տար­բե­րակ­նե­րը: Ընդ ո­րում` բրի­տա­նա-գ­լո­բա­լիս­տա­կան ուղղ­վա­ծոըւթ­յան քա­րոզ­չա­մե­քե­նան շա­րու­նա­կում է ակ­տի­վաց­նել նոր պա­տե­րազ­մի թե­զը` ա­ռա­ջին պլա­նում պա­հե­լով այն տես­լա­կա­նը, որ ԱՄՆ­-ում սպաս­վող ընտ­րութ­յուն­նե­րի ա­վարտ­վե­լուն պես ա­մե­րի­կա­-իս­րա­յել­յան թեւն ան­մի­ջա­պես կանց­նի կարճ, բայց միան­գա­մայն ին­տեն­սիվ նոր ռազ­մա­կան փու­լի` ձգտե­լով ա­րա­գո­րեն լու­ծել Ի­րա­նի հար­ցը: Ընդ ո­րում, ի­րա­նա­կան աղբ­յուր­նե­րը եւս միան­գա­մայն հնա­րա­վոր են հա­մա­րում այդ սխե­ման, ա­վե­լին, որ ա­մե­նե­ւին էլ չպետք է բա­ցա­ռել մին­չեւ իսկ մի­ջու­կա­յին զեն­քի օգ­տա­գործ­ման հնա­րա­վո­րութ­յու­նը: Եվ ե­թե խա­ղաթղ­թին դրված են այն­պի­սի ար­ժեք­ներ, ինչ­պի­սիք են մի քա­նի հար­յուր տար­վա վա­ղե­մութ­յան աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան սխե­մա­նե­րի փո­փո­խութ­յու­նը, ա­պա ի­րոք մի­ջու­կա­յին զեն­քի տար­բե­րա­կը չպետք է բա­ցա­ռել:

Այս ի­մաս­տով, տպա­վո­րիչ մե­սիջ էր նաեւ Թեհ­րա­նի` Ի­րա­նի խորհր­դա­րա­նա­կան ազ­գա­յին անվ­տան­գութ­յան հանձ­նա­ժո­ղո­վի ղե­կա­վա­րի մի­ջո­ցով հղված պա­տաս­խան ռեակ­ցիան, որ Ի­րա­նի խորհր­դա­րա­նը կա­րող է հար­ձակ­ման դեպ­քում ա­ռաջ­նա­յին կար­գով ըն­դու­նել Մի­ջու­կա­յին զեն­քի չտա­րած­ման մա­սին պայ­մա­նագ­րից դուրս գա­լու մա­սին օ­րենք` դա­դա­րեց­նե­լով ա­մեն մի կապ ՄԱԳԱՏԷ-ի հետ եւ մի­ջու­կա­յին ո­լոր­տում կա­պեր պահ­պա­նել բա­ցա­ռա­պես Մոսկ­վա­յի եւ Պե­կի­նի հետ` «հույս ու­նե­նա­լով նրանց ե­րաշ­խիք­նե­րի վրա», այդ թվում՝ մի­ջու­կա­յին զեն­քի մշակ­ման ա­ջակ­ցութ­յան հար­ցում։ Դի­վա­նա­գի­տա­կան այս տեր­մի­նի տո­ղա­տա­կե­րում մեկ բան կա­րե­լի է տես­նել` մի­ջու­կա­յին պա­տաս­խան հար­ված:

Ե­թե ա­մե­րի­կա­–իս­րա­յել­յան կոա­լի­ցիան չդի­մի մի­ջու­կա­յին զեն­քի, ա­պա ա­մե­նա­հա­վա­նա­կան տար­բե­րակ է գնա­հատ­վում, որ այս նոր պա­տե­րազ­մը նախ­կին­նե­րից էա­պես չի տար­բեր­վի: Ընդ ո­րում, Ի­րանն ակ­նար­կում է, որ այդ դեպ­քում նկա­տե­լիո­րեն կընդ­լայն­վի նաեւ իր հար­ված­նե­րի աշ­խար­հագ­րութ­յու­նը եւ ու­ժը: Այդ թվում, հար­ված­ներ կա­րող են հասց­վել մին­չեւ իսկ Եվ­րո­պա­յում, ո­րը միան­գա­մայն ի­րա­տե­սա­կան է:

Ա­մեն դեպ­քում, նոր պա­տե­րազ­մի դեպ­քում պար­զա­պես տե­սա­նե­լի չէ այն մե­խա­նիզ­մը, որն ԱՄՆ­–ին կօգ­նի հաղ­թել: Բա­ցա­ռութ­յամբ մի­ջու­կա­յին զեն­քի, ո­րի դեպ­քում էլ, կրկնենք, չկա պա­տաս­խան հար­ված չստա­նա­լու ե­րաշ­խի­քը:

Ա­մեն դեպ­քում, հենց այս կար­գի հար­ցե­րի հետ կապ­ված լու­ծում­ներ է, որ հնա­րա­վոր է ստա­նալ Պու­տին–Թ­րամփ–­Սի հնա­րա­վոր դար­ձած հան­դի­պու­մից:

Այս թեմայով ԳԵՆԵՐԱԼԻ ԱՆՈՒՆԸ ՁԵՐ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՀԱՇՎԵՀԱՐԴԱՐՆԵՐԻ ԳՈՐԾԻՔԸ ՉԷ. ՀԱՅՏՆԻ ՓԱՍՏԱԲԱՆԻ ԴԻՊՈՒԿ ԱՐՁԱԳԱՆՔԸ Կարող են փոխվել ստվերային կառավարման հարյուրամյա սխեմաները 13 թիվը, սև կատուներն ու հայելիները․ ինչու ենք վախենում սնահավատությունից ՇՏԱՊ.Զգուշացեք WhatsApp-ից եւ Telegram-ից ՀՐԱՏԱՊ. պետական ինքնիշխանության հաշվին արված սխալի բեռը կարող է մնալ սերունդների ուսերին