Անկլավների մասին խոսելիս միշտ պետք է մտապահենք, որ անկլավների իրավական հիմքի վերաբերյալ դեռևս տեղեկություններ չունենք. Քարտեզագիր

Անկլավ-էքսկլավների հարցը լուծվելու է տարածքների փոխանակմամբ. «Սահմանի այս ու այն կողմում անկլավներ ու էքսկլավներ չպետք է լինեն, այսինքն, Հայաստանն ու Ադրբեջանը համապատասխան ճշգրիտ չափերի տարածքների փոխանակում պետք է իրականացնեն», - նշել է Նիկոլ Փաշինյանը, մանրամասնելով.

- Գաղափարն այնպիսին է, որ սահմանազատվեց, սահմանի երկու կողմերում անկլավ, էքսկլավ չի լինում: Ես կարծում եմ, որ Հայաստանում պետք է լինի Արծվաշեն գյուղ, այնպես չի, որ Արծվաշեն բնակավայրը մենք պետք է փակենք: Բայց, օրինակ, կարող է լինենլ, օրինակ, Արծվաշենի ու Հայաստանի արանքում տարածք կա, որը Ադրբեջանի տարածքն է, գաղափարներից մեկն այն կարող է լինել, որ Արծվաշեն գյուղն իր տարածքով տեղաշարժվում է այնքան, այսինքն, բերվում մոտեցվում է, մի քիչ աջ, մի քիչ ձախ, մի քիչ ուղիղ տանելով բերվում, մոտեցվում է նրան, որ իր և Հայաստանի արանքում տարածք չմնա. Անկլավ- էքսկլավների խնդրի լուծման մի քանի տարբերակ կա, այդ թվում՝ տարածքների փոխանակումը: Այդ սցենարները նորություն չեն, որ քննարկվել են, դա քննարկվող սցենարներից մեկն է: Ես զգում եմ, որ Հայաստանում ու Ադրբեջանում ըմբռնումը, որ այսպիսի լուծում է պետք գտնել, ավելի առարկայանում է, որովհետև բոլորս էլ հասկանում ենք, որ մյուս սցենարը բազմաթիվ խնդիրներ է առաջացնելու ընդհուպ գյուղերի բնակիչների շրջանում՝ ո՞նց են անցնելու սահմանը, ոնց են գնալու-գալու և այդպես շարունակ։

Վերը նշվածի վերաբերյալ քարտեզագիր Շահեն Շահինյանը նկատում է.

- Անկլավների մասին խոսելիս միշտ պետք է մտապահենք, որ անկլավների իրավական հիմքի վերաբերյալ դեռևս տեղեկություններ չունենք, ու եթե դրանց մասին սահմանազատման գործընթացում քննարկում լինի, ապա շատ կարևոր է, որ առկա լինեն այդ իրավական հիմքերը: Երբ խոսվում է ընդհանուր սահմանազատման կոնտեքստում տարածքների փոխանակման վերաբերյալ, ապա դա կարող է լինել տարբեր եղանակներով: 

Եթե տեսականորեն պատկերացնենք, որ անկլավների գոյության իրավական հիմքերը կան, ու դրանց վերաբերյալ պետք է լուծումներ տրվեն, ապա կարելի է դիտարկել և՛ այդ անկլավների ամբողջական փոխանակումները, և՛ դրանց փոխանակումները տարբեր տարածքների հետ: Երբ ասում ենք, որ, օրինակ՝ անկլավում գտնվող գյուղը տեսականորեն կարող է տեղաշարժվել դեպի սահմանային հատված, խոսքն այն մասին է, որ այդ գյուղի տարածքը փոխանակվի մեկ այլ տարածքի հետ, որը սահմանին ավելի մոտ կամ հենց սահմանին կից կգտնվի: 

Խոսքը տարածքների պարզագույն փոխանակման մասին է, ուղղակի այս մեթոդով տարածքների փոխանակման մասին եթե խոսենք, հենց Փաշինյանի նույն օրինակի վրա, ապա եթե Արծվաշենի տարածքի փոխարեն Ադրբեջանին է փոխանցվում Գեղարքունիքի մարզի Արծվաշենին ամենամոտ գտնվող հողակտորը, ապա եթե նույն սկզբունքով խոսենք Վերին Ոսկեպարի այսպես կոչված անկլավի մասին, եթե այդ տարածքը տեղափոխվի դեպի սահմանային գիծ, ստացվում է, որ մենք պետք է զիջենք Ոսկեպար գյուղը, ինչը չգիտեմ թե որքանով է իրատեսական: Բացի այն, որ տարածքները փոխանակելիս պետք է հաշվի առնել դրանց մակերեսը, նաև պետք է հաշվի առնել դրանց տեղադիրքը, պետք է հաշվի առնել դրանց տնտեսական և ռազմավարական կարևորությունը: Այս բոլոր հարցերը սահմանազատման գործընթացում պետք է քննարկվեն:

Այս թեմայով Թող Երևանը դառնա քաղաքական նոր վճռականության հանգրվան, թող սա լինի պահ, երբ խոսքից անցնում ենք գործի. վարչապետ Տիեզերական շրջադարձ. ինչպե՞ս կփոխվի ձեր կյանքն այսօր Հոկտեմբերյան «ասուպային անձրևը» գագաթնակետին կհասնի այս գիշեր Թրամփը խոստացել է հակառուսական պատժամիջոցների «շատ լավ» լուծում Ֆրանսիայում ցուցարարներն այս գիշեր հրկիզել են նաեւ Լիմոժի քաղաքապետարանի պատմական շենքը. այն ամբողջությամբ ավերվել է