Ինչո՞ւ է մահից առաջ ամբողջ կյանքն անցնում աչքի առջևով

11 Հոկտեմբեր, 2026 21:04

Կլինիկական մահ ապրած մարդիկ մոտավորապես նույն կերպ են նկարագրում իրենց վիճակը: Նրանք խոսում են մութ թունելում դեպի լույս թռչելու կամ շարժվելու զգացողության մասին, իրենց տեսնում են կողքից (մարմնից դուրս) և հաճախ օգտագործում «ամբողջ կյանքը փայլեց աչքերիս առաջ» արտահայտությունը։

Գիտնականները նման տեսիլքները բացատրում են որպես հալյուցինացիաներ, որոնք առաջանում են ուղեղում թթվածնի պակասի հետևանքով։ Կլինիկական մահվան ժամանակ ուղեղի կեղևը ճնշված է, ծայրամասային տեսողությունը կորցնում է և զարգանում է թունելային տեսողություն՝ աշխատում է միայն ցանցաթաղանթի կենտրոնական շրջանը։ Սա ստեղծում է լույսի բռնկման պատրանք ինչ-որ տեղ ուղիղ առջևում: Այնուամենայնիվ, կան մարդիկ, ովքեր կարծում են, որ սյուրռեալիստական մերձմահվան պատկերները հետմահու կյանքի գոյության ապացույց են:

Սակայն վերջերս, դժբախտ պատահարի հետևանքով, գիտնականների միջազգային խումբը եզակի գիտական տվյալներ ձեռք բերեց։ 87-ամյա տղամարդն ընդունվել է շտապօգնություն և ընկնելիս գլուխը ուժգին հարվածել հատակին։ Արդյունքում հիվանդի մոտ առաջացել է հեմատոմա և սկսել են էպիլեպսիայի նշաններ ի հայտ գալ։ Բժիշկ Ռաուլ Վիսենտեն Տարտուի համալսարանից (Էստոնիա) և նրա գործընկերներն օգտագործել են շարունակական էլեկտրաէնցեֆալոգրաֆիա ՝ նոպան ախտորոշելու և բուժելու համար: Այս ձայնագրության ժամանակ հիվանդը սրտի կաթված է ստացել և մահացել։ Այսպիսով, առաջին անգամ գիտնականների ձեռքում են հայտնվել մահացող մարդու ուղեղի գործունեության 900 վայրկյանանոց (15 րոպե) գրառումները։

«Մենք կենտրոնացել ենք ուսումնասիրելու վրա, թե ինչ է տեղի ունեցել 30 վայրկյան առաջ և 30 վայրկյան այն բանից հետո, երբ տղամարդու սիրտը դադարել է բաբախել», – ասում է հետազոտության հեղինակներից մեկը՝ դոկտոր Աջմալ Զեմարը, նյարդավիրաբույժ Լուիսվիլի համալսարանից (ԱՄՆ): Եվ ստացել ենք շատ հետաքրքիր արդյունքներ։

Այս մի քանի րոպեի ընթացքում սարքավորումն արձանագրել է ուղեղի նեյրոնների ակտիվության փոփոխություն։ Ուղեղի էլեկտրական ակտիվության ընդհանուր հաճախականության մեջ առանձնանում են ռիթմերի մի քանի խմբեր՝ գամմա, բետա, ալֆա, դելտա և այլն։ Նրանցից յուրաքանչյուրը կապված է որոշակի խնդիրների լուծման հետ։ Օրինակ, Ալֆայի ռիթմերը տեղի են ունենում զգոնության և հանգստի վիճակում: Եթե փակեք ձեր աչքերը և փորձեք հանգստանալ, ձեր ուղեղը կգրանցի ալֆա ռիթմերը: Իր հերթին, գամմա ռիթմերը տեղի են ունենում, երբ դուք լուծում եք առաջադրանքներ, որոնք պահանջում են առավելագույն կենտրոնացում: Ուղեղի ալիքների տարբեր տեսակներ ներգրավված են այնպիսի գործընթացներում, ինչպիսիք են կենտրոնացումը, երազները, մեդիտացիան և հիշողությունները: Իսկ ուղեղի գործունեության «ձեռագրով» կարելի է որոշել, թե տվյալ պահին ինչ է անում մարդը։

Սրտի կանգից հետո երկու կիսագնդերում նեյրոնային ակտիվության ճնշման ժամանակ արձանագրվել է գամմա ռիթմերի բացարձակ հզորության աճ։ Միևնույն ժամանակ նկատվել է ալֆա և գամմա ակտիվության խաչաձև կապ։ Նման գործընթացները բնորոշ են ինտելեկտուալ գործունեության տարբեր տեսակների, օրինակ՝ հիշողությունների վերարտադրության համար։ Հետևաբար, գիտնականները ենթադրում են, որ նման գործունեությունը կարող է կապված լինել մահվանից առաջ կյանքի կարևոր պահերի հիշողության մեջ պտտվելու փորձի հետ: Այս օրինաչափությունը նկատվել է սրտի կանգի պահից մինչև ուղեղի արյան հոսքի դադարեցումը:

Պրոֆեսոր Զեմմարը նշում է՝ հավանական է, որ երբ մեր սիրելիների աչքերը փակ են, և նրանք պատրաստ են հեռանալ այս աշխարհից, նրանց ուղեղը հիշում է կյանքի լավագույն օրերը: Այս բացահայտումները մարտահրավեր են նետում մեր պատկերացումներին, թե երբ է ավարտվում կյանքը: Իսկ դա իր հերթին առաջ է բերում կարևոր հարցեր, օրինակ՝ կապված օրգանների նվիրատվության ժամկետների հետ, փոխանցում է shantews-ը:

Հետազոտության հեղինակները նշում են, որ ուղեղի գործունեության նմանատիպ փոփոխություններ են գրանցվել լաբորատոր մկների մոտ։ Միևնույն ժամանակ գիտնականները պարզաբանում են, որ դեռ վաղ է հեռուն գնացող եզրակացություններ անել, քանի որ հետազոտությունը նկարագրում է միայն մեկ հիվանդի փորձը, ով ստացել է ուղեղի տրավմատիկ վնասվածք, տառապել է էպիլեպսիայով և եղել է մի շարք դեղամիջոցների ազդեցության տակ