Լսի՛ր, Նիկոլ, պատգամ որպես

Եվս մեկ անգամ փաստվեց այն, ինչն արդեն վաղուց ակնհայտ է. Ադրբեջանն անում է այն, ինչ խելքին փչում է, իսկ պաշտոնական Երեւանը ամեն կերպ փորձում է չնյարդայնացնել Բաքվին։ Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիեւը օտարերկրյա դիվանագետների ներկայությամբ Գանձասարն ու Դադիվանքը ներկայացնում է որպես «աղվանական ժառանգություն», իսկ Հայաստանի իշխանության պատասխանը ոչ թե կոշտ դիվանագիտական արձագանքն է, ոչ էլ բողոքի նոտան, այլ՝ էքսկուրսիան Մատենադարանում։

Արտգործ եւ միջազգային առեւտրի նախարար Արարատ Միրզոյանն էլ հայտարարում է, թե հայկական կողմն իր լիազորությունների շրջանակում «անհրաժեշտ քայլերն արդեն իրականացրել է»։ Իսկ հարցին, թե ինչո՞ւ ԱԳՆ-ն հայտարարությամբ հանդես չի եկել, նախարարը պատասխանում է, որ այդ հարցով «ավելի մասնագիտացված մարմիններ կան», եւ իրենք շատ գոհ են Մատենադարանի դիրքորոշումից ու պահվածքից։

Այստեղ, սակայն, մի շատ պարզ հարց է առաջանում․ ի՞նչ եք արել, պարոն Միրզոյան, եւ ի՞նչ արդյունք եք ստացել՝ իբրեւ գերատեսչություն։ Արդյունքը, որքան էլ իշխանությունը փորձի այն փաթեթավորել դիվանագիտական գեղեցիկ բառերով, զրո է։ Ադրբեջանը չի հրաժարվել իր հայտարարություններից, չի դադարեցրել հայկական մշակութային ժառանգության նկատմամբ իր մերժողական քաղաքականությունը եւ առավել եւս չի պատրաստվում ինքնակամ ընդունել, որ Գանձասարը հայկական պատմամշակութային ժառանգության անբաժանելի մասն է։

Ավելին՝ Հաջիեւի հայտարարությունը հնչել է ոչ թե ինչ-որ անհայտ շրջանակում, այլ միջազգային ներկայացուցիչների ներկայությամբ։ Այսինքն՝ սա Ադրբեջանի հերթական քարոզչական քայլն է՝ ուղղված ոչ միայն հայերին, այլեւ օտարերկրյա դիվանագետներին։ Իսկ Երեւանը ի՞նչ է անում։ Եվրոպացի պաշտոնյային տանում է Մատենադարան։

Ստացվում է դիվանագիտության նոր հայկական բանաձեւը հետեւյալն է․ Ադրբեջանը՝ հոխորտում է, Երեւանը՝ մտահոգվում, իսկ եվրոպացիներին՝ էքսկուրսիայի են տանում։

ԱԺ նախագահ Ռուբեն Ռուբինյանն ասում է, թե Հայաստանը «պատշաճ» ու «համարժեք» պատասխան է տալիս ամեն ինչին։ Բայց ո՞րն է այդ պատասխանի չափման միավորը։ Եթե ադրբեջանական կողմը շարունակում է նույն քաղաքականությունը, իսկ հայկական կողմը շարունակում է միայն հայտարարել, որ նման հռետորաբանությունը չի նպաստում խաղաղության ամրապնդմանը, ապա ո՞վ է իրականում թելադրում օրակարգը։

Այս պատմության ամենամեծ խնդիրը նույնիսկ Հաջիեւի հայտարարությունը չէ։ Խնդիրն այն է, որ Հայաստանի իշխանությունը կարծես արդեն ինքն իրեն համոզել է, թե ցանկացած կոշտ արձագանք կարող է վտանգել իր հռչակած «խաղաղության օրակարգը»։ Արդյունքում խաղաղությունը վերածվում է մի վիճակի, որտեղ մի կողմը պահանջում է, հայտարարում, սպառնում ու պատմություն վերաշարադրում, իսկ մյուսը զգուշորեն փորձում է բացատրել, որ այդ ամենը «լավ չէ խաղաղության համար»։

Այսպես խաղաղություն չի կառուցվում։ Այսպես պարզապես սովորեցնում են հակառակորդին, որ իր ամեն քայլի դիմաց դիմադրության հանդիպելու փոխարեն կարող է հերթական զիջումը կամ լռությունը ստանալ։ Ու այստեղ արդեն իշխանության դիրքորոշումը բավական հստակ է․ կատարել Ադրբեջանի ու Ալիեւի բոլոր պատգամները, իսկ հետո հասարակությանը բացատրել, որ դա խաղաղության գինն է։

Բայց եթե իշխանության դիրքորոշումը պարզ է, անհասկանալի է մանդատավոր ընդդիմության պահվածքը։ Օրինակ՝ «Ուժեղ Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Նարեկ Կարապետյանը հայտարարում է, որ ՀԱՊԿ-ի հետ կապված հարցեր ունեն, որոնք պետք է պարզեն՝ կապված Ջերմուկի եւ Վարդենիսի դեպքերի հետ։ Նա դիմում է ՔՊ-ին՝ եթե ՀԱՊԿ-ին այլընտրանք կա, թող ներկայացնեն։

Հարցը համարենք թե տրամաբանական է։ Բայց այստեղ էլ հաջորդ հարցն է առաջանում․ իսկ ձեր այլընտրանքը ո՞րն է։ ՔՊ-ն իր պատասխանը վաղուց տվել է՝ Հայաստանի անվտանգության ապագան տեսնում է արեւմտյան ուղղության մեջ։ Իսկ այդ ուղղության ամենածայրահեղ տարբերակներից մեկը ՆԱՏՕ-ն է։ ՆԱՏՕ-ի անդամ է նաեւ Թուրքիան։ Ուրեմն ի՞նչ է առաջարկում «Ուժեղ Հայաստանը»։ ՀԱՊԿ-ից հեռանա՞լ, իսկ հետո անվտանգությունը վստահե՞լ մի համակարգի, որի կազմում է Հայաստանի անմիջական հարեւան եւ պատմական հակառակորդ Թուրքիան։

Հատկապես ուշագրավ է, որ այս հարցադրումները գալիս են այն քաղաքական ուժից, որը նախընտրական շրջանում փորձում էր հասարակությանը համոզել, որ պրոռուսական ուժ է։ Հիմա պարզվում է՝ ՀԱՊԿ-ի հետ «հարցեր ունի»։ Լավ, հարցեր ունենալը մի բան է, բայց քաղաքական պատասխանատվությունը ենթադրում է նաեւ ասել՝ փոխարենը ի՞նչ եք առաջարկում, եւ այս հարցում ո՞րն է ձեր ու ՔՊ-ի տարբերությունը։

Հակառակ դեպքում ստացվում է տարօրինակ իրավիճակ․ իշխանությունն ասում է՝ ՀԱՊԿ-ը այլեւս մեր անվտանգության համակարգը չէ, ընդդիմության մի մասը ասում է՝ ՀԱՊԿ-ի հետ հարցեր ունենք, բայց երկուսն էլ հասարակությանը հստակ չեն ասում՝ Հայաստանի անվտանգությունը վերջնականապես ո՞ւմ են պատրաստ վստահել։

Մինչդեռ Ադրբեջանը նման երկմտանք չունի։ Բաքուն գիտի՝ ինչ է ուզում, եւ հետեւողականորեն առաջ է տանում իր օրակարգը՝ թե՛ քաղաքական, թե՛ դիվանագիտական, թե՛ պատմամշակութային ուղղություններով։ Իսկ Երեւանը շարունակում է «պատշաճ» պատասխանել։

Ու հենց այստեղ է ամենամեծ անհեթեթությունը․ մեզ ասում են, որ սա է խաղաղությունը։ Բայց եթե խաղաղության պայմաններում Ադրբեջանը շարունակում է հոխորտալ, պահանջել ու վերաշարադրել պատմությունը, իսկ Հայաստանը շարունակում է զգուշանալ նույնիսկ իր սիրելի եվրոպացի գործընկերներին ԱԳՆ կանչելուց, ապա հասարակությունն իրավունք ունի հարցնելու՝ ի՞նչ խաղաղություն է սա, որի արդյունքում միայն մի կողմն է իրեն ազատ զգում ամեն ինչ ասելու եւ անելու մեջ։

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ

Այս թեմայով Մեր ձեռագրերում ազատ էջեր չկան. Մատենադարանի տնօրենը՝ Հիքմեթ Հաջիևին «Ոսկե ծիրան»-ի «Վարպետ» մրցանակը հանձնվեց Ադիլխան Երժանովին Թուրքական լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներն այցելել են Մատենադարան, ծանոթացել հայկական գորգագործությանը, գինեգործությանը և կոնյակագործությանը Սիրիայի ընդդիմության ներկայացուցիչները հանդիպել են հայ համայնքի հետ․«Գանձասար» շաբաթաթերթի խմբագիրը բացառիկ մանրամասներ է ներկայացնում Մատենադարան սրբավայրը վերածել են պnռ նո նկարահանման դեկորացիայի. Ֆեյսբուքի օգտատեր