Ստեղծվում է համակարգ, որը մի կողմից չի աշխատի, մյուս կողմից մարդկանց կդնի հերթական սահմանափակումների տակ. Սամվել Մարտիրոսյան

Օ­րեր ա­ռաջ Նի­կոլ Փա­շին­յանն անդ­րա­դարձ կա­տա­րե­լով սո­ցիա­լա­կան ցան­ցե­րում ա­նա­նուն հա­շիվ­նե­րին՝ անհ­րա­ժեշտ հա­մա­րեց այն մտցնել օ­րենսդ­րա­կան ար­գել­քի դաշտ: Փա­շին­յանն ա­ռա­ջար­կել է օ­րենսդ­րա­կան փո­փո­խութ­յուն, ո­րը փաս­տա­ցի կվե­րաց­նի Հա­յաս­տա­նի քա­ղա­քա­ցի­նե­րի կող­մից սո­ցիա­լա­կան ցան­ցե­րի ա­նա­նուն օգ­տա­գոր­ծու­մը: Ն­րա խոս­քով՝ հա­շիվ­նե­րը պետք է գոր­ծեն միայն ինք­նութ­յան հաս­տա­տու­մից հե­տո, իսկ այն է­ջե­րը, ո­րոնց սե­փա­կա­նա­տե­րե­րին հնա­րա­վոր չէ նույ­նա­կա­նաց­նել անձ­նագ­րով, պետք է փակ­վեն։ Թե որ­քա­նով կգոր­ծի նման օ­րեն­քը, «Ի­րա­վունք»-ը պար­զեց տե­ղե­կատ­վա­կան անվ­տան­գութ­յան մաս­նա­գետ, մե­դիա փոր­ձա­գետ ՍԱՄՎԵԼ ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻՑ:

— Պա­րոն Մար­տի­րոս­յան, արդ­յոք հնա­րա­վոր է ինք­նութ­յու­նը հաս­տա­տող փաս­տաթղ­թով լու­ծել կեղծ օգ­տա­տե­րե­րի խնդի­րը:

— Տե­սեք, ա­ռա­ջի­նը՝ դու պետք է ստա­նաս այդ հնա­րա­վո­րութ­յու­նը հենց բուն սոց­ցան­ցե­րի կող­մից՝ ար­տո­նագր­ված կեր­պով, ո­րը դեռ մեծ հարց է՝ կգնա՞ն հիմ­նա­կան սոց­ցան­ցերն այս ճա­նա­պար­հով, կհա­մա­ձայ­նե՞ն, թե՞ ոչ։ Են­թադ­րում եմ, որ՝ դժվար թե: Հար­ցը չի լուծ­վի, ո­րով­հե­տեւ, վեր­ջի­վեր­ջո, դրսում կա­րե­լի է գրան­ցել սո­ցէ­ջը: Այ­սինքն, շատ հեշտ կա­րե­լի է շրջան­ցել այդ սահ­մա­նա­փա­կու­մը, եւ այն չի աշ­խա­տի: Կս­տաց­վի, որ ստեղծ­վում է հա­մա­կարգ, ո­րը մի կող­մից չի աշ­խա­տում, մյուս կող­մից մարդ­կանց հեր­թա­կան ինչ-որ սահ­մա­նա­փա­կում­նե­րի տակ է դնում:

— Են­թադ­րենք նման օ­րենք, այ­նու­հան­դերձ, ըն­դուն­վում է, հարց է ծա­գում՝ սա լուրջ վտանգ­ներ չի՞ ստեղ­ծի անձ­նա­կան տվյալ­նե­րի անվ­տան­գութ­յան շրջա­նում։

— Խն­դիր կստեղծ­վի այն դեպ­քում, ե­թե սոց­ցան­ցե­րը սկսեն հա­վա­քագ­րել այդ փաս­տաթղ­թե­րի զանգ­վա­ծը, ու պարզ է՝ կստեղծ­վի ինչ-որ հնա­րա­վոր ար­տա­հոս­քի կետ։ Դա չի նշա­նա­կում, որ կլի­նի այդ ար­տա­հոս­քը, բայց նման բան ստեղ­ծե­լուց պետք է հաշ­վի առ­նել, որ ար­տա­հոս­քը ան­խու­սա­փե­լի է: Այ­սինքն, կստաց­վի լրա­ցու­ցիչ խո­ցե­լի տեղ:

— Ե­թե սո­ցիա­լա­կան ցան­ցե­րի հա­շիվ­նե­րը կապ­վեն անձ­նագ­րա­յին տվյալ­նե­րի հետ, որ­տե՞ղ են պահ­վե­լու այդ տվյալ­նե­րը, եւ ով­քե՞ր են դրանց հա­սա­նե­լիութ­յուն ու­նե­նա­լու, ու ի՞նչ նպա­տա­կով կա­րող են հե­տա­գա­յում դրանք օգ­տա­գործ­վել։

— Այս հար­ցը պա­տաս­խան չու­նի. ա­սեմ՝ ին­չու, ո­րով­հե­տեւ դեռ ոչ մի սոց­ցանց չի հա­մա­ձայ­նել նման բան ա­նել: Դ­րա հա­մար մենք չգի­տենք ինչ մե­խա­նիզ­մով դա կա­րող է ար­վել: Բայց, ա­մեն դեպ­քում, են­թադ­րում եմ, որ հենց սոց­ցան­ցե­րը պետք է օգ­տա­տի­րոջ անձ­նագ­րի տվյալ­նե­րը պա­հեն ի­րենց մոտ։

— Դեպ­քեր ե­ղել են՝ Չի­նաս­տա­նում օգ­տա­տե­րե­րի ի­րա­կան ինք­նութ­յան հաս­տա­տու­մը լայ­նո­րեն պար­տա­դիր է, իսկ Վիետ­նա­մը նույն­պես ներդ­րել է նման պա­հանջ­ներ։ Հա­րա­վա­յին Կո­րեան եւս փոր­ձել էր կի­րա­ռել ի­րա­կան ա­նուն­նե­րի հա­մա­կարգ:

— Ա­յո, հաս­կա­նում եմ, բայց Հա­յաս­տա­նի դեպ­քում նման օ­րի­նակ չու­նենք: Հե­տե­ւա­պես, կկրկնեմ, որ անձ­նա­կան տվյալ­նե­րը պետք է պահ­վեն սոց­ցան­ցե­րում ու միայն այն­տեղ:

— Դուք անդ­րա­դար­ձաք ար­տերկ­րի գրանց­ված օգ­տա­տե­րե­րին: Ար­տերկ­րից գրանց­ված օգ­տա­տե­րե­րը արդ­յոք չեն շրջան­ցի օ­րեն­քը, եւ կստաց­վի, որ միայն Հա­յաս­տա­նի օգ­տա­տե­րե­րը կլի­նեն խիստ վե­րահս­կո­ղութ­յան տակ։

— Միան­շա­նակ այդ­պես է: Այ­սինքն, սա մարդ­կանց դարձ­նում է ա­վե­լի վե­րահս­կե­լի, բայց չի լու­ծում բուն խնդի­րը։

— Այդ դեպ­քում, որ­պես մաս­նա­գետ, ի՞նչ եք կար­ծում, ինչ­պե՞ս կա­րե­լի է լու­ծել կեղծ օգ­տա­տե­րե­րի՝ ֆեյ­քե­րի խնդի­րը, ո­րով­հե­տեւ վեր­ջին հաշ­վով իս­կա­պես շատ են թու­նա­վո­րում մարդ­կանց կյան­քը։

— Ճիշտ եք, բայց այ­սօր­վա դրութ­յամբ այս հար­ցը, ցա­վոք սրտի, ոչ մի երկ­րում լուծ­ված չէ։ Եվ նույ­նիսկ խնդի­րը նվա­զեց­նե­լու հարցն ի­րե­նից են­թադ­րում է շատ ծա­վա­լուն կոմպ­լեքս մո­տե­ցում­ներ: Այ­սինքն՝ մեկ կամ եր­կու քայ­լով չես կա­րող այն լու­ծել: Պետք է շատ լայն գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րի դի­մել, ընդ ո­րում՝ դա պետք է ա­նի ոչ միայն պե­տութ­յու­նը, այլ նաեւ մե­դիա դաշ­տը՝ այն­տե­ղի մաս­նա­վոր հատ­վա­ծը, եւ նմա­նա­տիպ հա­զար ու մի գոր­ծո­ղութ­յուն։

— Վեր­ջին հաշ­վով, հի­մա մենք ապ­րում ենք ար­հես­տա­կան բա­նա­կա­նութ­յան ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նում, եւ ա­մե­նա­հեշտ բանն է դար­ձել նույ­նիսկ դպրո­ցա­կա­նի հա­մար դի­մա­ցի­նի պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վութ­յու­նը մեկ րո­պեում սե­ւաց­նե­լը: Արդ­յոք քրեա­կան ո­րե­ւի­ցե լու­ծում այս հար­ցը չու­նի, որ­քա՞ն պետք է այս բար­ձի­թո­ղի վի­ճա­կը շա­րու­նակ­վի, որն, ի դեպ, շատ կյան­քեր է խոր­տա­կել:

— Խն­դի­րը հենց այն է, որ այս հար­ցին հեշտ լու­ծում չկա, իսկ հենց սկսում են լու­ծում տալ, ինչ-որ մի տեղ մի բան սահ­մա­նա­փակ­վում է։ Դ­րա հա­մար ե­թե ու­սում­նա­սի­րեք, կտես­նեք, որ են­թադ­րենք կա չի­նա­կան մո­դե­լը, երբ բո­լոր չվե­րահսկ­վող հա­մա­կար­գե­րը, պլատ­ֆորմ­նե­րը ար­գե­լա­փակ­վում են, իսկ բո­լոր հա­սա­նե­լի­նե­րը պե­տութ­յան կող­մից վե­րահս­կում են: Բայց չեմ կար­ծում, որ մենք այդ ճա­նա­պար­հով ենք ու­զում գնալ։ Այս խնդիրն ի­րե­նից են­թադ­րում է կոմպ­լեքս լու­ծում­ներ, ու սա Հա­յաս­տա­նում, իմ կար­ծի­քով, պետք է շատ լայն հան­րա­յին քննարկ­ման թե­մա դառ­նա։ Դա դե­ղա­հաբ չէ, որ մի կո­ճա­կով խնդի­րը լուծ­վի: Ա­յո՛, ի­րա­վա­ցի եք, սա լուրջ խնդիր է, ո­րին ես բազ­միցս անդ­րա­դար­ձել եմ, սա­կայն լու­ծու­մը պետք է լի­նի մասշ­տա­բա­յին:

ՆԱՆԱ ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Այս թեմայով Մենք այս պետությանը պետք չենք․ Անահիտ Մարտիրոսյան Երեւանն արդեն շատ մեծ է, դրա համար չվում են Տիգրանաշեն․ ԸՆԿԵՐ ՓԱՆՋՈՒՆԻ Ռուսները նստան պոեզ, Մոսկվա գնացին, «Ուժեղ Հայաստանի» հայերը անտեր ու դուս պատերի տակ մնացին․ ԸՆԿԵՐ ՓԱՆՋՈՒՆԻ ՇՏԱՊ. Նարիմանյանը ցույց է տալու այն մարդկանց, ովքեր դիմակով և առանց դիմակի բռնության են ենթարկել. Խորխոռունու սպանության հետքերով Դավիթ Իշխանյանի ուղերձը , հենց ցեղասպանության ենթարկվող անձի հայի ոգեղենություն պահելու խնդրանքն էր