Գյուղատնտեսությունը Կառավարության 2026–2031 թթ․ ծրագրում

Հայաստանի նոր կառավարության հնգամյա ծրագիրը գյուղատնտեսության ոլորտում շեշտը դնում է ոչ թե ավանդական գյուղատնտեսության ընդլայնման, այլ ինտենսիվ, տեխնոլոգիական և ավելի բարձր արտադրողականություն ունեցող գյուղատնտեսության վրա։

Ծրագիրը հիմնված է նաև 2026 թվականի հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրություններում «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության նախընտրական ծրագրի վրա։

1․ Ամեն տարի՝ առնվազն 1500 հեկտար ինտենսիվ այգի

Գյուղատնտեսության ամենանշանակալի թիրախներից մեկը ինտենսիվ այգեգործության ընդլայնումն է։

Նախատեսվում է տարեկան առնվազն 1500 հեկտար ինտենսիվ այգիների հիմնում։

Սա նշանակում է, որ հին՝ ցածր խտությամբ և համեմատաբար ցածր արտադրողականությամբ այգիներից ավելի մեծ շեշտ է դրվելու բարձր խտությամբ, կաթիլային ոռոգմամբ, հակակարկտային համակարգերով և ժամանակակից տեխնոլոգիաներով այգիների վրա։

Միաժամանակ սա այն ուղղությունն է, որտեղ պետական աջակցության ծրագրերն արդեն գործում են։ Էկոնոմիկայի նախարարության գործող ծրագրերի շարքում կա ինտենսիվ այգեգործության և արդիական տեխնոլոգիաների ներդրման պետական աջակցության ծրագիր։

2․ 150 հա նոր ժամանակակից ջերմոց

Ծրագրային թիրախներից է 150 հեկտար արդիական տեխնոլոգիաներով ջերմոցների ստեղծումը։

Կառավարությունն արդեն իսկ ջերմոցային տնտեսությունների զարգացման ուղղությամբ գործող աջակցություն ունի։ 2025 թվականի վերջի դրությամբ միայն գործող ծրագրով կնքվել էր 15 պայմանագիր՝ ընդհանուր 62,64 հեկտար ջերմոցային տնտեսությունների ստեղծման համար, իսկ 2025 թվականին՝ 11 պայմանագիր՝ 47,4 հեկտարի համար։

Այս ուղղությունը հատկապես կարևոր է արտահանման տեսանկյունից․ կառավարությունը վերջին տարիներին ջերմոցային արտադրությունը դիտարկում է որպես բարձրարժեք և արտահանման ներուժ ունեցող գյուղատնտեսության ուղղություն։

3․ Ջրախնայող տեխնոլոգիաներ՝ 8000 հեկտարի վրա

Նախատեսվում է 8000 հեկտար գյուղատնտեսական հողերում ներդնել ջրախնայող տեխնոլոգիաներ։

Այս ուղղությունը կարող է ներառել կաթիլային և այլ արդյունավետ ոռոգման համակարգերի ներդրում։

Սա հատկապես կարևոր է Հայաստանի համար, քանի որ գյուղատնտեսության արտադրողականության բարձրացումը կառավարությունը կապում է ոչ միայն նոր հողերի օգտագործման, այլև առկա հողերի ավելի արդյունավետ օգտագործման հետ։

4․ Անասնապահություն․ տավարի մսի ինքնաբավության բարձրացում

Ծրագրային թիրախ է սահմանվել տավարի մսի ինքնաբավության մակարդակի բարձրացումը 88 տոկոսից մինչև 93,5 տոկոս։

Այսինքն՝ նպատակն է նվազեցնել ներմուծումից կախվածությունը և ավելացնել Հայաստանում արտադրվող տավարի մսի ծավալը։

Միաժամանակ նախատեսվում է խթանել տոհմային անասնապահությունը։

5․ Տոհմային խոշոր եղջերավոր կենդանիների տեսակարար կշռի եռապատկում

Նախատեսվում է տոհմային խոշոր եղջերավոր կենդանիների տեսակարար կշիռը 2,5 տոկոսից հասցնել 7,5 տոկոսի։

Սա կարևոր փոփոխություն է, քանի որ արտադրողականության բարձրացման համար միայն կենդանիների գլխաքանակի ավելացումը բավարար չէ։ Շեշտը դրվում է նաև կենդանիների գենետիկական որակի և մթերատվության բարձրացման վրա։

6․ Կաթի ինքնաբավությունը՝ 88,7 տոկոս

Ծրագրային նպատակ է սահմանվել կաթի ինքնաբավության մակարդակի բարձրացումը 78,6 տոկոսից մինչև 88,7 տոկոս։

Այս ուղղությամբ նախատեսվող միջոցառումները պետք է նպաստեն ինչպես կաթի արտադրության ավելացմանը, այնպես էլ անասնապահական տնտեսությունների արտադրողականության բարձրացմանը։

7․ 50 «խելացի» անասնաշենք

Նախատեսվում է կառուցել 50 խելացի անասնաշենք։

Սա նույնպես ցույց է տալիս, որ կառավարությունը գյուղատնտեսության զարգացման տրամաբանությունը կապում է տեխնոլոգիականացման հետ։

«Խելացի» անասնաշենքերի համար արդեն գործում է պետական աջակցության առանձին ծրագիր, որը նախատեսում է շինարարության կամ վերակառուցման և տեխնոլոգիական ապահովման աջակցություն։

8․ Գյուղատնտեսական լոգիստիկա

Ծրագրում նախատեսվում է ստեղծել 2 գյուղատնտեսական լոգիստիկ կենտրոն։

Սա կարող է էական նշանակություն ունենալ գյուղմթերքի իրացման համար, քանի որ Հայաստանում արտադրության խնդիրը հաճախ միայն արտադրելը չէ։

Ֆերմերը կարող է ունենալ բերք, սակայն չունենալ պատշաճ պահեստավորում, տեսակավորում, փաթեթավորում, սառեցում կամ մեծածախ շուկա դուրս գալու հնարավորություն։

Լոգիստիկ կենտրոնների գաղափարը հենց այդ արժեշղթան զարգացնելու ուղղությամբ է։

9․ 25 սառնարանային տնտեսություն

Նախատեսվում է ստեղծել կամ հզորացնել 25 սառնարանային տնտեսություն։

Սա հատկապես կարևոր է մրգի և բանջարեղենի արտադրության համար։

Սառնարանային պահեստների ավելացումը կարող է թույլ տալ գյուղացիներին բերքը չվաճառել անմիջապես բերքահավաքի պահին, երբ շուկայում առաջարկը մեծ է և գինը՝ ցածր։

10․ Պարարտանյութերի և թունաքիմիկատների վերահսկողություն

Ծրագրային թիրախներից է ներմուծվող թունաքիմիկատների և պարարտանյութերի որակի ու վաճառքի վերահսկման համակարգի ներդրումը։

Սա կարևոր է ինչպես գյուղատնտեսական արտադրանքի անվտանգության, այնպես էլ ֆերմերների պաշտպանության տեսանկյունից։

11․ Ոռոգման ենթակառուցվածքներ

Գյուղատնտեսական ծրագրի կարևոր հատված է ջրային ենթակառուցվածքների զարգացումը։

Նախատեսվում է՝

- սկսել 10 ջրամբարի կառուցման աշխատանքները՝ դրանք մինչև 2033 թվականը ավարտելու նպատակով,

- կառուցել և վերակառուցել 350 կմ ջրանցքներ և խողովակաշարեր,

- ապահովել ոռոգում 10 հազար հեկտար նոր հողերի համար։

Այս հատվածը գյուղատնտեսության համար, թերևս, ամենակարևորներից է, քանի որ առանց ջրի հասանելիության ինտենսիվ գյուղատնտեսության ընդլայնումը սահմանափակվելու է։

Ի՞նչ է փոխվում գյուղատնտեսության քաղաքականության մեջ

Կառավարության ընդհանուր մոտեցումը բավական հստակ է։

Գյուղատնտեսությունը պետք է աստիճանաբար տեղափոխվի՝

ավանդական գյուղատնտեսությունից → ինտենսիվ գյուղատնտեսության,

ցածր արտադրողականությունից → բարձր արտադրողականության,

հումքի արտադրությունից → արժեքային շղթայի,

տեղական շուկայից → արտահանման։

Այս մոտեցումը համահունչ է նաև կառավարության ավելի վաղ ներկայացրած տնտեսական վերափոխման դոկտրինին, որտեղ գյուղատնտեսության վերաբերյալ հատուկ ընդգծվում է ինտենսիվացման անհրաժեշտությունը։

Բայց կա մի կարևոր հարց

Կառավարության ծրագիրը դեռ վերջնական գործողությունների ցանկը չէ։

ԱԺ-ի կողմից ծրագրի հավանությունից հետո կառավարությունը երեք ամսվա ընթացքում պետք է հաստատի հնգամյա գործունեության միջոցառումների ծրագիրը։

Հենց այդ փաստաթղթում պետք է առավել հստակ երևա՝

- յուրաքանչյուր ծրագրի համար որքան գումար է նախատեսվում,

- որ թվականին ինչ է իրականացվելու,

- ով է պատասխանատու,

- ինչ չափով է պետությունը սուբսիդավորելու,

- ինչ արդյունք է ակնկալվում յուրաքանչյուր տարվա վերջում։

Agropress-ի տեսանկյունից ամենահետաքրքիր մասը

Գյուղատնտեսության համար այս ծրագիրը կարելի է բաժանել 5 հիմնական մեծ ուղղության՝

1. Ինտենսիվ այգեգործություն — 1500 հա/տարի

2. Ժամանակակից ջերմոցներ — 150 հա

3. Ջրախնայողություն և ոռոգում — 8000 հա + 10 000 հա նոր ոռոգվող հող

4. Անասնապահություն — միս, կաթ, տոհմային կենդանիներ, 50 խելացի անասնաշենք

5. Պահեստավորում և իրացում — 2 լոգիստիկ կենտրոն + 25 սառնարանային տնտեսություն

Այսինքն՝ կառավարության նոր մոտեցման կենտրոնում պարզապես «ավելի շատ գյուղմթերք արտադրելը» չէ։ Նպատակն է ստեղծել ավելի ինտենսիվ, տեխնոլոգիական, ջրախնայող և արտահանմանն ուղղված ագրոպարենային համակարգ։

Միաժամանակ պետք է սպասել կառավարության առաջիկա գործունեության միջոցառումների հնգամյա ծրագրին, որովհետև հենց այնտեղ է պարզ դառնալու այս թվերի իրական ֆինանսական և ժամանակային ապահովումը։

Աղբյուրը՝ https://agropress.am/

Այս թեմայով ԱՅՍ ՏԱՐԻ ԳՅՈՒՂՄԹԵՐՔԸ ՉԻ ԷԺԱՆԱՆԱԼՈՒ. ՀՐԱՉ ԲԵՐԲԵՐՅԱՆ «ՊԵՏՔ Է ՈՒՂՂԱԿԻ, ԿՈՆԿՐԵՏ, ՈՒՂՂՈՐԴՎԱԾ, ՀԱՍՑԵԱԿԱՆ ԱՋԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ ԳՅՈՒՂԱՑՈՒՆ» ​​​​​​​«Պարոն վարչապետ, վերանայեք, կանգնել եմ փաստի առաջ, ախր իմ ամբողջ կյանքը դրել եմ այս գործի մեջ…» «ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆԸ 4 ՏՈԿՈՍՈՎ ԱՆԿՈՒՄ Է ԱՊՐԵԼ» ​​​​​​​«Գյուղատնտեսությունը 4 տոկոսով անկում է ապրել» (Տեսանյութ)