Շոգին սառը ջո՞ւր, թե՞ տաք թեյ․ ի՞չ է իրականում տեղի ունենում օրգանիզմում

Շոգ եղանակին սառույցով ջուրը կամ շատ սառը ըմպելիքը կարող է ակնթարթորեն թարմացնող թվալ, սակայն արդյո՞ք այն իսկապես օգնում է օրգանիզմին ավելի արագ հովանալ։ Մասնագետների կարծիքով՝ հարցը այնքան էլ միանշանակ չէ։

Շատ սառը հեղուկը կարող է կարճ ժամանակով առաջացնել սառնության ուժեղ զգացողություն, իսկ որոշ մարդկանց մոտ՝ նաև ստամոքսային անհարմարություն, գլխացավ կամ կոկորդի տհաճ զգացողություն։ Մեծ քանակությամբ արագ խմելու դեպքում հնարավոր է նաև որովայնային անհարմարություն։ Սակայն չկա բավարար ապացույց, որ սովորական պայմաններում սառը ջուր խմելը ինքնին առաջացնում է վտանգավոր «ջերմային շոկ» կամ սրտի խնդիր։

Սառը ջուրը վտանգավո՞ր է շոգին

Ոչ՝ առողջ մարդկանց մեծամասնության համար սառը ջուր խմելը վտանգավոր չէ։ Ընդհակառակը՝ շոգ եղանակին բավարար քանակությամբ հեղուկի ընդունումը մարմնի ջերմակարգավորման կարևոր պայմաններից է։

Խնդիրը կարող է առաջանալ այն դեպքում, երբ մարդը շատ արագ և մեծ քանակությամբ շատ սառը հեղուկ է օգտագործում։ Այդպիսի իրավիճակում որոշ մարդկանց մոտ կարող են առաջանալ ստամոքսի կծկումներ կամ անհարմարություն։

Մյուս կարևոր հանգամանքը հեղուկի ջերմաստիճանը չէ, այլ ջրազրկումը։ Շոգին օրգանիզմը քրտինքի միջոցով մեծ քանակությամբ հեղուկ և էլեկտրոլիտներ է կորցնում։ Եթե դրանք չլրացվեն, կարող են առաջանալ թուլություն, գլխապտույտ, գլխացավ և ավելի ծանր դեպքերում՝ ջերմային հյուծում կամ ջերմային հարված։

Իսկ մկանային ցնցումները՞

Շոգին առաջացող մկանային ցավերն ու ցնցումները սովորաբար ավելի շատ կապված են երկարատև ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության, ուժեղ քրտնարտադրության և հեղուկների ու էլեկտրոլիտների կորստի հետ, քան ջրի սառնության։

Հետևաբար, եթե մարդը շոգին շատ է քրտնում, միայն ջուր խմելը որոշ դեպքերում կարող է բավարար չլինել․ անհրաժեշտ է նաև սննդի միջոցով կամ համապատասխան ըմպելիքներով վերականգնել կորցրած էլեկտրոլիտները։

Իսկ տաք թեյը իսկապե՞ս ավելի է զովացնում

Այստեղ հետաքրքիր ֆիզիոլոգիական մեխանիզմ կա։ Շատ տաք ըմպելիքը կարող է մեծացնել քրտնարտադրությունը։ Եթե շրջակա միջավայրի պայմանները թույլ են տալիս, որ քրտինքը գոլորշիանա մաշկի մակերեսից, այդ գոլորշիացումը կարող է նպաստել օրգանիզմի սառեցմանը։

Սակայն սա չի նշանակում, որ տաք թեյը միշտ ավելի արդյունավետ է, քան սառը ջուրը։ Եթե օդը շատ խոնավ է և քրտինքը դժվարությամբ է գոլորշիանում, այդ մեխանիզմը կարող է քիչ արդյունավետ լինել։ Բացի այդ, շատ տաք ըմպելիքը կարող է պարզապես բարձրացնել անհարմարության զգացողությունը։

Ուստի արևելյան երկրներում տաք թեյ խմելու ավանդույթը կարելի է բացատրել նաև մշակութային և կլիմայական պայմաններով, բայց այն ներկայացնել որպես շոգին օրգանիզմը պարտադիր ավելի լավ հովացնող միջոց՝ ճիշտ չէ։

Շոգ եղանակին ամենակարևոր խորհուրդը

Շոգ եղանակին ամենակարևոր խորհուրդը պարզ է՝ պետք է բավարար հեղուկ օգտագործել և չսպասել, մինչև ուժեղ ծարավ զգաք։

Առողջ մարդկանց մեծամասնության համար սովորական ջուրը լավագույն տարբերակներից է։ Այն կարող է լինել սենյակային ջերմաստիճանի, զով կամ նույնիսկ բավականին սառը՝ ըստ մարդու նախասիրության և այն բանի, թե ինչպես է օրգանիզմը տանում տվյալ ջերմաստիճանը։

Եթե երկար ժամանակ գտնվում եք շոգի տակ կամ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածություն եք կատարում, հատկապես ուժեղ քրտնարտադրության դեպքում, կարևոր է նաև ուշադրություն դարձնել էլեկտրոլիտների լրացմանը։

Իսկ ամենակարևոր կանոնը մնում է նույնը․ շոգին օրգանիզմը պետք է ոչ թե պարզապես «զովացնել», այլ կանխել ջրազրկումն ու գերտաքացումը։

Այսինքն՝ սառը ջրից վախենալ պետք չէ։ Պարզապես այն ավելի լավ է խմել հանգիստ, ոչ թե մեծ քանակությամբ միանգամից։ Իսկ եթե շոգին առաջանում են ուժեղ գլխապտույտ, շփոթվածություն, ուշագնացություն, շատ բարձր մարմնի ջերմաստիճան կամ վիճակի արագ վատացում, դա արդեն կարող է լինել ջերմային հիվանդության նշան և պահանջում է անհապաղ բժշկական գնահատում։

Այս թեմայով Երևանում սեպտեմբերի 15-19-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ Մոլորակը սեպտեմբերին ջերմաստիճանային նոր ռեկորդի է մոտենում Սեպտեմբերի 15-ին ջերմաստիճանը կհասնի մինչև +35-ի Հանրապետությունում սպասվում է առանց տեղումների եղանակ Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 4-6 աստիճանով․ տեղումներ չեն լինի