Լապշինը գնահատել է Հայաստան մուտքի մերժման վերաբերյալ ԵԽ-ին ՀՀ պատասխանը

Հայաստանի իշխանությունները պատասխանել են Լրագրության պաշտպանության և լրագրողների անվտանգության հարցերով Եվրոպայի խորհրդի հարթակի՝ ռուս-իսրայելցի բլոգեր և լրագրող Ալեքսանդր Լապշինին Հայաստան մուտքի մերժման վերաբերյալ հարցմանը։

Հայկական կողմը չի հաստատել և չի հերքել մուտքի արգելքի առկայությունը՝ նշելով, որ հնարավոր սահմանափակումների մասին տեղեկությունն անձնական տվյալ է և առանց Լապշինի գրավոր համաձայնության չի կարող տրամադրվել երրորդ անձանց։ Այս մասին հայտնել է https://t.me/puerrtto/3795 ինքը՝ լրագրողը՝ հրապարակելով հայկական կողմի պատասխանը։

Փաստաթղթում Հայաստանի իշխանությունները մանրամասն ներկայացրել են երկրում խոսքի ազատության իրավական երաշխիքներն ու ԶԼՄ-ների գործունեությանը վերաբերող կարգավորումները, ինչպես նաև թվարկել «Օտարերկրացիների մասին» օրենքով նախատեսված՝ օտարերկրյա քաղաքացիների մուտքն արգելելու հիմքերը։ Հայկական կողմը պարզաբանել է, որ Հայաստան մուտքը կարող է արգելվել, մասնավորապես, պետական անվտանգությանը կամ հասարակական կարգին սպառնալիքի, ահաբեկչական գործունեությանն առնչության կամ կեղծ տեղեկություններ ներկայացնելու դեպքում։

Օրենքով նախատեսված են նաև մուտքը մերժելու այլ հիմքեր։ Ինչ վերաբերում է Լապշինին, Հայաստանի իշխանությունները նշել են, որ նրա նկատմամբ մուտքի սահմանափակման առկայության վերաբերյալ տեղեկությունն անձնական տվյալ է։ «Տեղեկությունն այն մասին, թե արդյոք պարոն Լապշինի նկատմամբ Հայաստանում գործում է մուտքի որևէ սահմանափակում, անձնական տվյալ է և չի կարող բացահայտվել երրորդ անձանց՝ առանց նրա գրավոր համաձայնության»,- ասվում է հայկական կողմի պատասխանում։ Միաժամանակ նշվում է, որ Լապշինը կարող է օգտվել Հայաստանի օրենսդրությամբ նախատեսված իրավական պաշտպանության միջոցներից։ Հայաստանի իշխանությունները նաև հայտարարել են, որ լրագրողներին, ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչներին և բլոգերներին վերաբերող հարցերը դիտարկվում են Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 10-րդ հոդվածի և Եվրոպայի խորհրդի համապատասխան չափանիշների շրջանակում։

Լապշինն իր հերթին հայկական կողմի պատասխանը գնահատել է որպես ուժային կառույցների գործողությունների ոչ իրավաչափ լինելու փաստացի ընդունում։ Սակայն փաստաթղթում նման գնահատական չկա։ Դրանում չի նշվում նաև, որ Հայաստան մուտքը մերժելու որոշումը համաձայնեցվել է Ադրբեջանի հետ։ Լրագրողը հայտարարել է, որ մտադիր է հայկական կողմի պատասխանը կցել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան (ՄԻԵԴ) դիմելու համար նախատեսված փաստաթղթերին։ «Ես այս փաստաթուղթը գնահատում եմ որպես օգտակար, և այն, անկասկած, կկցվի Ստրասբուրգում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան ներկայացվելիք փաստաթղթերի ընդհանուր փաթեթին»,- գրել է Լապշինը։

Նրա խոսքով՝ իր փաստաբաններն արդեն դիմել են Հայաստանի Ազգային անվտանգության ծառայություն և Գլխավոր դատախազություն, սակայն հինգ ամսվա ընթացքում պատասխան չեն ստացել։ Այդ պատճառով Լապշինը ԱԱԾ սահմանապահ ծառայության գործողությունները բողոքարկել է ՀՀ վարչական դատարանում։ Նրա տվյալներով՝ գործի քննությունը նշանակված է 2026 թվականի հոկտեմբերի 6-ին։ Ավելի վաղ Լրագրության պաշտպանության և լրագրողների անվտանգության հարցերով Եվրոպայի խորհրդի հարթակը հայտնել էր, որ 2026 թվականի ապրիլի 5-ին Լապշինին արգելել են մուտք գործել Հայաստան՝ Երևանի «Զվարթնոց» օդանավակայան ժամանելուց հետո։

Եվրոպայի խորհուրդը Հայաստանի իշխանություններից տեղեկություն էր խնդրել որոշման իրավական և փաստական հիմքերի վերաբերյալ, ինչպես նաև առաջարկել պարզաբանել՝ արդյոք Լապշինի լրագրողական գործունեությունը կամ հրապարակային հայտարարությունները կարող էին դեր ունենալ մուտքի մերժման հարցում։ Լրագրողն իր հերթին տեղի ունեցածը կապում է նախկին հայ ռազմագերի Գևորգ Սուջյանի հետ հարցազրույցի հետ, որում վերջինս պատմել էր ադրբեջանական գերության մեջ ենթադրյալ խոշտանգումների մասին։ Լապշինի պնդմամբ՝ ԱԱԾ սահմանապահ ծառայության աշխատակիցներն իրեն մուտքի մերժումը բացատրել են հենց այդ հարցազրույցով և Բաքվի դժգոհությամբ։

Հայաստանի իշխանությունները հրապարակայնորեն չեն հաստատել այդ պնդումները։ Ավելի վաղ Լապշինը հայտնել էր, որ մայիսին, հունիսին և հուլիսին երեք առցանց հանդիպում է ունեցել Եվրախորհրդարանի մի շարք պատգամավորների և ԱՄՆ երկու սենատորների հետ՝ խնդրելով աջակցել խնդրի կարգավորմանը։ Նա չէր բացառել Հայաստանի դեմ իրավական քայլերի դիմելու հնարավորությունը, եթե իր մուտքի հարցը չկարգավորվի։

Այս թեմայով Ո՞ւր է անհետացել մերձիշխանական բլոգեր Ռոման Բաղդասարյանը Բաքվից ինձ գրել էին՝ մենք մարդիկ ունենք ՀՀ դատախազությունում և Երևանում, երբ գաս, անակնկալ կլինի. Լապշին Նոր մանրամասներ. Իմ մուտքը ՀՀ արգելել են Ադրբեջանի պահանջով. Լապշին Ինձ քիչ առաջ բերման ենթարկեցին Երևանի «Զվարթնոց» օդանավակայանում՝ Ադրբեջանի և ՌԴ-ի կողմից հետախուզվելու հիմքով. Լապշին «Եթե ամուսնացած չլինեի, հաստատ հայ աղջկա հետ կամուսնանայի». Լապշին