ՀԱՊԿ-ը սպասում է Հայաստանի որոշմանը

Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությունում Հայաստանի հետագա մասնակցության հարցի շուրջ անորոշությունը պետք է հանգուցալուծվի «ողջամիտ ժամկետներում»։ Այս մասին «ՌԻԱ Նովոստի»-ին հայտարարել է ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղար Թաալաթբեկ Մասադիկովը։

«Ելնում ենք նրանից, որ Հայաստանի՝ ՀԱՊԿ-ին մասնակցության հեռանկարների վերաբերյալ որոշումը պետք է ընդունվի ողջամիտ ժամկետներում»,- ասել է Մասադիկովը։

ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի հայտարարությունը հնչում է այն ֆոնին, երբ Հայաստանի և կազմակերպության հարաբերությունները շարունակում են մնալ փաստացի սառեցված վիճակում։ Երևանը 2022 թվականի սեպտեմբերյան ադրբեջանական հարձակումներից հետո դադարեցրեց ակտիվ մասնակցությունը ՀԱՊԿ-ի աշխատանքներին՝ դժգոհելով կազմակերպության արձագանքից և Հայաստանի նկատմամբ իր պարտավորությունների չկատարումից։ 2024 թվականի փետրվարին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ Հայաստանը սառեցնում է իր մասնակցությունը ՀԱՊԿ-ին։

Այժմ հարցն արդեն ոչ միայն Հայաստանի մասնակցության ձևաչափին, այլև ՀԱՊԿ-ում նրա կարգավիճակին է վերաբերում։

Ավելի վաղ ՀԱՊԿ-ում Ռուսաստանի մշտական ներկայացուցիչ Վիկտոր Վասիլևը հայտնել էր, որ կազմակերպության մարմիններում Հայաստանի ձայնի իրավունքից հնարավոր զրկումը չի կարող իրականացվել միակողմանի որոշմամբ․ դրա համար անհրաժեշտ է ՀԱՊԿ անդամ բոլոր պետությունների համաձայնությունը։ Նրա խոսքով՝ հարցը, հավանաբար, կարող է քննարկվել ՀԱՊԿ Հավաքական անվտանգության խորհրդի հերթական նիստում, որը նախատեսված է Մոսկվայում՝ նոյեմբերի 11-ին։

Այսպիսով, նոյեմբերյան նիստը կարող է դառնալ կարևոր հանգրվան Հայաստանի և ՀԱՊԿ-ի հարաբերությունների համար։ Մինչ այդ Երևանից ակնկալվում է, որ կձևակերպի կազմակերպության հետ հարաբերությունների հետագա տեսլականը։

Միաժամանակ, Մասադիկովի «ողջամիտ ժամկետների» մասին ձևակերպումը ցույց է տալիս, որ ՀԱՊԿ-ում ևս Հայաստանի ներկայիս անորոշ կարգավիճակը դիտարկվում է որպես հարց, որը երկար ժամանակ բաց մնալ չի կարող։

Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի հիմնադիր անդամներից է․ Հավաքական անվտանգության մասին պայմանագիրը 1992 թվականի մայիսի 15-ին ստորագրել են Հայաստանի, Ռուսաստանի, Բելառուսի, Ղազախստանի, Ղրղզստանի, Տաջիկստանի և Ուզբեկստանի ղեկավարները։ Հետագայում կազմակերպության կազմը փոփոխվել է։

Առաջիկա ամիսներին, հետևաբար, առանցքային հարցը ոչ միայն այն է, թե արդյոք Հայաստանը կվերադառնա ՀԱՊԿ-ի լիարժեք աշխատանքներին, այլև՝ ինչ կարգավիճակ կունենա Երևանը կազմակերպությունում, եթե որոշի շարունակել ներկայիս քաղաքականությունը։

Մինչ այդ ՀԱՊԿ-ը, ըստ գլխավոր քարտուղարի, սպասում է Երևանի որոշմանը։

Այս թեմայով Երևանն ազատ է լքել ՀԱՊԿ-ը, եթե իր ազգային շահերից ելնելով այլևս անդամակցության կարիք չունի․ Պեսկով Ես շատ գոհ կլինեմ, որ ՀԱՊԿ-ը մեզ հեռացնի, ՀԱՊԿ-ի հանդեպ մեր հետաքրքրությունը սպառված է․ Փաշինյան ՀԱՊԿ-ում Հայաստանին ձայնի իրավունքից զրկելու հարցը կարող է քննարկվել նոյեմբերի 11-ին. Գալուզին Ռուսաստանից Ադրբեջանի տարածքով Հայաստան է ուղարկվել ցորենով բեռնված 14 վագոն ՀԱՊԿ-ում Հայաստանին ձայնի իրավունքից զրկելու մասին որոշման ընդունումը կպահանջի կոնսենսուս․ Վասիլև