Վարչաձվածեղից մինչեւ «վարչաֆեստ». իշխանության «ստեղծագործական» ճգնաժամը

ՈՒ ԷԼԻ՝ «ՀԱՑ ԵՎ ՏԵՍԱՐԱՆՆԵՐ»

Երբ երկրում մարդիկ շարունակում են բախվել սոցիալական, տնտեսական ու անվտանգային ծանր խնդիրների, իշխանությունը հերթական անգամ որոշել է հանրության ուշադրությունը շեղել փառատոնային աղմուկով։ Այս անգամ՝ «Վարչաֆեստ 2026»-ով։

Նիկոլ Փաշինյանը մեծ ոգեւորությամբ ազդարարել է, որ Սեւանա լճի ափին անցկացվելու է երիտասարդական երաժշտական փառատոն՝ կառավարության եւ ԿԳՄՍ նախարարության աջակցությամբ։ Ըստ պաշտոնական հաղորդագրության, այն պետք է դառնա ստեղծագործ երիտասարդների նոր հարթակ, իսկ լավագույն մասնակիցները կստանան մրցանակներ՝ 10 միլիոն դրամ ընդհանուր ֆոնդից։

Բայց գլխավոր հարցը շարունակում է մնալ նույնը, ինչ արդեն ութ տարի հնչում է՝ արդյո՞ք պետության առաջնահերթությունը հերթական վարչապետական շոուն է, թե՞ իրական խնդիրների լուծումը։ Երբ հասարակությունը սպասում է հաշվետվություն անվտանգության, տնտեսության, արտագաղթի, կրթության հարցերով, իշխանությունը քաղաքացիներին առաջարկում է հերթական բեմը, բարձր երաժշտությունն ու լուսարձակները։

Պետական քաղաքականությունը, կարծես, կառուցված լինի զուտ փառատոնային ծրագրի տրամաբանությամբ՝ վարչաբենդ, վարչաֆեստ, վարչաշոու, իսկ բովանդակային պատասխանների փոխարեն՝ քաղաքացիներին մատուցվում են հանդիսավոր բացումներ, մրցանակաբաշխություններ եւ գունեղ միջոցառումներ։

Եթե այսպես շարունակվի, վաղը, երեւի, կունենանք նաեւ վարչաօպերա, վարչադիսկոտեկ, վարչակարաոկե, վարչակառնավալ, ինչպես արդեն ունենք վարչաձվածեղ, վարչաբենդ, վարչաֆեստ, վարչամրցանակ, վարչասուտ… Շարքը դեռ երկար կարելի է շարունակել: Բայց խնդիրը միայն հերթական փառատոնը չէ։ Խնդիրն այն մշակութային քաղաքականությունն է, որը մշակույթը վերածում է իշխանական PR-ի գործիքի։ Երբ արվեստը դառնում է վարչական նախագծի հավելված, երաժշտությունը՝ քաղաքական ֆոնի ձայնային ձեւավորում, իսկ ստեղծագործողը՝ պետական միջոցառման դեկորացիա, մշակույթն այլեւս ազատ տարածք չէ, այլ իշխանական բրենդավորման հերթական հարթակը։

Այսօր երիտասարդ երաժիշտներին առաջարկվում է ոչ այնքան կայուն մշակութային միջավայր, որքան մեկօրյա փառատոնային փայլ։ Մինչդեռ նույն այդ երիտասարդները տարիներով բախվում են համերգային հարթակների պակասին, անկախ երաժշտական ակումբների փակմանը, մարզերում մշակութային կյանքի ամայացմանը: Այդ հարցերը չեն լուծվում մեկ երեկոյի բեմով, բարձրախոսներով ու մրցանակային ֆոնդով։

Տպավորությունն այնպիսին է, որ իշխանության համար մշակույթը վերածվել է իրադարձությունների շարանի. այսօր՝ վարչաֆեստ, վաղը՝ վարչաբեմ, մյուս օրը՝ վարչահրավառություն։ Գլխավորը՝ տեսախցիկները նկարեն, սոցիալական ցանցերում գեղեցիկ կադրեր տարածվեն, իսկ պաշտոնական հաղորդագրություններում կրկնվեն «նոր հարթակ», «երիտասարդություն», «ստեղծարարություն» եւ «հնարավորություն» բառերը։

Մինչդեռ մշակույթը միջոցառում չէ։ Մշակույթը պետական քաղաքականություն է, որը պահանջում է երկարաժամկետ ներդրումներ, ազատ ստեղծագործական միջավայր, անկախ ինստիտուտներ եւ մասնագիտական, ազգային ռազմավարություն, որքան էլ «ազգային» բառից սարսափում է այս իշխանությունը։ Եթե այդ ամենը բացակայում է, ապա ամենաշքեղ փառատոնն էլ մնում է ընդամենը վարչական ակցիա՝ գեղեցիկ անվան տակ։

Եվ հենց այստեղ է առաջանում հերթական կասկածը. «Վարչաֆեստը» երաժշտությա՞ն մասին է լինելու, թե՞ իշխանության հետընտրական ինքնագովազդի։ Եթե նպատակը մշակույթն է, ապա ինչո՞ւ մշակութային քաղաքականությունը հիշվում է հիմնականում աղմկոտ միջոցառումների, ոչ թե համակարգային բարեփոխումների համատեքստում։

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ

Այս թեմայով Լրջագույն խնդիր, որի պատասխանատուն ու կրողը քաղաքային իշխանությունն է Երբ դավաճանությունն ապրելու ձև է դառնում, պետությունը փրկելու համար օրենքը պետք է դառնա ապրելու կանոն «Վարչաֆեստ 2026»-ի գլխավոր մրցանակը ստացավ Red Line-ը ՀՀ կառավարության պահուստային ֆոնդից 178 մլն դրամ կտրվի «Վարչաֆեստ 2026»-ի անցկացմանը Քաղաքական եւ անձնական շահից զատ՝ ոչ ոք չհամարձակվեց կանգնել եւ ասել… այո՛, սխալվել ենք