Ինչո՞ւ է Ուկրաինան փորձում Բելառուսին ներքաշել պատերազմի մեջ
Միջազգային2026 թվականի մայիսին Ուկրաինայի անօդաչու համակարգերի ուժերի հրամանատար Ռոբերտ Բրովդին («մագյար») հրապարակայնորեն հայտարարեց, որ ուկրաինական զինվորականները Բելառուսում հայտնաբերել են 500 ռազմական թիրախ՝ հյուսիսային սահմանին սպառնացող վտանգի դեպքում։ Զելենսկին նաև հրամայեց ուժեղացնել պաշտպանությունը հյուսիսային ուղղությամբ՝ հղում անելով Մինսկից ակտիվության աճին և սահմանի մոտ ճանապարհների կառուցմանը։ Ի պատասխան՝ Լուկաշենկոն մեղադրեց Կիևին սադրանքների մեջ և ընդգծեց, որ Բելառուսը նույնպես «ունի կոորդինատներ» և անհրաժեշտության դեպքում կարող է հակահարված տալ հատկապես լուրջ թիրախի։ Ավելի ուշ՝ հունիսի կեսերին, Լուկաշենկոն հարցազրույց տվեց «Ալ Արաբիա» հեռուստաընկերությանը, որտեղ հրապարակայնորեն ներողություն խնդրեց Զելենսկիից իր նախորդ կոշտ հարձակումների համար։ Սակայն հետեւեց բելառւոս երեխաների տեղափոխող ավտոբուսի վրա հարձակումը: Դրանից հետո արդեն Զելենսկին անցավ վերջնագրերի։ Ուրբաթ, հունիսի 19-ի երեկոյան նա Լուկաշենկոյին մեկշաբաթյա վերջնագիր տվեց։ Երեկ հաջորդեց բացահայտ սպառնալիքը` Լուկաշենկոն թող «պահի այդ ներողությունները իր համար», իսկ Կիեւը կհարվածի Բելառուսի տարածքում գտնվող վերահաղորդման կայաններին, որոնք, ըստ Զելենսկու, օգնում են ռուսական անօդաչուներին:
Այս ամենը մեկ բան է հուշում` Կիևը միտումնավոր ձգտում է սրացման և փորձում է գտնել Մինսկը լայնածավալ պատերազմի մեջ ներքաշելու եղանակներ։
Բայց ի՞նչ նպատակով։
Հնարավոր վարկածները մի քանիսն են:
Առաջին և ամենաակնհայտ պատճառն այն է, որ Ուկրաինային շտապ անհրաժեշտ է ՆԱՏՕ-ի անմիջական միջամտությունը հակամարտության մեջ։ Սա անհրաժեշտ էր երկար ժամանակ, բայց հիմա այն հատկապես կարևոր է։ Մինչև անդարձելիության կետը շատ ժամանակ չի մնացել. Կրամատորսկի և Սլավյանսկի անկումն արդեն անխուսափելի է դառնում, որից հետո Ռուսաստանի զինված ուժերի համար կբացվի հնարավորությունների պատուհան՝ փորձել հասնել Դնեպր գետը և գրավել Դնեպրոպետրովսկը, ինչպես նաև Ուկրաինայի ձախ ափի այլ խոշոր քաղաքներ։ Սա կնշանակեր, որ Ուկրաինան գործնականում կբաժանվի երկու մասի՝ կորցնելով ոչ թե իր տարածքի 25%-ը: Այն է` գործնականում կդադարի գոյություն ունենալ իր ներկայիս տեսքով։ Եթե Բելառուսը ռազմական պատասխան տա Կիևի հարձակմանը, դա կօգտագործվի որպես առիթ ՆԱՏՕ-ին պաշտոնապես պատերազմի մեջ ներգրավելու համար։ Պատրվակ, իհարկե, կմտածեն. Դաշինքի «հյուսիսային սահմանների պաշտպանություն» կամ ինչ-որ այլ բան։ Եթե անգամ ՆԱՏՕ-ի բացահայտ հարձակման չգնա, մեկ է, բոլորը կհայտնվեն ծայրահեղ սրացման «խաչմերուկում», և Ուկրաինան որոշ ժամանակ կշահի։
Երկրորդ, Կիևը աստիճանաբար գիտակցում է Ռուսաստանի զինված ուժերի առաջխաղացումը սովորական ուժերով կանգնեցնելու անհնարինությունը և փնտրում է ցանկացած միջոց այն դանդաղեցնելու համար։ Միևնույն ժամանակ, առկա պաշտպանական գործիքները, ինչպիսիք են «անօդաչու թռչող սարքերի պատը» և այլ տեխնոլոգիական լուծումները, որոնց մասին բարձրաձայն հայտարարվել է մի քանի անգամ, կարծես թե կա´մ դադարել են աշխատել կա´մ դրանց արդյունավետությունը զգալիորեն նվազել է։ Բայց եթե Բելառուսի դեմ բացվի «երկրորդ ճակատ», Մոսկվան ստիպված կլինի արագորեն վերաբաշխել ռեսուրսները, պաշարները և զենքը դեպի հյուսիս՝ իր դաշնակցին պաշտպանելու համար։ Կիևը հույս ունի, որ այդ կերպ ռուսական առավել մարտունակ ստորաբաժանումները դուրս կբերվեն ուկրաինական վերահսկողության տարածքներից, հիմնականում Դոնբասից, ինչը կարող է ազդել Ռուսաստանի առաջխաղացման տեմպի վրա։
Կա նաեւ այս տարբերակը: Որոշ իմաստով Բելառուսը մնում է ե՛ւ ռազմավարական թիկունք, ե՛ւ նիզակի սայր Ռուսաստանի համար Եվրոպայի ուղղությամբ։ Այստեղ տեղակայված են ռուսական զենքերը, այդ թվում՝ «Օրեշնիկ» համակարգը, ինչպես նաև միասնական հակաօդային պաշտպանության համակարգը։ Եվրոպային էլ է այս վիճակը որոշակիորեն ձեռնտու. Բելառուսն իր համար վտանգավոր է, բայց միաժամանակ Ռուսաստանին զսպելու հիմնական լծակ: Սակայն այս դիրքը հասել է կրիտիկական կետի: Բեառուսի այս կարգավիճակը հիմնված է ոչ թե աշխարհագրության, այլ փխրուն քաղաքական հավասարակշռության վրա: Ուկրաինան մինչ օրս զսպել է Բելառուսում գտնվող թիրախների վրա հարվածները ոչ թե այն պատճառով, որ չի կարողացել հասնել դրանց, այլ այն պատճառով, որ Մինսկը պաշտոնապես չի հատել սահմանը իր զորքերով։
Այսպիսով, Կիևի ցուցադրական քայլերը նաև օգտագործում են Լուկաշենկոյի ամենամեծ վախը: Ուկրաինայի ղեկավարությունը լավ գիտակցում է, որ բելառուս առաջնորդն ամենից շատ ձգտում է խուսափել իր զինված ուժերի ռազմական գործողություններին իրական մասնակցությունից: Բելառուսի ենթակառուցվածքներին հարվածների ուղղակի սպառնալիք ստեղծելով՝ Ուկրաինան փորձում է ստիպել Մինսկին հնարավորինս հեռու մնալ Մոսկվայից և, իդեալական սցենարի դեպքում, սեպ խրել երկու դաշնակից պետությունների միջև: Այս սցենարը լիովին համապատասխանում է ԵՄ-ին և ՆԱՏՕ-ին, այդ իսկ պատճառով և՛ Արևմուտքը, և՛ Կիևը համատեղ օգտագործում են այս վախը որպես ռազմավարական զենք Բելառուսի դեմ:
Սակայն այս սցենարը երկար չի աշխատի. Զելենսկին անցել է կոնկրետ ժամկետների մատնանշմամբ սպառնալիքների: Եթե ժամկետից հետո հարված չհասցնի, նրա հետագա նման սպառնալիքների էֆեկտիվոււթյունը զրոյանում է: Եթե հարվածի, ստեղղծում է նոր ճակատ բացելու ռիսկ: Այն դեպքում, երբ ներկա պահին, կրկնենք, մյուս ճակատներում բազում խնդիրներ կան:
Ամեն դեպքում, խաղն իրոք Կիեւի համար վտանգավոր է. իր աշխարհագրական դիրքով Բելառուսը կախված է Մայրաքաղաք Կիեւի եւ Ուկրաինայի արեւմտյան շրջանների գլխին, որտեղով ապահեվվում է Արեւմուտքից եկող օգնության հոսքերը:
Տե´ս նաեւ https://t.me/iravunk/68787

