Մենք արդեն տեսել ենք օրինակներ, թե ինչ հետևանքներ կարող է ունենալ միայն Արևմուտքի աջակցությունը ապավինելը․ Իրանցի հայտնի միջազգայնագետը Թրամփի՝ Փաշինյանին աջակցելու մասին

«Իրավունք» թերթի զրուցակիցն է իրանցի հայտնի միջազգայնագետ ԽԱՅԱԼ ՄՈՒԱԶԶԻՆ։

-Պարոն Մուազզին, ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հրապարակավ աջակցություն հայտնեց Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին՝ նրան անվանելով «մեծ բարեկամ և առաջնորդ»։ Ինչպե՞ս արձագանքեց Իրանը այս հայտարարությանը։

- Այս հարցի վերաբերյալ Իրանից պաշտոնական արձագանք չի եղել։ Թեհրանը լավ գիտակցում է, որ միջազգային քաղաքականության մեջ բարեկամության մեծ հռչակագրերը հաճախ իրական արժեք չունեն։ Պատմությունը լի է օրինակներով այն երկրների և առաջնորդների, որոնց Վաշինգտոնը անվանել է իր ընկերներն ու դաշնակիցները, որոնք հետագայում հայտնվել են իրենց հայեցողությանը։ Բավական է հիշել Սադամ Հուսեյնի և Հոսնի Մուբարաքի ճակատագրերը։ Ամերիկան ​​առաջնահերթություն է տալիս իր ազգային շահերին։ Ավելին, այս մոտեցումը բնորոշ է համաշխարհային քաղաքականությանը որպես ամբողջություն։

Հետևաբար, Իրանում նման հայտարարությունները բավականին հանգիստ և պրագմատիկորեն են ընկալվում։ Երբ քաղաքական գործիչը կարճ ժամանակահատվածում ունակ է արմատապես փոխել իր հռետորաբանությունը, նույնիսկ իր ամենամոտ գործընկերների նկատմամբ, նրա խոսքերը այլևս չեն դիտվում որպես երկարաժամկետ երաշխիք կամ լուրջ քաղաքական գործոն։ Իրանական քաղաքական վերնախավը ավանդաբար գնահատում է պետությունների իրական գործողությունները, այլ ոչ թե հայտարարությունները։ Ահա թե ինչու Թեհրանը շատ ավելի մեծ ուշադրություն է դարձնում Վաշինգտոնի տարածաշրջանում ձեռնարկած կոնկրետ քայլերին, քան այս կամ այն ​​քաղաքական գործչի հասցեին ուղղված հրապարակային գովեստներին։

-ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև հարվածները շարունակվում են երկու երկրների միջև ռազմական հակամարտության դադարեցմանն ուղղված բանակցությունների ֆոնին։ Ե՞րբ և ի՞նչ նպատակով, ձեր կարծիքով, այս հակամարտությունը կավարտվի։

-Այո, ինչպես նշեցի վերևում, չափազանց դժվար է վստահել Միացյալ Նահանգների խոստումներին և հայտարարություններին։ Ձեռք բերված համաձայնություններին և բանակցային գործընթացին չնայած, Թեհրանի կարծիքով, Վաշինգտոնը շարունակում է խախտել խաղաղ կարգավորման սկզբունքները։ Իրանը, իր հերթին, թույլ չի տալիս, որ նման գործողությունները մնան անպատասխան և բավականին կոշտ է արձագանքում։ Այնուամենայնիվ, ես համոզված եմ, որ այս հակամարտությունը չի ավարտվի միայն դիվանագիտական ​​միջոցներով: Իմ կարծիքով, փակուղու վերջնական լուծումը կախված կլինի ոչ միայն բանակցություններից, այլև ռազմաքաղաքական իրավիճակի հետագա զարգացումից։

Ավելին, այս հակամարտությունը վաղուց ի վեր տարածվել է Մերձավոր Արևելքի սահմաններից դուրս: Ապագա գլոբալ դիմակայության կենտրոնը գնալով ավելի ու ավելի է տեղափոխվում Եվրասիայի հարավ: Թուրքիայից մինչև Կորեա տարածքը այսօր մնում է աշխարհի ամենադինամիկ զարգացող տարածաշրջանը, որտեղ աստիճանաբար տեղափոխվում է արդյունաբերական ներուժի և տնտեսական գործունեության զգալի մասը: Հենց այստեղ էլ կկենտրոնանա նոր աշխարհակարգի համար հիմնական պայքարը: Հետևաբար, ներկայիս դիմակայությունը պետք է դիտարկել որպես միջազգային համակարգի վերափոխման ավելի լայն գործընթացի մի մաս, որի հետևանքները կզգացվեն Մերձավոր Արևելքից շատ ավելի հեռու։

- Ինչպե՞ս եք գնահատում Ռուսաստանի դեմ ուղղված Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը, և որո՞նք են ներկայիս իրավիճակի հետևանքները։

- Որպես միջազգային լրագրող և վերլուծաբան, ես այս արտաքին քաղաքականությունը համարում եմ սխալ։ Հաշվի առնելով նոր աշխարհակարգի ի հայտ գալը և ուժերի համաշխարհային հավասարակշռության աստիճանական փոփոխությունը, Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների վատթարացումը, որը մնում է ուժի հիմնական կենտրոն, թվում է խիստ կասկածելի քաղաքական որոշում։ Ռուսաստանը տարիներ շարունակ եղել է Հայաստանի կարևոր գործընկերը՝ զգալի աջակցություն ցուցաբերելով տարբեր ոլորտներում: Հետևաբար, ներկայիս ընթացքը լուրջ հարցեր է առաջացնում Հայաստանի երկարաժամկետ ազգային շահերի վերաբերյալ։

Մենք արդեն տեսել ենք օրինակներ, թե ինչ հետևանքներ կարող է ունենալ միայն Արևմուտքի աջակցությունը ապավինելը՝ առանց օբյեկտիվ աշխարհաքաղաքական իրողությունները հաշվի առնելու: Ուկրաինայում տեղի ունեցած իրադարձությունները հստակ ցույց տվեցին նման գործընթացների բարդությունը:

Ահա թե ինչու ես կարծում եմ, որ հայ քաղաքական գործիչները պետք է հնարավորինս շուտ մշակեն ավելի հավասարակշռված և պրագմատիկ արտաքին քաղաքականության կուրս, որը կհիմնվի հիմնականում պետության ազգային շահերի, տարածաշրջանային կայունության պահպանման և բոլոր հիմնական ուժային կենտրոնների հետ կառուցողական հարաբերությունների վրա։

Այս թեմայով «Փաստ». Տնտեսական «ապոկալիպսիսը» կբերի՞ Հայաստանում իշխանափոխության Թրամփը ստորագրեց «դժոխային պատժամիջոցների» օրենքը Ռուսաստանի դեմ Հուսիթական շարժումը փաստացի վերածվել է համաշխարհային նշանակության ռազմաքաղաքական գործոնի Եվրոպան ստիպված է նոր ռազմավարության անցնել Մոսկվայի հարցով Ռուսաստանում հնարավոր է դարձել ԽՍՀՄ–ի փլուզումից ի վեր ամենամեծ փոփոխությունը