Չնստել կոճղին, չուտել եվրոգազար

Հայաստանում նախընտրական մթնոլորտն աստիճանաբար թեժանում է, եւ արդեն իսկ ակնհայտ է, որ առաջիկա քաղաքական պայքարի առանցքային թեմաներից մեկը լինելու է երկրի արտաքին քաղաքական ուղղությունը: Եթե նախկին ընտրություններում հիմնական շեշտադրումները սոցիալական, տնտեսական կամ կոռուպցիայի դեմ պայքարի հարցերի վրա էին, ապա ներկայումս օրակարգի կենտրոնում հայտնվել է մի հարց, որը երկար տարիներ համարվում էր գրեթե անքննարկելի՝ ինչպիսի՞ն պետք է լինեն Հայաստանի հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ, եւ ինչպիսի՞ տեղ պետք է զբաղեցնի Հայաստանը փոփոխվող աշխարհաքաղաքական համակարգում:

Վերջին շաբաթների իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ այս հարցը աստիճանաբար վերածվում է ոչ միայն արտաքին քաղաքական, այլեւ ներքաղաքական առանցքային բանավեճի: Ռուսաստանի կողմից հայկական ապրանքների ներմուծման նկատմամբ սահմանափակումների կիրառումը, պաշտոնական Մոսկվայից հնչող կոշտ հայտարարությունները, ԵԱՏՄ-ի շուրջ շարունակվող քննարկումները եւ էներգետիկ համագործակցության վերաբերյալ հնչող զգուշացումները փաստացի դարձել են նախընտրական օրակարգի մաս:

Քաղաքական դաշտում ձեւավորվում է իրավիճակ, երբ ընտրապայքարը կարող է ընթանալ ոչ միայն իշխանության եւ ընդդիմության միջեւ, այլ նաեւ արտաքին քաղաքական տարբեր պատկերացումների շուրջ:

Ռուսաստանի կողմից Հայաստանից մի շարք գյուղատնտեսական ապրանքների ներմուծման սահմանափակումները հատկապես զգայուն թեմա են դարձել մարզերում: Եթե Երեւանում աշխարհաքաղաքական բանավեճերը հաճախ ընկալվում են որպես վերացական քննարկումներ, ապա գյուղատնտեսությամբ զբաղվող շրջաններում իրավիճակն ունի շատ ավելի կոնկրետ չափումներ:

Արտահանմամբ զբաղվող տնտեսվարողների համար ռուսական շուկան երկար տարիներ եղել է հիմնական ուղղությունը: Հետեւաբար ցանկացած սահմանափակում անմիջապես անդրադառնում է եկամուտների, արտադրության ծավալների եւ ապագա ծրագրերի վրա:

Այս հանգամանքը քաղաքական նշանակություն է ստանում հատկապես ընտրությունների նախաշեմին: Ընդդիմությունը փորձում է ներկայացնել ստեղծված իրավիճակը որպես իշխանության արտաքին քաղաքականության հետեւանք, մինչդեռ իշխանությունը պնդում է, որ խնդիրը պետք է դիտարկել ավելի լայն համատեքստում եւ շարունակել տնտեսության դիվերսիֆիկացման քաղաքականությունը: Ավելի պարզ լեզվով ասած՝ փչացնել մինչեւ վերջ ՌԴ-ի հետ հարաբերությունները, իսկ Արեւմուտքից վերջում ստանալ «շան պոչ»:

ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԳԼԽԱՎՈՐ ՀԱՐՑԵՐԻՑ ՄԵԿԸ

Քաղաքական վերլուծաբանների մի մասը կարծում է, որ առաջիկա ընտրությունները կարող են մասամբ վերածվել արտաքին քաղաքական կողմնորոշման վերաբերյալ հանրային տրամադրությունների յուրատեսակ չափման:

Վերջին տարիներին հայ հասարակության ներսում նկատելիորեն ակտիվացել են քննարկումները Ռուսաստանի, Արեւմուտքի, Եվրամիության, ԱՄՆ-ի եւ տարածաշրջանային այլ դերակատարների հետ հարաբերությունների շուրջ: Այդ քննարկումները նախկինում հիմնականում սահմանափակվում էին փորձագիտական շրջանակներով, սակայն այժմ տեղափոխվել են լայն քաղաքական դաշտ:

Այս համատեքստում ցանկացած արտաքին քաղաքական զարգացում անմիջապես դառնում է ներքաղաքական պայքարի գործոն:

ՌՈՒՍԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՆԸ ՆԱԽԸՆՏՐԱԿԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՆԵՐՈՒՄ

Հայ-ռուսական հարաբերությունների ներկայիս վիճակը կարեւոր տեղ է զբաղեցնում քաղաքական ուժերի հռետորաբանության մեջ: Մի կողմից հնչում են տեսակետներ, որ Հայաստանը պետք է շարունակի պահպանել ռազմավարական հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ՝ հաշվի առնելով տնտեսական, էներգետիկ եւ անվտանգության ոլորտներում առկա փոխկապակցվածությունը:

Մյուս կողմից հնչում են կարծիքներ, որ Հայաստանը պետք է առավել ակտիվորեն զարգացնի հարաբերությունները այլ գործընկերների հետ եւ նվազեցնի մեկ կենտրոնից կախվածությունը:

Այս բանավեճը գնալով ավելի է սրվում, քանի որ այն վերաբերում է ոչ միայն արտաքին քաղաքականությանը, այլեւ մարդկանց առօրյա կյանքին՝ աշխատատեղերից մինչեւ գազի գին, արտահանման հնարավորություններից մինչեւ ներդրումային միջավայր:

ԻՇԽԱՆՈՒԹՅԱՆ «ՊԼԱՆ Բ»-Ի ՇՈՒՐՋ ՀԱՐՑԵՐԸ

Նախընտրական քննարկումների առանցքային թեմաներից մեկը դարձել է նաեւ այն հարցը, թե ինչ այլընտրանքային հնարավորություններ ունի Հայաստանը, եթե ռուսական շուկայի սահմանափակումները շարունակվեն կամ խորանան:

Կառավարությունը հայտարարում է եվրոպական շուկաներ մուտք գործելու ծրագրերի մասին, խոսում է նոր արտահանման ուղղությունների, լոգիստիկ լուծումների եւ պետական աջակցության մեխանիզմների մասին:

Սակայն ընդդիմադիր շրջանակները հարցադրում են անում՝ արդյոք հնարավոր է կարճ ժամանակում փոխարինել այն շուկան, որի վրա հայկական արտահանումը հիմնվել է տասնամյակներ շարունակ:

Նույն հարցադրումները վերաբերում են նաեւ էներգետիկ ոլորտին, որտեղ Հայաստանի կախվածությունը Ռուսաստանից շարունակում է մնալ զգալի:

Նախընտրական իրավիճակում արտաքին քաղաքական թեմաները հաճախ ստանում են լրացուցիչ սրություն: Յուրաքանչյուր հայտարարություն, յուրաքանչյուր տնտեսական սահմանափակում կամ դիվանագիտական քայլ անմիջապես դառնում է քաղաքական մեկնաբանությունների առարկա:

Սրա արդյունքում հասարակությունը հայտնվում է տեղեկատվական հոսքերի կենտրոնում, որտեղ տարբեր քաղաքական դերակատարներ փորձում են իրենց մեկնաբանությունը ներկայացնել որպես առավել համոզիչ:

Միեւնույն ժամանակՙ փորձագետները զգուշացնում են, որ արտաքին քաղաքականության վերաբերյալ որոշումները սովորաբար ունեն երկարաժամկետ հետեւանքներ եւ չեն կարող գնահատվել բացառապես նախընտրական տրամաբանության շրջանակում:

Ո՞ՐՆ Է ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԻՆՏՐԻԳԸ

Առաջիկա ընտրությունների կարեւոր ինտրիգներից մեկն այն է, թե որքան մեծ ազդեցություն կունենան արտաքին քաղաքական եւ տնտեսական հարցերը ընտրողների վարքագծի վրա:

Եթե սոցիալական խնդիրները միշտ եղել են ընտրությունների առանցքային թեմաներից, ապա այս անգամ դրանց ավելացել են անվտանգային, աշխարհաքաղաքական եւ տնտեսական կախվածությունների վերաբերյալ հարցերը:

Արդյունքում ձեւավորվում է անսովոր իրավիճակ, երբ ընտրապայքարը կարող է ընթանալ ոչ միայն կուսակցությունների ծրագրերի, այլեւ Հայաստանի ապագա արտաքին քաղաքական ուղեգծի շուրջ տարբեր պատկերացումների միջեւ:

Անկախ ընտրությունների արդյունքներից՝ արդեն ակնհայտ է, որ հայ-ռուսական հարաբերությունները, տնտեսական սահմանափակումների շուրջ քննարկումները, ԵԱՏՄ-ի ապագան եւ արտաքին քաղաքական հավասարակշռության հարցը շարունակելու են մնալ Հայաստանի ներքաղաքական օրակարգի առանցքային թեմաներից:

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ

Այս թեմայով Մերցի կուսակցությունը պարզապես չի գոյատևի մինչև «Ռուսաստանի հետ պատերազմը» Բարեկամ հայ ժողովրդին մաղթում եմ բարեկեցություն և բարգավաճում․ Պուտինը ուղերձ է հղել Փաշինյանին Ռուսաստանի երկնքում խոցվել է ավելի քան 1600 ԱԹՍ. Սոբյանին ՀՐԱՏԱՊ. ԴՕԿ կուսակցության պատվավոր նախագահ Վարդան Ղուկասյանի հայտնի փաստաբանը հայտարարությամբ է հանդես եկել Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության մեջ նոր, եզակի փորձ է սկսում ի հայտ գալ. Փորձագետ