Նախընտրական «սնկային» մարտեր

Հայաստանի ներքաղաքական դաշտում վաղուց արդեն քաղաքական բանավեճը փոխարինվել է փոխադարձ վիրավորանքներով, ակնարկներով, երբեմն՝ նույնիսկ կիսաքրեական բառապաշարով։ Սակայն վերջին օրերին Նիկոլ Փաշինյանի եւ գործարար Սամվել Կարապետյանի միջեւ ծավալված հեռակա «սնկային նախընտրական պատերազմը» նույնիսկ այդ ֆոնի վրա առանձնանում է իր ունիկալությամբ:

Ամեն ինչ սկսվեց այն բանից հետո, երբ «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության առաջնորդ Սամվել Կարապետյանը հայտարարեց, թե իր տեղեկություններով Նիկոլ Փաշինյանը Չինաստանից Հայաստան է ներմուծել «մոտ մեկ տոննա հալյուցինացիա առաջացնող սունկ», եւ այն օգտագործում է ելույթներից առաջ: Կարապետյանը, փաստորեն, փորձեց հասարակությանը համոզել, որ Փաշինյանի երբեմն իրարամերժ, կտրուկ ու էմոցիոնալ հայտարարությունների պատճառը ոչ թե քաղաքական սխալ հաշվարկն է, այլ՝ գիտակցության փոփոխված վիճակը:

Իհարկե, նույնիսկ ընդդիմադիր շրջանակներում շատերը սա ընկալեցին ոչ թե որպես փաստական մեղադրանք, այլ քաղաքական սարկազմի չափազանցված դրսեւորում։ Սակայն առավել ուշագրավ էր Նիկոլ Փաշինյանի արձագանքը: Նա ոչ միայն չփորձեց թեման անտեսել՝ այն համարելով անհեթեթություն, այլեւ անձամբ մտավ հրապարակային «կռվի» մեջ՝ Սամվել Կարապետյանին անվանելով «կալուգացի օլիգարխ» եւ խոստանալով իրավական ճանապարհով «մեկ տոննա սունկ կերցնել» նրան: Իսկ երբ քարոզարշավի ժամանակ Փաշինյանը եւս մեկ անգամ հայտարարեց, որ վերջին տարիներին խմելը թողել է, էլ ավելի շատ հարցեր առաջացան՝ եթե չի խմում, սունկի «տակ» չէ, բա ինչի՞ է այդպես իրեն պահում:

Այս ամբողջ պատմության մեջ ամենակարեւոր հարցը նույնիսկ սունկը չէ։ Խնդիրն այն է, որ Հայաստանի քաղաքական համակարգը հերթական անգամ վերածվում է շոուի, որտեղ պետական կառավարման օրակարգը փոխարինվում է անձնական հաշվեհարդարներով ու փոխադարձ նվաստացումներով:

Ի ՎԵՐՋՈ, «ՍՈՒՆԿ ԿԵՐԵ՞Լ Է, ԹԵ՞ ՈՉ»

Ուշադրության արժանի է նաեւ այն հանգամանքը, որ իշխանությունը, որն ամեն օր խոսում է «ինստիտուցիոնալ պետությունից», իրականում անձնավորված ռեժիմի տպավորություն է ստեղծում։ Որեւէ այլ երկրում դժվար է պատկերացնել, որ գործող վարչապետը պետական մակարդակով արձագանքի նման մեղադրանքի՝ բառացիորեն մտնելով փողոցային բառապաշարի դաշտ:

Միաժամանակ Սամվել Կարապետյանի պահվածքն էլ ոչ պակաս զարմանալի է: Հատկանշական է, որ հետագայում Կարապետյանն արդեն մեղմել է իր խոսքերը՝ նշելով, թե ընդամենը «տպավորություններ» ունի։ Այսինքն՝ սկզբում նետվում է բարձրաձայն մեղադրանք, հետո այն ներկայացվում է որպես ենթադրություն։ Դասական քաղաքական տեխնոլոգիա՝ աղմուկ ստեղծել, կասկած սերմանել եւ հետ կանգնել ուղիղ պատասխանատվությունից։

Թեմային նոր երանգ տվեց նաեւ «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության ցուցակը գլխավորող Նարեկ Կարապետյանը՝ հայտարարելով, թե դատարանը պետք է պարզի՝ Փաշինյանը «սունկ կերե՞լ է, թե՞ ոչ»։ Փաստորեն, քաղաքական օրակարգը հասել է մի կետի, որտեղ երկրի անվտանգային, տնտեսական եւ սոցիալական խնդիրների փոխարեն քննարկվում է՝ վարչապետն ի՞նչ է օգտագործում ելույթներից առաջ։

Իսկ հասարակությո՞ւնը։ Հանրային մի հատված սոցիալական ցանցերում կատակում է, մյուս մասը՝ զայրանում, բայց ընդհանուր տպավորությունն այն է, որ քաղաքական դիսկուրսի որակը շարունակում է անկում ապրել։ Երբ իշխանությունն ու հակաիշխանական բեւեռները մրցում են ոչ թե ծրագրերով, այլ փոխադարձ հեգնանքով ու վիրավորանքներով, տուժում է առաջին հերթին պետության հեղինակությունը։

Այս պատմությունն ունի նաեւ ավելի խորքային շերտ։ Փաշինյանի իշխանության տարիներին քաղաքական խոսույթը աստիճանաբար դարձել է ագրեսիվ, անձնական եւ հաճախ՝ էմոցիոնալ։ Այդ մշակույթը հիմա վերադարձել է հենց իր դեմ: Եթե նախկինում իշխանությունն ընդդիմախոսներին պիտակավորում էր, ծաղրում կամ ներկայացնում որպես «նախկինների մնացորդ», ապա այժմ նույն մեթոդաբանությամբ հարվածներ է ստանում նաեւ ինքը:

Ի վերջո, «սնկային սկանդալը» կարող է արագ մոռացվել, բայց այն արդեն իսկ արձանագրեց մեկ կարեւոր իրողություն. Հայաստանի քաղաքական դաշտը շարունակում է ապրել ոչ թե գաղափարական պայքարով, այլ փոխադարձ անվստահության, անձնական թշնամանքի եւ տեղեկատվական սադրանքների տրամաբանությամբ։ Իսկ երբ պետության ղեկավարի եւ խոշոր գործարարի միջեւ բանավեճի կենտրոնում հայտնվում է «հալյուցինացիա առաջացնող սունկը», դա արդեն ոչ միայն քաղաքական, այլ նաեւ պետական ճգնաժամի ախտանիշ է։

ТАНЦУЮТ ВСЕ!

Ու այս ֆոնին պաշտոնապես մեկնակեց հունիսի 7-ին կայանալիք խորհրդարանական ընտրությունների նախընտրական քարոզարշավը: «Բոլորին դեմ եմ» կուսակցությունն արդեն հասցրել է, բառիս բուն իմաստով, ցեխ շպրտել մրցակից ուժերի լոգոների վրա, Նիկոլ Փաշինյանն  քարոզարշավի անգամ ժամանակ լացել է, Սամվել Կարապետյանը դժվարությամբ, բայց արտասանել է «քարոզարշավ» բառը, Ռոբերտ Քոչարյանը հրապարակել է ֆիլմ իր մասին, որը հանգիստ կարող էր կոչվել «Պուպուշ Ռոբերտ», բայց իր մասին չէր: Մի խոսքով՝ ով ինչպես կարողանում` փորձում է գրավել ընտրողներին: Եվ ամենակարեւորը՝ «танцуют все!», թե՛ ընդդիմադիր պատգամավորի թեկնածուները, թե՛ դեռ իշխանավորները: Օրինակ, պարերի հարցում հանգիստ կարող էին մրցել Երեւանի քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանն ու Կարապետյանների նախընտրական ցուցակից փաստաբան Արամ Վարդեւանյանը: Բայց մի րոպե՝ պահն օրհասական չէ՞ր, այս ընտրությունները Հայաստանի լինել-չլինելու մասին չէ՞ր, բա ինչի՞ եք այդքան ուրախ…

«Էս նախընտրական շրջանում բոլորդ մի տեսակ շատ պուպուշ եք դարձել՝ խոստումնալից, կարեկից, լրիվ «քյութ» վիճակ: Տպավորություն է, թե ընտրություններից հետո էս ռեժիմը ավտոմատ անջատվելու է։ Խնդրում եմ՝ հունիսի 7-ից հետո էլ «քյութ»-ը թող միանգամից չվերանա, գոնե «սեյվ» արեք», - հորդորում է քաղաքական մեկնաբան Անի Կարապետյանը:

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ

Այս թեմայով Ի՞նչ են քննարկել «Ուժեղ Հայաստան»-ի եւ «Հայաստան»-ի ղեկավարները Երեւանն արդեն շատ մեծ է, դրա համար չվում են Տիգրանաշեն․ ԸՆԿԵՐ ՓԱՆՋՈՒՆԻ Ռուսները նստան պոեզ, Մոսկվա գնացին, «Ուժեղ Հայաստանի» հայերը անտեր ու դուս պատերի տակ մնացին․ ԸՆԿԵՐ ՓԱՆՋՈՒՆԻ Բանտերում գտնվող ընդդիմադիր լիդերները դուրս կգան բանտից, իսկ ով արժանի է բանտում լինելու՝ կլինի բանտում. Կարապետյան ԱԳՆ-ն միայն առևտուր ա արել վերջին տարիներին, բայց ապրանքը հայկական հողերն են եղել. Կարապետյան