Հաղթանակի օրը սրբազան տոն է մեր ժողովուրդների համար. Սերգեյ Կոպիրկին

Մայիսի 9-ի նախօրեին Հայաստանում Ռուսաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինը «Իրավունք» մեդիա հոլդինգի հետ հարցազրույցում պատմել է, թե ինչպես է Հայաստանում այս տարի նշվել Հաղթանակի օրը, ինչպիսի նշանակություն ունեն երկու երկրների ժողովուրդների համար պատմական հիշողությունն և մշակութահումանիտար  կապերը, ինչպես նաև Ռուսաստանի պայքարը նացիզմի վերակենդանացման և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի արդյունքները վերանայելու փորձերի դեմ։ Զրույցի ընթացքում անդրադարձ է եղել նաև տարածաշրջանում առկա աշխարհաքաղաքական գործընթացներին։

-Պրն Կոպիրկին, այս տարի մենք նշում ենք  Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակի 81-ամյակը: Կարո՞ղ եք մեզ հետ կիսվել, թե ինչ միջոցառումներ են անցկացրել դեսպանատունը և Ռուսաստանի այլ առաքելությունները Հայաստանում այս տարեդարձը նշելու համար:

- Հաղթանակի օրը առանց չափազանցության  սրբազան տոն է մեր ժողովուրդների համար։ Այս օրը մենք գլուխ ենք խոնարհում հաղթողների փառահեղ սերնդի հերոսական սխրանքների առջև և սգում ենք ընկած հերոսներին, ովքեր իրենց կյանքը զոհաբերեցին ապագա սերունդների ազատության համար։ Այս տարի մենք նշում ենք Մեծ Հաղթանակի 81-ամյակը։ Համաձայն հաստատված ավանդույթի՝ դեսպանատունը և արտերկրում գտնվող այլ ռուսական առաքելությունները, հայկական հասարակական կազմակերպությունների և հայրենակիցների միավորումների աջակցությամբ, մայրաքաղաքում և մարզերում բազմաթիվ միջոցառումներ են իրականացրել։

Մայիսի 9-ի առավոտյան Երևանում՝ Հաղթանակի այգու Հավերժական կրակի, Սահմանապահների փառքի ծառուղու և Թոխմախի քաղաքային գերեզմանատանը գտնվող խորհրդային զինվորների հուշարձանի մոտ տեղի ունեցան ծաղկեպսակ դնելու արարողությունները: Այս հիշատակի միջոցառումներին ներկա էին վետերաններ, համայնքային ակտիվիստներ, հայրենակիցներ, երիտասարդական ակտիվիստներ և բարեկամական դիվանագիտական ​​կորպուսներ: Նույն օրը՝ կեսօրին, Կոմիտասի պողոտայի Սուրբ Խաչ եկեղեցուց դեպի Հաղթանակի այգու Հավերժական կրակը տեղի ունեցավ «Անմահ գունդ» ավանդական երթը: Մեր դիվանագետների մասնակցությամբ տոնական միջոցառումներ տեղի ունեցան նաև Շիրակում, Կապանում և այլ քաղաքներում:

Մայիսի 9-ի նախօրեին մենք նաև իրականացրեցինք հարուստ ծրագիր, որը ներառում էր թեմատիկ համերգներ, ֆիլմերի ցուցադրություններ, ցուցահանդեսներ, բաց դասեր, հիշատակի միջոցառումներ և այլն: Ընդամենը մի քանի օր առաջ ես մասնակցեցի «Հիշողության կրակ» միջազգային միջոցառմանը, որը կազմակերպվել էր «Ռոսսոտրուդնիչեստվո»-ի երևանյան գրասենյակի կողմից: Վերջին 10 տարիների ընթացքում Մոսկվայի Ալեքսանդրյան այգուց Անհայտ զինվորի գերեզմանից Հավերժական կրակի մի մասնիկ ամեն տարի փոխանցվում է ոչ միայն Ռուսաստանի տարբեր քաղաքներ, այլև արտասահմանում գտնվող վետերաններին և հայրենակիցներին: Ես նաև մասնակցեցի Երևանում անցկացվող խորապես խորհրդանշական «Հիշողության այգի» միջազգային միջոցառմանը, որի շրջանակներում ամեն տարի Ռուսաստանի և աշխարհի տարբեր քաղաքներում տնկվում է 27 միլիոն ծառ՝ ի հիշատակ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ զոհված յուրաքանչյուր հոգու:

Մենք հատուկ ուշադրություն ենք դարձնում Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներին: «Շնորհավորե՛ք վետերանին» արշավի շրջանակներում մեր դիվանագետները այցելել և շնորհավորել են հանրապետությունում բնակվող Հաղթանակի օրվա ականատեսներին՝ գալիք տոնի կապակցությամբ: Հայաստանում բնակվող Ռուսաստանի քաղաքացի վետերանները ավանդաբար անձնական շնորհավորանքներ են ստանում Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինից:

Մեծ նշանակություն է տրվում հուշառազմական աշխատանքին: Որպես այս ջանքերի օրինակ՝ կցանկանայի նշել «Ռոսսոտրուդնիչեստվո»-ի, Հայաստանի ռուս հայրենակիցների համակարգող խորհրդի  և կամավորների կողմից Հայրենական մեծ պատերազմում զոհված զինվորների հուշարձանի բարեկարգման իրականացված վերջին արշավը Դիլիջանում: Ուրախալի է, որ հայ երիտասարդները անկեղծորեն և սրտանց մասնակցում են այս վեհ գործին:

-Այս տարի ապրիլի 19-ին առաջին անգամ նշվեց Խորհրդային ժողովրդի ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օրը՝ հիշատակելով նացիստների կողմից Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ խաղաղ բնակչության զանգվածային ոչնչացումը։ Ինչո՞ւ է սա կարևոր է այսօր։

- Այս հիշատակի ամսաթիվը սահմանվել է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հրամանով 2025 թվականի դեկտեմբերին ՝ որպես հաստատում այն ​​բանի, որ մարդկության դեմ հանցագործությունները վաղեմության ժամկետ չունեն։ Ամսաթվի ընտրությունը նույնպես պատահական չէ. 1943 թվականի ապրիլի 19-ին հրապարակվեց ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության թիվ 39 հրամանագիրը, որն առաջին անգամ իրավական գնահատական ​​տվեց նացիստների և նրանց հանցակիցների կողմից խորհրդային քաղաքացիական բնակչության ոչնչացմանն ուղղված նպատակային և լայնածավալ քաղաքականությանը։ Այս փաստաթուղթը իրավական հիմք հանդիսացավ Նյուրնբերգի ռազմական տրիբունալի կողմից նացիստ հանցագործներին հետապնդելու համար։

Այս տարի, ի դեպ, նշվում է դրա ավարտի 80-ամյակը։ Նացիստների և նրանց համագործակիցների կողմից կատարված վայրագությունները հրեշավոր մասշտաբներ ունեին։ ԽՍՀՄ-ի ընդհանուր կորուստները Հայրենական մեծ պատերազմում կազմել են 27 միլիոն մարդ, որոնց կեսից ավելին քաղաքացիական զոհեր էին՝ երեխաներ, կանայք և տարեցներ։ Այս սարսափելի կորուստների հիշողությունը չպետք է կորչի. նացիստ դահիճների համար արդարացում չկա։ Ռուսական դիվանագիտությունը ձգտում է խորհրդային ժողովրդի ցեղասպանության միջազգային ճանաչմանը։ Այս որակումն արդեն ամրագրված է ԱՊՀ և ՀԱՊԿ մի շարք փաստաթղթերում։ Մեր երկիրը քրեականացնում է նացիզմի վերակենդանացումը, այդ թվում՝ այն գործողությունները, որոնք պղծում են Ցեղասպանության հիշատակի օրը։

-Ինչպե՞ս եք գնահատում ռուս-հայկական մշակութային և հումանիտար կապերի ներկայիս մակարդակը։ Արդյո՞ք համատեղ պատմությունը, մասնավորապես` Հայրենական մեծ պատերազմի պատմությունը, պահպանում է նույն նշանակությունը երիտասարդների համար, ինչ որ ուներ ավագ սերնդի համար։ Այս համատեքստում ինչպե՞ս կարելի է հակազդել պատմությունը կեղծելու և վերաշարադրելու փորձերին։

- Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև մշակութային,հումանիտար և համամարդկային կապերը, անկասկած, մնում են մեր հարաբերությունների հիմնաքարերից մեկը։ Դրանք հիմնված են բարեկամության, փոխօգնության, համատեղ պայքարի և աշխատանքի, հերոսական հաղթանակների և մեծ նվաճումների դարավոր հիմքի վրա։ Մեր համատեղ պատմության ամենակարևոր միավորող իրադարձություններից մեկը նացիզմի դեմ համատեղ հաղթանակն է։ Հայաստանի ներդրումն այս հաղթանակում դժվար է գերագնահատել։ Հայ ժողովրդի ավելի քան 600 հազար որդիներ և դուստրեր մեկնել են ռազմաճակատ՝ ուս-ուսի տված Խորհրդային Միության բոլոր ժողովուրդների հետ՝ պաշտպանելով իրենց միասնական հայրենիքի ազատությունն ու անկախությունը։

Հայրենական մեծ պատերազմի պատմության մեջ ընդմիշտ փորագրված են հայկական ծագում ունեցող լեգենդար խորհրդային զինվորական առաջնորդների, մարշալների և ծովակալների անունները: Անգնահատելի է  հաղթանակի գործում թիկունքի աշխատավորների ներդրումը, ովքեր անխոնջ աշխատել են գործարաններում, կոլտնտեսություններում, արհեստանոցներում և արտադրություններում՝ ռազմաճակատին ապահովելով անհրաժեշտ ամեն ինչով: Ինչպես հիշում եք, 2024 թվականին Մոսկվայում կայացած ԱՊՀ գագաթնաժողովում սահմանվեց Համագործակցության պատվավոր «Աշխատանքային փառքի քաղաք 1941-1945» տիտղոսը: Մինչ օրս այս կարգավիճակը շնորհվել է 19 քաղաքների, այդ թվում՝ հայկական Գյումրուն:

Դժբախտաբար, այսօր նացիզմը կրկին գլուխ է բարձրացնում. եվրոպական երկրներում թափ է հավաքում պատմական ճշմարտությունը կեղծելու, նացիստներին ու նրանց աջակիցներին արդարացնելու և Խորհրդային Միության վճռորոշ դերը աշխարհը «շագանակագույն ժանտախտից» ազատագրելու գործում ջնջելու արշավը: Այս համատեքստում մենք շնորհակալ ենք մեր հայ գործընկերներին Ռուսաստանի կողմից ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեա ներկայացվող նացիզմի հերոսացման դեմ պայքարի վերաբերյալ ամենամյա բանաձևին կանոնավոր աջակցության և համահեղինակության համար:

-Ինչպե՞ս եք գնահատում տարածաշրջանում իրավիճակի զարգացումը, մասնավորապես՝ Վաշինգտոնի մասնակցությամբ Հայաստանի հարավում տրանսպորտային միջանցք բացելու հեռանկարը։

-Մեր տարածաշրջանում տիրող իրավիճակի վրա, մասնավորապես` տրանսպորտային հաղորդակցությունների ապաշրջափակման ոլորտում, դրականորեն է ազդում Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության հասնելու գործում գրանցված զգալի առաջընթացը: Այնուամենայնիվ, Մերձավոր Արևելքի ճգնաժամի ալիքաձև հետևանքները, որոնք առաջացել են ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից հարձակման ենթարկված Իրանի շուրջ իրավիճակի սրման հետևանքով, հասնում են նաև Հարավային Կովկաս: Ներկայումս համաշխարհային տնտեսության համար կարևորագույն ջրային ուղիներից մեկի՝ Հորմուզի նեղուցի շուրջ լարվածության մասին բոլորի ուշադրության կենտրոնում է: Ակնհայտ է, որ վառելիքի, պարարտանյութերի և սննդի համաշխարհային գների կտրուկ աճը անխուսափելիորեն կազդի Հարավային Կովկասի երկրների վրա:

Այս առումով Հայաստանի ղեկավարությունն արդեն լրատվամիջոցներում նշել է, որ «Թրամփի ուղի» նախագծի իրականացման ժամկետները հետաձգվում են։ Ակնհայտ է, որ հաշվի առնելով Թեհրանի վստահության կորուստը Վաշինգտոնի նկատմամբ, որը բանակցությունների քողի տակ ռազմական հարվածներ էր նախապատրաստում, Իրանի հյուսիսային սահմաններում տրանսպորտային նախագծում ամերիկյան մասնակցությունը կընկալվի իրանական պետության համար հնարավոր անվտանգության ռիսկերի պրիզմայով։

Մեղրիով անցնող ճանապարհի շուրջ ստեղծված իրավիճակը մանրամասն մեկնաբանվել է Ռուսաստանի փոխվարչապետ Ա.Լ. Օվերչուկի` այս տարվա ապրիլի 2-ին ՏԱՍՍ լրատվական գործակալությանը տված հարցազրույցում, ով, մասնավորապես, նշել է, որ այս երթուղին կարող է բացել Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև տրանսպորտային կապերի բարելավման հնարավորություններ։

-Ի՞նչ դիրքորոշում ունի Ռուսաստանը Երևանում կայացած Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողովի վերաբերյալ՝ հաշվի առնելով այնտեղ արված հայտարարությունները, ձեռք բերված արդյունքները և Վլադիմիր Զելենսկու մասնակցությունը։ Արդյո՞ք Մոսկվան սա համարում է տարածաշրջանային հավասարակշռությանը ազդող գործոն։

-Ռուսական կողմը մշտապես ընդգծում է իր հարգալից վերաբերմունքը Հայաստանի` իր արտաքին քաղաքական հարաբերությունները դիվերսիֆիկացնելու ինքնիշխան իրավունքի նկատմամբ, այն նկատառումով, որ դա չի խաթարի ռուս-հայկական համագործակցությունը կամ մեր փոխգործակցությունը ընդհանուր ինտեգրացիոն միավորումների շրջանակներում։

Ռուսաստանը չի մասնակցում ԵՔՀ ձևաչափին, սակայն, դատելով հրապարակային տեղեկատվությունից, ռուսական թեմատիկային առանձնահատում ուշադրություն է հատկացվել, թեև զուտ առճակատման կոնտեքստում։ Զելենսկու ագրեսիվ դիտողությունները Մոսկվայի նկատմամբ ոչ միայն խիստ նախազգուշացում են առաջացրել Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարության կողմից, այլև հայ հանրության կողմից անհասկացողություն։

Այն փաստը, որ Ռուսաստանը և Բելառուսը ի սկզբանե չեն հրավիրվել Եվրոպական քաղաքական համայնքի հարթակ, հստակ ցույց է տալիս, որ դրա նախաձեռնողները չեն ձգտում մշակել միավորող օրակարգ: Ի տարբերություն դրան՝ Մոսկվան և Մինսկը առաջ են քաշել Եվրասիական մայրցամաքում կայունություն ապահովելու համար բաց ճարտարապետություն ստեղծելու նախաձեռնություն, որը հիմնված է եվրասիական մայրցամաքում անբաժանելի անվտանգության սկզբունքների և եվրասիական պետությունների առաջնային պատասխանատվության վրա՝ եվրասիական խնդիրները լուծելու համար: Մենք պատրաստ ենք ողջունել երկխոսությանը և կառուցողական համագործակցությանը հանձնառու բոլոր պետությունների մասնակցությունը:

- Առաջիկայում հայ-ռուսական հարաբերությունների զարգացման ի՞նչ հիմնական առաջնահերթություններ կառանձնացնեք։

-Մեր երկկողմ հարաբերությունները բազմաբնույթ և համապարփակ են՝ հիմնված 34 տարվա ընթացքում կուտակված ամուր պայմանագրաիրավական շրջանակի վրա։ Ոլորտների շրջանակը բավականին լայն է՝ քաղաքականությունից, անվտանգությունից և տնտեսությունից մինչև էներգետիկա, մշակույթ, գիտություն, զբոսաշրջություն և այլն։

Միևնույն ժամանակ, ակնհայտ է, որ մեր երկրները, տարածաշրջանային իրողությունները և համաշխարհային իրավիճակը փոխվում են։ Այս ամենը պահանջում է հարմարվողականություն մեր հասունացող միջպետական ​​համագործակցության մեջ։ Մենք կենտրոնացած ենք առաջ շարժվելու վրա՝ հիմնվելով դրական, կուտակված ներուժի վրա։ Այնպիսի հզոր միավորող գործոններ, ինչպիսիք են ընդհանուր պատմությունը, աշխարհագրությունը, տնտեսական ձգողականությունը, մարդկանց միջև շփումները և սփյուռքի դերը, մնում են անփոփոխ։

Մենք ունենք այն ամենը, ինչն անհրաժեշտ է շահերի պրագմատիկ համաձայնեցման վրա հիմնված նոր համագործակցության պարամետրեր և ալգորիթմներ մշակելու համար՝ անմիջական շփումներ բարձր և բարձրագույն մակարդակներում, Տնտեսական համագործակցության միջկառավարական հանձնաժողով, Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնային ժողովի և Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի միջև համագործակցության միջխորհրդարանական հանձնաժողով, արտաքին քաղաքականության և այլ նախարարությունների միջև փոխգործակցության արդյունավետ մեխանիզմներ, Միջտարածաշրջանային ֆորում և այլն: Գլխավորը քաղաքական կամք դրսևորելն ու արդյունքների վրա կենտրոնացումը պահպանելն է: Մենք պատրաստ ենք դա անել:

Հարցազրույցը վարեց Զարուհի Բաբուխանյանը:

Այս թեմայով Օպերային երգիչներին ու Կապելլային՝ չնչին գումարներ, տաշ-տմբլ երգողներին՝ բազմապատիկ ավել․ Սուքիասյան Ի՞նչ են քննարկել «Ուժեղ Հայաստան»-ի եւ «Հայաստան»-ի ղեկավարները Ինչպես փաՌատոները վերածվեցին փաՐատոների... ՇՏԱՊ. ՀՀ նախագահ անճանաչելիորեն փոխվել է. ՖՈՏՈ ՇՏԱՊ. Նարիմանյանը ցույց է տալու այն մարդկանց, ովքեր դիմակով և առանց դիմակի բռնության են ենթարկել. Խորխոռունու սպանության հետքերով