Ալիեվի երազանքներից է, որ Նիկոլը վատթարացնում է Մոսկվայի հետ հարաբերությունները

­Փա­շին­յա­նի վեր­ջին մոս­կով­յան այ­ցը ի ցույց դրեց այն խո­րը անջր­պետը, որն ա­ռա­ջա­ցել է Հա­յաս­տա­նի եւ Ռու­սաս­տա­նի հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րում: Այ­սինքն այն, որ ա­ռա­ջի­կա ընտ­րութ­յուն­նե­րից հե­տո, ե­թե նի­կո­լա­կան հա­մա­կար­գը վե­րար­տադր­վի, դա տա­նե­լու է հա­րա­բե­րութ­յու­ննե­րի վերջ­նա­կան խզման, էս գլխից կա­րե­լի է են­թադ­րել:

ԿՕԳՆԻ՞ ԵՎՐՈՊԱՆ ՓԱՇԻՆՅԱՆԻՆ

Այդ հե­ռան­կար­նե­րը, ի­հար­կե, նաեւ սպաս­վող ընտ­րութ­յու­նն­երի հետ կապ­ված են դար­ձել լուրջ ազ­դակ: Նաեւ այն հար­ցում, թե այդ եր­կընտ­րան­քի ա­ռաջ ինչ ընտ­րու­թյուն կկա­տա­րեն հա­յաս­տան­յան ընտ­րող­նե­րը, ա­վե­լի կոնկ­րետ` հա­յաս­տան­յան հան­րութ­յան բո­լոր շեր­տե­րը: Այ­սինքն, այն հատ­վա­ծը, ո­րը կեն­սա­կա­նո­րեն կապ­ված է Ռու­սաս­տա­նի հետ, հա­կա­դիր հատ­վա­ծը, ո­րը բիզ­նես կամ այլ շա­հեր է տես­նում, կա­պեր ու­նի ա­րեւմտ­յան ուղ­ղութ­յան հետ, վեր­ջա­պես` շար­քա­յին ընտ­րո­ղը, ո­րի վրա էլ ջարդ­վե­լու է այդ ողջ կուժն ու կու­լան, ա­սենք գա­զի գնե­րի, միրգ–­բան­ջա­րե­ղեն ա­ճեց­նել, Ռու­սաս­տան ար­տա­հա­նե­լու տես­քով եւ այդ­պես շա­րու­նակ:

Այս ֆո­նին ա­սել, որ Ռու­սաս­տա­նի գոր­ծո­ղութ­յու­ննե­րը չեն ազ­դե­լու հա­յաս­տան­յան ընտ­րութ­յուն­նե­րի վրա, ի­հար­կե, միամ­տութ­յուն կլի­ներ. միայն այն, որ ռու­սա­կան կող­մը բարձր մա­կար­դակ­ով նկա­րագ­րում է հնա­րա­վոր հե­ռան­կար­նե­րը, ո­րոնք բխում են նի­կոլ­յան հա­մա­կար­գի ներ­կա­յիս դիր­քո­րո­շու­մից, գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րից, ար­դեն իսկ ազ­դում են կամ կա­րող են ազ­դել լայն շեր­տե­րի վրա: Սկ­սած այն գոր­ծա­րար շրջա­նակ­նե­րից, ո­րոնց բիզ­նե­սը սեր­տո­րեն կապ­ված է ռու­սա­կան ուղ­ղութ­յան հետ եւ ո­րը հա­յաս­տա­նյան ընդ­հա­նուր տնտե­սութ­յան կա­ռուց­ված­քում լուրջ ծա­վալ ու­նի, վեր­ջաց­րած այն շար­քա­յին ընտ­րող­նե­րով, ո­րոնք ապ­րում են Ռու­սաս­տա­նի մի­ջո­ցով` «խո­պան­չի­ներ», այն­տե­ղից տրանս­ֆեր­ներ ստա­ցող­ներ, կամ ա­սենք` վա­ղը գա­զի գինն ինչ­քան կլի­նի հար­ցով մտա­հոգ­վող­ներ եւ այդ­պես շա­րու­նակ:

Ընդ ո­րում, այս ֆո­նին Հա­յաս­տա­նի վի­ճա­կը բար­դա­նում է նաեւ այն ա­նո­րո­շութ­յուն­նե­րով, ո­րոնք բխում են գլո­բալ ի­րո­ղութ­յուն­նե­րից: Ո՞րն է ե­րախ­շի­քը, որ ի­րա­նա­կան պա­տե­րազ­մի, սրվող ԱՄՆ–ԵՄ կամ` Իս­րա­յել–­Թուր­քիա հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի վերջ­նարդ­յուն­քում Հա­յաս­տա­նը եւ ընդ­հան­րա­կան ի­մաս­տով` կով­կաս­յան տի­րույ­թը կմնա Ա­րեւ­մուտ­քի հե­տաքրք­րութ­յուն­նե­րի գո­տում, կամ ե­թե ան­գամ ա­սենք ԵՄ­–ի հե­տաքրք­րութ­յուն­նե­րը մնան, աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան հնա­րա­վո­րութ­յուն­նե­րը թույլ կտան դրանք ի­րա­կա­նութ­յուն դարձ­նել: Հար­ցա­կան­ներն այս­տեղ շատ են, եւ այդ հե­տաքրք­րութ­յուն­նե­րի բա­ցա­կա­յութ­յան պա­րա­գա­յում ո՞րն է լի­նե­լու Հա­յաս­տա­նի ճա­կա­տա­գի­րը: Ու մյուս կող­մից էլ, երբ Նի­կո­լը մա­յի­սի 4-5-ին մի ամ­բողջ եվ­րո­պա­կան շոու է կազ­մա­կեր­պում, դա էլ իր հեր­թին  սրե­լով այս բո­լոր մի­տում­նե­րը, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, նա­խընտ­րա­կան ի­մաս­տով կա­րող է «ար­ջի ծա­ռա­յութ­յուն» դառ­նալ հա­յաս­տա­նյան գոր­ծող իշ­խա­նա­կան հա­մա­կար­գի հա­մար: Թե­կու­զեւ հաշ­վի առ­նե­լով, որ ան­գամ Եվ­րո­պան ար­դեն չի կա­րող հաշ­վի չնստել ինչ­պես Նի­կո­լի չա­փա­զանց ցածր վար­կա­նի­շի հետ, այն­պես էլ նրա բո­լոր ա­պօ­րի­նութ­յուն­նե­րի, ե­կե­ղե­ցու դեմ հա­լա­ծանք­նե­րի, ին­չը հա­յաս­տան­յան հա­սա­րա­կութ­յան մոտ ար­դեն իսկ սկսել է ա­ճող ա­տե­լութ­յուն ձե­ւա­վո­րել նույն Նի­կո­լի քա­րո­զած «եվ­րո­պա­կան ուղ­ղութ­յան» հան­դեպ:

ԱԼԻԵՎԸ ԴԵՌ ՍՊԱՍՈՒՄ Է

­Թե ին­չու է Նի­կո­լը մնում այս ակն­հայ­տո­րեն կոր­ծա­նա­րար կուր­սի մեջ, կա­րե­լի է տար­բեր բա­ցատ­րութ­յուն­ներ գտնել: Սա­կայն այս պա­հին էա­կա­նը դա չէ, այլ բուն փաս­տը` Հա­յաս­տա­նում կա Նի­կո­լը, եւ եր­կի­րը գնում է հենց այդ վատ­թա­րա­գույն ուղ­ղութ­յամբ:

Ընդ ո­րում, ի տար­բե­րութ­յուն Ա­լիե­ւի, ով ներ­կա խա­ռը ի­րա­վի­ճա­կում ո­րո­շել է ա­ռանձ­նա­պես աչ­քի չընկ­նել: Ու դա կա­րե­լի է հաս­կա­նալ. մի կող­մից, Ի­րա­նի շուրջ ի­րա­վի­ճակն է ծայ­րա­հեղ զգու­շա­վո­րութ­յուն պար­տադ­րում: Այս­պես ոչ թե ըն­դա­մե­նը ԱՄՆ (Իս­րա­յել) – Ի­րան բա­խումն է, այլ նաեւ ներգ­րավ­ված է Չի­նաս­տա­նը, Ռու­սաս­տա­նը եւ այլն: Ա­վե­լորդ քայ­լը, ան­կախ նրա­նից, թե որ ուղ­ղութ­յամբ, կա­րող է ճա­կա­տագ­րա­կան լի­նել: Ա­ռա­վել եւս, որ մ­յուս կող­մից էլ սուր ի­րա­վի­ճակ է նաեւ Ա­լիե­ւի եր­կու մեր­ձա­վոր դաշ­նա­կից­նե­րի` Իս­րա­յե­լի եւ Թուր­քիա­յի մի­ջեւ: Վեր­ջա­պես եր­րորդ սերտ դաշ­նա­կի­ցը` Պա­կիս­տանը, իր հեր­թին է տա­րօ­րի­նակ խա­ղե­րի մեջ, ու ա­մեն բան մնում է ա­նո­րո­շութ­յուն­նե­րի դաշ­տում. դժվար է ա­սել, թե վա­ղը ով կմնա թամ­բի վրա:

 Չ­նա­յած այս ա­նո­րո­շութ­յու­ննե­րին` Ա­լիե­ւը, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, փոր­ձում է մեղ­մել այն թշնա­ման­քի հա­սած մթնո­լոր­տը, ո­րը կար Ի­րա­նի եւ Ռու­սաս­տա­նի ուղ­ղութ­յամբ, թե­րեւս ել­նե­լով պա­տե­րազ­մի ըն­թաց­քի ընդ­հա­նուր տրա­մա­բա­նութ­յու­նից: Այդ թվում, օ­րերս Ի­րան վե­րա­դարձ­րեց իր դի­վա­նա­գի­տա­կան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րին: Նա­խօ­րեին էլ հայ­տա­րա­րութ­յուն ե­ղավ, որ Ռու­սաս­տանն ու Ադր­բե­ջա­նը լու­ծել եւ վերջ­նա­կան պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յու­ննե­րի են ե­կել ՌԴ­–ում ադր­բե­ջա­նա­կան ինք­նա­թի­ռի կոր­ծան­ման հայտ­նի պատ­մութ­յան հետ կապ­ված, որն էլ Մոսկ­վա–­Բա­քու հա­րա­բե­րութ­յուն­ներն էլ հասց­րել էին թշնա­ման­քի մա­կար­դա­կի:

Այս ա­մե­նը, թե­րեւս, հու­շում է, որ Հեյ­դա­րո­վի­չը, որ­քան էլ հա­վա­տա­րիմ էր պանթ­յուր­քիս­տա­կան ծրագ­րե­րի ուղ­ղութ­յամբ, իսկ Իս­րա­յե­լի հետ «եղ­բայ­րութ­յու­նից» հույ­սեր ու­ներ Ի­րա­նի հաշ­վին հա­մեղ պա­տառ ստա­նալ, ներ­կա ի­րա­վի­ճա­կում մի շարք էա­կան դե­տալ­ներ աչ­քա­թող չի ա­նում: Նախ, Ի­րանն ա­պա­ցու­ցեց, որ «չսպան­ված արջ» է, ո­րի «մոր­թին բա­ժա­նե­լը» կա­րող է նաեւ մա­հա­ցու դառ­նալ: Ա­ռա­վել եւս, որ Իս­րա­յելը, այս­պես ա­սենք, գո­նե այս պա­հին չի ար­դա­րաց­նում իր հետ կապ­ված հույ­սե­րը: Ու այս­քա­նից զատ, ե­թե հան­կարծ իր եր­կու մեր­ձա­վոր­նե­րը` Թուր­քիան եւ Իս­րա­յե­լը, գնան բախ­ման, ա­պա դա կա­րող է դառ­նալ մուր­ճի եւ զնդա­նի ա­րան­քում մնա­լու պես մի բան: Հաշ­վի առ­նե­լով նաեւ, որ այդ բախ­ման ժա­մա­նակ Իս­րա­յե­լի թի­կուն­քը լի­նե­լու է ԱՄՆ–ն, իսկ Թուր­քիան կա­րող է իր բո­լոր հաշ­վարկ­նե­րը կա­պել ռուս–­չի­նա­կան տան­դե­մի հետ: Ու նման ի­րա­վի­ճա­կում իս­րա­յե­լա­մետ խա­ղե­րը կա­րող են ծանր հե­տե­ւանք­ներ ու­նե­նալ ոչ իս­րա­յե­լա­մետ երկր­նե­րի շրջա­պատ­ման մեջ մնա­ցող Ադր­բե­ջա­նի հա­մար:

Ն­ման ի­րա­վի­ճա­կում, ի­հար­կե, Հեյ­դա­րո­վի­չի հա­մար չա­փա­զանց ցան­կա­լի են այն խա­ղե­րը, ո­րի շրջա­նակ­նե­րում Նի­կո­լը շա­րու­նա­կում է վատ­թա­րաց­նել Մոսկ­վա­յի հետ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը. որ­քան Նի­կո­լը Մոսկ­վա­յի աչ­քից ընկ­նի, այդ­քան ին­քը` Ա­լիե­ւը, կա­րող է բարձ­րա­նալ` որ­պես հա­րավ­կով­կաս­յան այ­լընտ­րանք:

ՄՈՍԿՎԱՆ ՍՊԱՌՆՈՒՄ Է ԵՎՐՈՊԱՅԻՆ

­Վեր­ջա­պես, Բա­քուն պետք է նաեւ այս ամ­բող­ջա­կան հա­մայ­նա­պատ­կե­րում հաշ­վի առ­նի այն կոշ­տա­ցում­նե­րը, ո­րոնք նկատ­վում են Մոսկ­վա­յի կող­մից, եւ ո­րոնք վե­րա­բե­րում են ոչ միայն Նի­կո­լին, այլ ողջ հետ­խորհր­դա­յին տի­րույ­թին, այդ թվում` Ուկ­րաի­նա­յին եւ ՆԱՏՕ­–ի եւ ԵՄ­–ի կազ­մում գտնվող բալթ­յան տա­րա­ծաշր­ջա­նին:

Ուկ­րաի­նա­կան ուղ­ղութ­յամբ, թե­րեւս, Թ­րամ­փի նա­խա­ձեռ­նած բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցը մտել է ար­գե­լակ­ման փուլ, եւ թե դա որ­քան կտե­ւի եւ հե­տո կվե­րա­կանգն­վի՞, մեծ հար­ցա­կան­ներ կան: Եվ սրան զու­գա­հեռ, թեեւ ա­ռան­ձին եվ­րո­պա­կան երկր­ներ փոր­ձում են ակ­տի­վա­նալ ՌԴ­–ի հետ գո­նե է­ներ­գա­կիր­նե­րի հետ կապ­ված հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը քիչ թե շատ տրա­մա­բա­նա­կան մա­կար­դա­կի հասց­նե­լու ուղ­ղութ­յամբ, սա­կայն կա նաեւ հա­կա­ռակ գոր­ծըն­թա­ցը: Այդ թվում, Եվ­րո­պա­յում շա­րու­նակ­վում է Ուկ­րաի­նա­յի հա­մար զենք–­զի­նամ­թեր­քի ար­տադ­րութ­յու­նը, որ­տեղ շատ մեծ ծա­վալ­նե­րի են հա­սել ներ­կա պա­տե­րազ­մում ա­ռանց­քա­յին տեղ զբա­ղեց­նող ա­նօ­դա­չու­նե­րը եւ հե­ռա­հար հրթիռ­նե­րը: ԵՄ­–ի եւ ՆԱՏՕ­–ի ան­դամ բալթ­յան երկր­նե­րի տա­րած­քով ուկ­րաի­նա­կան ա­նօ­դա­չու­ներն ա­նար­գել թռնում են` հար­վա­ծե­լով Ռու­սաս­տա­նին եւ այլն: Այս ի­մաս­տով, հայ­տա­րա­րութ­յու­նը, ո­րը նա­խօ­րեին հնչեց­րեց Ռու­սաս­տա­նի պաշտ­պա­նութ­յան նա­խա­րա­րութ­յունը, կար­ել ի է ան­գամ ան­նա­խա­դեպ հա­մա­րել: «Եվ­րո­պա­ցի ա­ռաջ­նորդ­նե­րի գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րը այս երկր­նե­րին ա­վե­լի ու ա­վե­լի են ներ­քա­շում Ռու­սաս­տա­նի հետ պա­տե­րազ­մի մեջ։ Եվ­րո­պա­կան հան­րութ­յու­նը պետք է ոչ միայն հստակ հաս­կա­նա ի­րենց անվ­տան­գութ­յա­նը սպառ­նա­ցող սպառ­նա­լիք­նե­րի ի­րա­կան պատ­ճառ­նե­րը, այլեւ ի­մա­նա իր տա­րած­քում Ուկ­րաի­նա­յի հա­մար ա­նօ­դա­չու թռչող սար­քեր եւ բա­ղադ­րիչ­ներ ար­տադ­րող «ուկ­րաի­նա­կան» եւ «հա­մա­տեղ» ձեռ­նար­կութ­յուն­նե­րի հաս­ցե­ներն ու գտնվե­լու վայ­րե­րը»,– մաս­նա­վո­րա­պես ընդգ­ծում է ՌԴ ՊՆ–ն:

Իսկ ա­վե­լի վաղ ռու­սա­կան կող­մը պաշ­տո­նա­պես մե­ղադ­րել էր նաեւ բալթ­յան երկր­նե­րին, այն է` նո­րից Եվ­րո­պա­յին, ո­րոնք թույլ են տա­լիս իր տա­րած­քով ի­րա­կա­նաց­նել ուկ­րաի­նա­կան ա­նօ­դա­չու­նե­րի թռիչք­ներ` Ռու­սաս­տա­նին հար­վա­ծե­լու հա­մար:

Այս եր­կու դե­տա­լը մեկ բան է նշա­նա­կում` Մոսկ­վան Եվ­րո­պա­յին փաս­տա­ցի մե­ղադ­րում է «Ռու­սաս­տա­նի հետ պա­տե­րազ­մում» ներգ­րավ­վա­ծութ­յան մեջ: Ի՞նչ կա­րող է հե­տե­ւել. ռու­սա­կան փոր­ձա­գի­տա­կան աղբ­յու­րը գրում է. «Սա իս­կա­պես հիա­նա­լի լուր է. կա­րե­լի է միայն հույս ու­նե­նալ, որ դրան կհա­ջոր­դեն ի­րա­կան գոր­ծո­ղութ­յուն­ներ՝ եվ­րո­պա­կան ար­տադ­րա­կան նե­րու­ժը վե­րաց­նե­լու հա­մար։ Ա­վե­լին, միաս­նա­կան Արեւ­մուտ­քի բա­ժա­նու­մը Միաց­յալ Նա­հանգ­նե­րի եւ Եվ­րո­պա­կան դա­շին­քի, որն ինք­նին միաս­նա­կան չէ, լայն հնա­րա­վո­րութ­յուն­ներ է բա­ցում նման գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րի հա­մար»,- գրում է փոր­ձա­գի­տա­կան աղբ­յու­րը:

Կգ­նա՞ Մոսկ­վան այն­պի­սի ար­մա­տա­կան քայ­լե­րի, ինչ­պի­սիք են Եվ­րո­պա­յում գտնվող ինչ­–որ «ուկ­րաի­նա­կան» ար­տադ­րա­կան օբ­յեկտ­նե­րի խո­ցու­մը: Ե­թե նման բան լի­նի, թե­րեւս Թ­րամ­փը մի բան էլ շնոր­հա­կա­լութ­յուն կհայտ­նի Պու­տի­նին: Ա­մեն դեպ­քում, ա­հա­զան­գը, ո­րը հնչեց­րեց The Times-ը, թե` Ռու­սաս­տա­նը պլա­նա­վո­րում է մի­ջու­կա­յին մար­տագլ­խիկ տե­ղա­կա­յել «տիե­զե­րա­կան Պերլ Հար­բո­րի» ու­ղեծ­րում, իր հեր­թին է շատ լուրջ: Խոսքն այն մա­սին է, որ նման մի­ջու­կա­յին պայթ­յու­նի դեպ­քում ՌԴ-ն կա­րող է ան­ջա­տել մինչեւ 10 000 ար­բան­յակ: Այ­սինքն՝ տիե­զեր­քում առ­կա բո­լոր ար­բան­յակ­նե­րի շուրջ 80%-ը, ինչն ամ­բողջ աշ­խար­հում կհան­գեց­նի ռազ­մա­կան հե­տա­խու­զութ­յան, կա­պի, ին­տեր­նե­տի եւ GPS նա­վի­գա­ցիոն հա­մա­կար­գի ան­վե­րա­կանգ­նե­լի խա­փա­նում­ների:

Ա­հա այս ֆո­նին սպաս­վում է, որ մա­յի­սի վեր­ջե­րին Պե­կին կմեկ­նի Վ­լա­դի­միր Պու­տի­նը: Են­թադր­վում է, որ դրա­նից մի քա­նի օր ա­ռաջ վեր­ջա­պես կկա­յա­նա Թ­րամ­փի այ­ցը Չի­նաս­տան: Այ­սինքն, բա­նակ­ցա­յին դաշ­տը դեռ աշ­խա­տում է: Չ­նա­յած, շատ բան մնում է կախ­ված այն ի­րա­վի­ճա­կից, ո­րը ձե­ւա­վոր­վում է Ի­րա­նի շուրջ:

Այս թեմայով Մակրոնը Թրամփի հետ պայմանավորվել է «լուրջ բանակցություններ սկսել» Ուկրաինայի հարցով Մերցի կուսակցությունը պարզապես չի գոյատևի մինչև «Ռուսաստանի հետ պատերազմը» Ոտնակոխ անելով Փաշինյանի այս հայտարարությունները` թփռոշացած ՔՊ-իստները գործող քաղաքապետ են «խաղացնում».ուր է հակակոռուպցիոնը Իրանը խոշոր ուժեր է տեղակայել բոլոր սահմաններում՝ հնարավոր ցամաքային հարձակումը հետ մղելու համար Թե բա 82 միլիոն դրամ էլ դեռ ես եմ ներդրել փողոցի լայնացման և բորդուրների համար