«Ժողովուրդ». Գործնական կապերի ծավալով ռուսական ուղղությունը դեռ գերակշռում է

«Ժողովուրդ» օրաթերթը գրում է. «Թեեւ ՔՊ իշխանությունը օրուգիշեր պայքար է մղում Ռուսաստանի դաշնության դեմ՝ մեղադրելով Կրեմլին հիբրիդային հարձակումների մեջ, ամեն դեպքում ՀՀ-ն շարունակում է սերտ և արդյունքահեն հարաբերությունները ՌԴ-ի հետ պահպանել։

«Ժողովուրդ» օրաթերթը շարունակում է ուսումնասիրել ՀՀ Կառավարության ծրագրի (2021-26) 2025 թ. կատարման ընթացքի և արդյունքների մասին զեկույցը, և պարզվեց, որ ԱՄՆ-ի հետ ունենք հարաբերությունների որակական բարձրացում, ՌԴ-ի հետ՝ ծավալ ու ինտենսիվ կապեր։

2025 թվականի պաշտոնական զեկույցի տվյալները ցույց են տալիս երկակի պատկեր. Հայաստանի հարաբերությունները ԱՄՆ-ի հետ ակնհայտորեն ստացել են նոր քաղաքական որակ, մինչդեռ Ռուսաստանի հետ կապերը, նույնիսկ անկման պայմաններում, շարունակում են մնալ անհամեմատ ավելի խորը՝ թե՛ շփումների ինտենսիվությամբ, թե՛ տնտեսական ծավալով։ Այսինքն՝ եթե խոսքը քաղաքական վերաձևակերպման մասին է, առաջընթացը ամերիկյան ուղղությամբ է, իսկ եթե չափանիշը գործնական կապերի ծավալն է, ռուսական ուղղությունը դեռ գերակշռում է։

Ռուսաստանի ուղղությամբ ամենախոսուն ցուցանիշը, սակայն, առևտրաշրջանառությունն է։ Փաստաթղթում նշվում է. «2025 թվականին ՀՀ և ՌԴ միջև առևտրաշրջանառությունը կազմել է շուրջ 7,7 մլրդ ԱՄՆ դոլար՝ 2024 թվականի համեմատ նվազելով շուրջ 38,3%-ով»։ Թեև անկումը խոշոր է, նույնիսկ այդ պայմաններում թիվը մնում է այնպիսի ծավալի, որ ամերիկյան ուղղությունը դեռ չի մոտենում դրան։

ԱՄՆ-ի դեպքում պատկերը այլ է։ Փաստաթղթում հստակ ձևակերպված է. «2025 թվականի ընթացքում Հայաստան-ԱՄՆ հարաբերությունները բարձրացվել են ռազմավարական գործընկերության մակարդակի»։ Այս որակական փոփոխության առանցքային դրվագը եղել է այն, որ «Հունվարի 14-ին Վաշինգտոնում ՀՀ ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանը և ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքեն ստորագրել են ՀՀ-ԱՄՆ ռազմավարական գործընկերության կանոնադրությունը»։

ԱՄՆ-ի ուղղությամբ արձանագրվել են նաև այլ զարգացումներ։ Մասնավորապես, նշվում է, որ «Փետրվարի 3-5-ը ՀՀ վարչապետը Վաշինգտոնում մասնակցել է Միջազգային կրոնական ազատության գագաթաժողովին և Ազգային աղոթքի նախաճաշին, հանդիպել է ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի հետ»։ Բացի այդ, փաստաթուղթը ցույց է տալիս, որ ամերիկյան աջակցությունը միայն քաղաքական մակարդակում չի մնացել։ Օրինակ՝ նշված է. «ԱՄՆ պետդեպարտամենտության եվրոպական և եվրասիական հարցերով բյուրոյի աջակցությամբ Բրյուսի անվան դպրոցը Հայաստանում սկսել է TRIPP ծրագրի իրականացման նպատակով 145 մլն դրամի փաթեթի մասին»։ Նշվում է նաև, որ «կայացել է ՀՀ պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանի գլխավորած պատվիրակության այցը ԱՄՆ», իսկ միջուկային էներգիայի խաղաղ օգտագործման ոլորտում ««123 համաձայնագիր» շուրջ բանակցությունների մեկնարկի հետևել է ՀՀ և ԱՄՆ իրավասու մարմինների ներկայացուցիչների առաջին բանակցությունների փուլը»։

Սակայն տնտեսական թվերը ԱՄՆ-ի դեպքում համեստ են։ Պաշտոնական տվյալով՝ «2025 թվականին Հայաստանի և ԱՄՆ-ի միջև առևտրաշրջանառությունը կազմել է շուրջ 348 մլն ԱՄՆ դոլար՝ 2024 թվականի համեմատ նվազելով 15,2%-ով»։ Այս ցուցանիշը գրեթե 22 անգամ փոքր է, քան Ռուսաստանի հետ առևտրաշրջանառությունը։

Այսպիսով, փաստերն առնվազն երկու տարբեր եզրակացություն են պարտադրում։ ԱՄՆ-ի հետ հարաբերություններն այսօր ավելի արագ աճող, քաղաքականորեն ավելի ջերմ ու հեռանկարային ուղղություն են, քանի որ դրանք բարձրացվել են ռազմավարական գործընկերության մակարդակի և ստացել նոր ինստիտուցիոնալ ձևաչափ։ Բայց արդյունավետության գործնական չափանիշներով՝ հատկապես առևտրի, բարձր մակարդակի մշտական կապերի և ընդհանուր ներգրավվածության տեսանկյունից, Ռուսաստանը դեռ մնում է Հայաստանի ավելի սերտ գործընկերը։

Կարճ ասած, եթե հարցը դրվի, թե որ ուղղությունն է 2025-ին ավելի «ջերմ», ապա պատասխանն ավելի շատ ԱՄՆ-ն է, քանի որ հարաբերությունները պաշտոնապես բարձրացվել են նոր մակարդակի։ Եթե հարցը դրվի՝ որ ուղղությունն է ավելի «սերտ» և գործնականում ավելի ազդեցիկ, ապա պատասխանն առայժմ Ռուսաստանն է՝ 4 հանդիպում, 5 հեռախոսազրույց և 7,7 մլրդ դոլարի առևտրաշրջանառությամբ։ Այսինքն՝ Հայաստանը 2025-ին Վաշինգտոնի հետ ստացել է քաղաքական վերելք, բայց Մոսկվայի հետ դեռ պահպանում է ավելի ծանրակշիռ և նյութական կապը»։

Առավել մանրամասն թերթի այսօրվա համարում

Այս թեմայով Ռուսական բանակը մասերի է բաժանում վելիկոբուռլուկյան ճակատի հյուսիսային «կաթսան» Ռուսական դրամատիկական թատրոնը բացեց 89-րդ թատերաշրջանը «Սովորական պատմություն» ներկայացմամբ «Հրապարակ»․ Ռուսական ռազմաբազան ՝ պահեստ Ռուսական գրոհայիններն արդեն փոքր խմբերով մտնում են Դոբրոպոլե. Ուկրաինացի ռազմական թղթակից Ռուսական անօդաչուները ոչնչացրել է Զելենսկու կնոջ հիմնադրամի պահեստը Կիևում