Ովքեր կոչերով էին հանդես գալիս եւ խրախոսում էին չվճարելը, հիմա ոչինչ չեն անում. Աշոտ Սարգսյան

Ներքաղաքական 14 Ապրիլ, 2026 21:51

Քաղաքային տրանսպորտի թեման շարունակում է մնալ ակտուալ: Ավելին, այն կարծես անցել է թույլատրելիի սահմանը: Երեւանի քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանի կոշտ հրահանգներից հետո, ավտոբուսի վարորդները, իրենց իրավունք են վերապահում քաղաքացու հետ խոսել ծայրահեղ կոպիտ, չվարել ավտոբուսը, ինչը իր հերթին առաջացնում է կոնֆլիկտ, որն էլ վերածվում է քաշքշոցի: Այս մասին «Իրավունք»-ը զրուցել է Երեւանի ավագանու «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության անդամ ԱՇՈՏ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ հետ:

— Քաղաքապետ Ավինյանի հորդորով վարորդները լծվել են նաեւ գումար հավաքելու գործին: Հիշեցնեմ, որ տարիներ առաջ, հենց նույն Տիգրան Ավինյանն էր ասում, որ վարոորդը գումար չպետք է հավաքի, այլ պետք է միայն վարի մեքենան, ինչի համար էլ գնվեցին 100 կոպեկանոցի սարքերը: Սակայն, այժմ շանտաժի լեզվով, վարորդներին ստիպում են հետեւել ուղեվարձերի վճարումներին, հակառակ դեպքում կզրկվեն աշխատավարձերից: Սրան ի՞նչ մեկնաբանություն կտաք, երբ վերեւներից իջած հրահանգով վարորդը ուղեւորի հետ մտնում է կոնֆլիկտի մեջ:

— Ես պարզ հարց եմ տալիս Ձեզ՝ որ դուք հոսանք եք վառում, ամսվա վերջում վճարո՞ւմ եք դրա դիմաց: Երբ սրճարան եք գնում, վճարո՞ւմ եք եւ այլն: Դա էլ է չէ՞ ծառայության մատուցում, որը վճարվում է: Այսինքն, մի մեծ ավտոպարկ աշխատում է, որ ծառայություն մատուցի քաղաքացուն: Ինչո՞ւ պիտի քաղաքացին չվճարի, եւ ինչո՞ւ պիտի մենք դրանից վրդովվենք:

— Պարոն Սարգսյան, քաղաքացին ունի օրենքով սահմանված իրավունք բոյկոտի:

— Համամիտ եմ, որ քաղաքացին ունի այդ իրավունքը, բայց բոյկոտն այս դեպքում պետք է լինի ոչ թե նստել ավտոբուս, օգտվել ծառայությունից, հետո ասել՝ բոյկոտում եմ, չեմ վճարում, այլ բոյկոտը կարող է արտահայտել ավտոբուս չնստելով: Կարո՞ղ եք Դուք վաղը Ձեր իսկ կողմից սպառած հոսանքը չմուծել՝ ասելով ես բոյկոտում եմ: Չե՛ք կարող՝ կհոսանքազրկվեք:

— Այդ դեպքում միայն իմ հոսանքը կանջատեն, իմ պատճատով չեն անջատի հարեւան Պողոսի հոսանքը:

— Դե վարորդն էլ ասում է՝ չեմ վարում, իջե՛ք:

— Այսինքն, ստացվում է, բոյկոտողի պատճառով տուժում է նաեւ Պողոսը:

— Ես սա ընդվզում չեմ համարում: Այո, եղել է ինչ-որ մի փուլ, երբ իքս քաղաքական ուժեր փորձեցին բոյկոտ գեներացնել, սակայն ձախողեցին: Այն մարդիկ, ովքեր կոչերով էին հանդես գալիս եւ խրախոսում էին չվճարելը, այդ նույն մարդիկ հիմա ոչինչ չեն անում: Ժողովրդին չեն դիմում, որ՝ ժողովուրդ ջան, ագրեսիան վերացրեք: Եթե կրկին գործողություն եք անում, ապա դա արեք առանց վեճի եւ այլն: Այսինքն՝ պատասխանատվության մի բաժին, պետք է ընդդիմությունն, ի վերջո, վերցնի իր վրա:
Այն, ինչ հիմա է կատարվում, կոչվում է օգտվելով առիթից չվճարել ծառայության դիմաց:

Հիմա ասում են՝ տեսեք տրանսպորտը լիքն է, դրա համար մարդիկ չեն վճարում: Դա նմանվում է հավի ու ձվի պատմությանը: Եթե դու չես վճարում, բա քաղաքապետարանը ինչո՞վ նոր տրանսպորտներ գնի: Մենք ցույց ենք տվել, որ կարողանում ենք անել բարեփոխում, նոր տրանսպորտ ենք բերել եւ դեռ նորերն էլ պետք է բերենք: Կրկնում եմ, այլ հարց կլիներ, երբ այդ բոյկոտը լիներ համակարգված եւ համատարած, սակայն այս պարագայում, սա դիտվում է մի քիչ այլ կերպ: Վաղուց փոխվել է տրանսպորտն ու արդեն տարուց ավելի է այս խոսակցությունները կան, ուղղակի ինչ-որ մի փուլում, մարդիկ հասկանում են, որ եթե իրենք պատասխանատվության չեն ենթարկում, բնականաբար, փորձում են իրենց արտոնյալ զգալ: Դա շատ սխալ մոտեցում է:

— Իսկ ինչո՞ւ քաղաքային պետբյուջեից հատկացվեց ահռելի գումարներ հսկիչների համար, եթե պետք է վարորդը կատարի հսկիչի աշխատանքը եւս:

— Հսկիչների ծառայությունը նոր է, եւ այդ տեղերը դեռ համալրվում են: Բացի դրանից, կրկնում եմ, մարդիկ ունեն աշխատանքային պայմանագիր: Ես կարծում եմ, որ հավելյալ պարտականություն վարորդներն իրենց վրա չեն վերցնում: Եթե նման պարտավորվածություն չլիներ, վարորդը կհրաժարվեր ու կաներ միայն իր գործը, այն է՝ վարելը:

— Վարորդները դա անում են անօրինական կերպով, որպեսզի չզրկվեն աշխատանքից կամ աշխատավարձից:

— Ձեզ, հարգելի Նանա, ուղիղ հարց եմ տալիս՝ Դուք ծանո՞թ եք այդ պայմանագրին:

— Իհարկե, ծանոթ եմ եւ այդ պայմանագրի մեջ չկա գրված, որ վարորդը պարտավոր է գումար հավաքել, կամ հակառակ դեպքում՝ հրաժարվել ավտբուսը վարելուց: Նա կարող է նման դեպքերում դիմել պատկան մարմիններին՝ հարցին լուծում տալու համար:

— Եթե այդ իրավունքը չլիներ, չեմ կարծում, որ բացահայտ եւ ուղիղ այդ մասին խոսվեր: Մենք այնքանով ենք վստահ, որ ամեն բան նորմալ եւ ճիշտ է ընթանում, որ շարունակում ենք:

— Արդեն իսկ կան կոնֆլիկտներ, հրմշտոց, հայհոյանք: Դա է քաղաքապետի հորդորի «արդյունքը»...

— Ես անընդունելի եմ համարում նման միջադեպերը եւ ցավում, որ նման դեպքեր են արձանագրվել: Ամեն դեպքում, վարորդն իր գործն է անում՝ ասելով վճարի: Պարտադի՞ր է դրա համար այդ մարդուն քաշքշել, դա նորմա՞լ է:

— Երբ խոսակցությունը հասնում է նրան, որ վարորդն ասում է՝ չեմ քշի, փողերը վճարեք եւ այլն, այս ոճի մեջ, բնականաբար, հասունանում է վեճ: Չվարելու իրավունք վարորդը չունի:

— Կհիշե՞ք Քովիդի ժամանակները: Մարդիկ իրար կարող էին ասել՝ դիմակ կրի, ու դրանից էլ կարող էր վեճ հասունանալ: Կարծում եմ, պետք է գիտակցության եւ ընկալման մակարդակը փոխել:

— Այսինքն, Դուք նորմա՞լ եք համարում, որ Տիգրան Ավինյանի հորդորից հետո քաղաքացիները վիճում են, հայհոյում մեկը մյուսին եւ անհանդուրժողական մթնոլորտ ձեւավորում:

— Չէ, իհարկե, վեճը նորմալ չեմ համարում, սակայն նորմալ եմ համարում, որ քաղաքացին պետք է վճարի իրեն մատուցված ծառայության համար: Այլ հարց կլինի, եթե քաղաքապետարանը հայտարարի ինչ-որ անվճար տրանսպորտի օր: Տրանսպորտի մատուցած ծառայությունը նույնն է, ինչ հարյուր հազարավոր մատուցված ծառայությունները, որոնք քաղաքացին բարեխղճորեն վճարում է:

— Հիմք ընդունելով, որ ոչ մի կերպ չարդարացվեց տրանսպորտի գնի թանկացումը, որը գուցե ոմանց համար թանկ չի համարվում, սակայն հիմնական տրանսպորտից օգտվող խավի համար համարվում է բավականին թանկ եւ քաղաքացին չի կարողանում վճարել: Սա երբեւէ դիտարկե՞լ էիք:

— Պետք է ասեմ, որ 800 հազար քաղաքացի, տարբեր սոցիալական շերտերի, օգտվում են արտոնություններից: Արտոնություն, որը նրանց համար 150 դրամը դարձնում է շատ ավելի էժան:

— Եկեք պարզ հաշվարկ կատարենք. եթե քաղաքապետարանը վճարում է հսկիչներին, 800 հազար քաղաքացու համար անում է զգալի զեղչ, դրան գումարած չվճարողը, միեւնույնն է, չի վճարում, ապա այն թանկացնելու իմաստը ո՞րն էր: Արդյոք նույն գինը չի գալիս:

— Իհարկե՝ ոչ: Այդ հաշվարկը սխալ է եւ հետո՝ Դուք Ձեր ներկայացրած հաշվարկով, չվճարողին նորմայի սահմանի մեջ եք մտցնում՝ համարելով, որ նորմալ է չվճարելը: Մարդը օգտվում է ծառայությունից, պետք է վճարի ծառայության դիմաց: Հաշվի առեք, որ աշխատում է մի ամբողջ աշխատակազմ, ավտոպարկ եւ այլն, նոր ավտոբուսներ են բերվելու՝ 170 հատ: Դա ինչի՞ հաշվին է արվում: Մարդկանց մոտ թող չստեղծվի տպավորություն, որ անվերջ ուղղակի փող է հավաքագրվում: Ո՛չ, չի հավաքագրվում: Դա ծառայության դիմաց վճարված գումարն է, որը կրկնում եմ՝ գնում է եւս նոր ավտոբուսներ գնելու համար:

ՆԱՆԱ ՍԱՐԳՍՅԱՆ