Հայաստանյան իշխանավորները դժվարանում են ընկալել, որ աշխարհը փոխվել է

Այս­պի­սով այն, որ ԱՄՆ­–ին դի­մա­կա­յե­լով, Ի­րա­նը հա­մաշ­խար­հա­յին նշա­նա­կութ­յան ուժ դառ­նա­լու ծան­րակ­շիռ հայտ է ներ­կա­յաց­նում, սկսել են խոս­տո­վա­նել ան­գամ ա­րեւմտ­յան աղբ­յուր­նե­րը (Տես նաեւ https://iravunk.com/?p=338097&l=am): Իսկ դա նշա­նա­կում է հե­տեւ­յա­լը. Ի­րանն այս պա­հին ար­դեն Հոր­մու­զի կա­րե­ւո­րա­գույն նե­ղուցն ի­րենն է հա­մա­րում եւ ոչ մի դեպ­քում, ե­թե միայն ռազ­մա­կան բախ­տը նրա դեմ չշրջվի, այն չի հանձ­նի: Ա­վե­լին. շատ աղբ­յուր­ներ են վստահ, որ պա­տե­րազ­մում ոչ թե հաղ­թող, այլ նույ­նիսկ չպարտ­վող կողմ ճա­նաչ­վե­լով, Ի­րա­նը ոչ միայն կպա­հի Հոր­մու­զի նե­ղու­ցը, այլ նաեւ իր փաս­տա­ցի վե­րահս­կո­ղութ­յու­նը կհաս­տա­տի նաեւ իր հեր­թին չա­փա­զանց կա­րե­ւոր նշա­նա­կութ­յուն ու­նե­ցող Բաբ էլ–­Ման­դե­բի նե­ղու­ցի վրա, ո­րը, հի­շեց­նենք, ա­պա­հո­վում է Ա­սիա­յից ե­կող բեռ­նե­րի ան­ցու­մը դե­պի Կար­միր ծով եւ Սո­ւե­զի ջրանցք: Այդ եր­կու կա­րե­ւո­րա­գույն լո­գիս­տիկ հա­մա­կար­գե­րը վե­րահս­կելու դեպ­քում Ի­րանն ի­րոք հա­մաշ­խար­հա­յին հիմ­նա­կան կենտ­րոն­նե­րից մե­կը դառ­նա­լու ռեալ շան­սեր կստա­նա:

 Թե ի­մաս­տա­յին ա­ռու­մով ինչ է դա նշա­նա­կում, դժվար չէ պատ­կե­րաց­նե­լը: Ի­րա­նը, հի­շեց­նենք, մինչ այս, ի­հար­կե, ու­ներ տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին կա­րե­ւոր երկր­նե­րից մե­կի հա­մա­րում: Բայց նաեւ, ու­նե­նա­լով մրցա­կից­ներ, ո­րոնց հետ պայ­քա­րը մշտա­կան բնույթ էր ստա­ցել: Մաս­նա­վո­րա­պես` ա­րեւմտ­յան պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րի պատ­ճա­ռով, որն էա­պես նվա­զեց­նում էր Ի­րա­նի պո­տենց­իալ հնա­րա­վո­րութ­յուն­նե­րը: Ա­ռա­վել եւս, երբ տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին մրցա­կից­նե­րից Թուր­քիան ՆԱՏՕ­–ի ան­դամ էր եւ կա­րող էր ա­զա­տո­րեն օգտ­վել այդ պո­տենց­իա­լից: Սաուդ­յան Ա­րա­բիան ըն­կալ­վում էր, որ­պես ԱՄՆ­–ի հիմ­նա­կան գոր­ծըն­կեր­նե­րից մե­կը, իր հեր­թին հա­սա­նե­լիութ­յուն ու­նե­նա­լով ա­րեւմտ­յան տեխ­նո­լո­գիա­նե­րին, այդ թվում` ռազ­մա­կան:

­Պա­տե­րազ­մը հենց դա է փո­խում. Ի­րա­նը ցույց է տա­լիս, որ ան­կախ այն օգ­նութ­յու­նից, ո­րը ստա­նում է Չի­նաս­տա­նից եւ Ռու­սաս­տա­նից, նաեւ իր սե­փա­կանն ու­նի, եւ այդ սե­փա­կանն այն մա­կար­դա­կի վրա է, որ թույլ է տա­լիս ռազ­մա­կան մրցակ­ցութ­յան մեջ մտնել ոչ թե տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին պե­տութ­յուն­նե­րի, այն նրանց տի­րոջ` ԱՄՆ­–ի հետ: Ե­թե դրան, այդ ռազ­մա­քա­ղա­քա­կան կշռին էլ ա­վե­լա­նա Հոր­մու­զի, ա­ռա­վել եւս` Բաբ էլ–­Ման­դե­բի նե­ղու­ցի նկատ­մամբ վե­րահս­կո­ղութ­յու­նը, գու­մա­րած նաեւ ա­րեւմտ­յան պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րից ա­զատ­վե­լը (ներ­կա պա­տե­րազ­մը դա­դա­րեց­նե­լու բո­լոր հայտ­նի ա­ռա­ջարկ­նե­րում դա պար­տա­դիր դրույթ­նե­րից է), ա­պա այն, որ դա Ի­րա­նին առն­վազն դարձ­նում է տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին թիվ 1 պե­տութ­յու­նը, ա­մե­նա­հա­վա­նա­կան տար­բե­րակն է թվում: Ի­հար­կե, դրա­նից հե­տո էլ լուրջ հար­ցե­րի պա­կաս չի մնում, այդ թվում`մի­ջու­կա­յին զենք ու­նե­ցող Իս­րա­յե­լի հետ հա­մա­կե­ցութ­յան թե­ման: Բայց սա ար­դեն զգա­լի չա­փով կախ­ված է այն կոնկ­րետ արդ­յունք­նե­րից, ո­րոնք կդրվեն ներ­կա պա­տե­րազ­մը դա­դա­րեց­նե­լու հիմ­քում:

Ա­մեն դեպ­քում, մեկ բան հաս­տատ է. ի­րա­նա­կան այս պա­տե­րազ­մը հիմ­քից փո­խում է Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քի աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան դի­մա­գի­ծը: Շատ մեծ հա­վա­նա­կա­նութ­յամբ` Ի­րա­նի դե­րի էա­կան բարձ­րաց­ման ուղ­ղութ­յամբ: Սա­կայն այ­լընտ­րան­քա­յին տար­բե­րա­կով Իս­րա­յելն է դառ­նա­լու տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին լի­դեր, ո­րն է­լի նշա­նա­կում է գլո­բալ փո­փո­խութ­յուն:

Ն­կա­տենք, եր­կու տար­բե­րա­կով էլ մեծ է հա­վա­նա­կա­նութ­յու­նը, որ նվա­զե­լու է Թուր­քիա­յի դե­րա­կա­տա­րութ­յու­նը: Թուր­քիան, ի­հար­կե, տե­ւա­կան ժա­մա­նակ Ի­րա­նի հետ ու­ներ սուր եւ շատ դեպ­քե­րում ա­ռա­ջան­ցիկ մրցակ­ցութ­յուն Ի­րա­նի հետ: Սա­կայն ներ­կա ի­րո­ղութ­յուն­նե­րը բե­րե­ցին այն հա­մոզ­մուն­քին, որ ժա­մա­նա­կա­կից ռազ­մա­կան տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի հետ կապ­ված, այդ թվում` հրթի­ռա­յին, ա­նօ­դա­չու­նե­րը, Ան­կա­րան ներ­կա պա­հին լրջո­րեն զի­ջում է Թեհ­րա­նին: Ա­ռա­վել եւս, որ Ի­րա­նի բլո­կա­վո­րու­մը Չի­նաս­տան–­Ռու­սաս­տան թե­ւում էլ ա­վե­լի է խո­րաց­նում Թուր­քիա­յի հան­դեպ ա­ռա­վե­լութ­յու­նը: Վեր­ջա­պես չմո­ռա­նանք, որ Թուր­քիան դեռ մնում է ներ­քին բա­զում հա­կա­սութ­յուն­նե­րով լցված ՆԱՏՕ­–ում, ո­րի անվ­տան­գութ­յան ե­րաշ­խիք­նե­րի հարցն այս պա­հին ա­ռա­վել քան տա­րա­կու­սե­լի է:

Ինչ վե­րա­բե­րում է Հա­յաս­տա­նին, ա­պա ներ­կա ի­րո­ղութ­յու­ննե­րը կա­րող են ի­րոք «չար կա­տակ» խա­ղալ մեր երկ­րի գլխին: Այս­տեղ իշ­խա­նութ­յան են մար­դիկ, ո­րոնք շա­րու­նա­կում են Ա­րեւ­մուտ­քին նա­յել որ­պես բա­ցար­ձակ, ան­վե­րա­պա­հե­լի ու­ժի, թե­րեւս դժվա­րա­նա­լով ըն­կա­լել, որ հե­գե­մո­նիա­յի դա­րաշր­ջա­նը շատ ա­րագ կա­րող է ա­վարտ­վել: Արդ­յուն­քում, միան­գա­մայն ի­րա­տե­սա­կան է դար­ձել, որ հա­յաս­տան­յան գոր­ծող իշ­խա­նա­կան հա­մա­կար­գը սրում է հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը միան­գա­մից եր­կու հա­մաշ­խար­հա­յին ու­ժի (ե­թե Ի­րանն ի­րա­կա­նում էլ դառ­նա այդ­պի­սին) հետ, դրա­նով վա­տաց­նում է հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը եր­րոր­դի` Չի­նաս­տա­նի հետ, հույ­սը կա­պե­լով կա՛մ անդ­րօվ­կիա­նոս­յան չոր­րորդ ու­ժի` ԱՄՆ­–ի հետ, կա՛մ` գլո­բալ ա­րե­նա­յում այդ­պես էլ չտե­ղա­վոր­վող եւ ներ­քին հա­կա­սութ­յուն­նե­րի մեջ գտնվող Եվ­րո­պա­յի: Իսկ սա, հաս­տատ, ոչ մի լավ բա­նի չտա­նող ճա­նա­պարհ է:

Այս թեմայով ԱԲ-ն 2030թ.-ին աշխարհը չի ոչնչացնի Սաուդյան Արաբիան արդեն դժվարանում է Եվրոպային նավթ մատակարարել Հայաստանը վերջին հորիզոնականում է տարածաշրջանում՝ զիջելով Վրաստանին, Ադրբեջանին ու Թուրքիային. Կրթության փորձագետը ահազանգում է «Հրապարակ»․ Իշխանավորները հարսանիքներից աչք չեն բացում Սեպտեմբերի 1-ը և դեռահասի ապատիան․ ինչու՞ է երբեմն դպրոց վերադառնալը դառնում դժվար