Իրանական պատերազմի ավարտը սարերի հետեւում չէ
ՎերլուծությունԻհարկե, ներհայաստանյան ներկա մթնոլորտը դեռ, այսինքն մինչ ընտրությունները, կարող է ամենատարբեր տրանսֆորմացիաների ենթարկվել, կապված այն զարգացումների հետ, որոնք ընթանում են իրանական պատերազմում (Տես նաեւ https://iravunk.com/?p=337777&l=am): Եվ այստեղ, թեեւ դեռ հարցականները շատ են, Թրամփն էլ խոստանում է էլ ավելի սրել լարվածությունը, բայց նաեւ հասկանալի է, որ այս տեմպը երկար դժվար թե պահպանվի:
Այսպես, թեեւ որոշ աղբյուրներ սպասում էին, որ նախօրեին Դոնալդ Թրամփը ամերիկացիներին ուղղված ուղերձում կհայտարարի «վերջնական հաղթանակի» եւ «տուն վերադառնալու» մասին, բայց եղավ հակառակը: ԱՄՆ նախագահն Իրանի հետ պատերազմի վերաբերյալ այդ «երկար սպասված» ելույթում նույն ստանդարտ ինքնագովեստի հեղեղի ոճի մեջ էր` «մենք անկասելի ենք», «նրանց նավատորմը անհետացել է», Իրանը ոչնչացված է, կարող է պատասխանել միայն «պնեւմատիկ ատրճանակից կրակելով» եւ այդպես շարունակ: Բայց այն, որ այդ «պնեւմատիկ ատրճանակից» հետո Իրանը այնպիսի հարված հասցրեց Թել Ավիվին, որ երեւի անգամ Նեթանյահուն մտքում մի լավ հայհոյեց Թրամփին այդ սադրիչ մտքերի համար: Արդյունքը գնահատում էր` ԱՄՆ նախագահը նորից ստում է, հաշվի առնելով, որ միայն նրա ելույթի ժամանակ ամերիկյան առանցքային S&P 500 ֆյուչերսները կորցրին 550 միլիարդ դոլարի շուկայական կապիտալիզացիա: Ընդամենը 25 րոպեում, այսինքն` Նեթանյահուից զատ, ֆինանսական այդ կորուստները կրողները եւս երեւի արդեն ոչ միայն մտքներում մի լավ նախշեցին Թրամփին։
Իրականում այդ ելույթի տակ բոլորովին հակառակը կարելի էր տեսնել, քան «արդեն հաղթել են» պնդումը` հուսահատ փորձը, ելք գտնել այն ռազմավարական թակարդից, որի մեջ Թրամփն ինքն իրեն մտցրեց: Այսպես, նրա սպառնալիքների հոսքը, ի վերջո, հասավ բացահայտ շանտաժի՝ լիակատար ոչնչացնել քաղաքացիական ենթակառուցվածքներ: «Մենք նրանց չափազանց ուժեղ կհարվածենք հաջորդ 2-3 շաբաթվա ընթացքում: Մենք նրանց կվերադարձնենք քարե դար, որտեղ նրանք պետք է լինեն: Եթե գործարք չլինի, մենք շատ կոշտ կհարվածենք, եւ, հավանաբար, միաժամանակ, նրանց բոլոր էլեկտրակայաններին»:
Իրականում դա նշանակում է հետեւյալը: Նախ, Թրամփի հռչակած բանակցային գործընթացը, ըստ էության, ոչ մի շարժ չունի, այլապես սպառնալու փոխարեն նա իրանցիներին «լավ տղաներ» կանվաներ:
Երկրորդը. ՆԱՏՕ-ին պատերազմի մեջ քաշել այդպես էլ չի հաջողվում. այլապես նորից հայտարարել, թե այն երկրները, որոնք կարիք ունեն Հորմուզի նեղուցից նավթի, պետք է «գնան եւ պարզապես վերցնեն այն» եւ «պաշտպանեն այն իրենց համար», զավեշտի կվերածվի։ Առավել եւս, որ Վաշինգտոնն անցավ ուղիղ սպառնալիքների, թե հենց պատերազմը վերջացնենք, վերանայելու ենք ՆԱՏՕ–ին մեր անդամակցությունը: Գումարած, դա նաեւ ուղղակի խոստովանություն է, որ ԱՄՆ-ն եւ նրա «անկասելի բանակը» անկարող են ինքնուրույն բացել նեղուցը։ Այստեղից էլ` շանտաժ` հարվածել Իրանի քաղաքացիական ենթակառուցվածքներին, բոլոր էլեկտրակայանները ոչնչացնել: Սակայն սա ամենեւին էլ ռազմական հանճարեղության նշան չէ, այլ անզորության եւս մեկ վկայություն: Բայց արդեն պատերազմական հանցագործության տարրերով համալրված, որը հաստատում են նաեւ ամերիկյան սենատորները։
Այս ֆոնին նաեւ «տարօրինակ» է դառնում նավթի մասին պնդումը, որ ԱՄՆ-ն «դիտավորյալ չի թիրախավորում իրանական նավթը՝ նրանց գոյատեւելու հնարավորություն տալու համար». եթե սպառնում ես ամեն բան ոչնչացնելով, երկիրը «քարե դար» մղել, ապա ի՞նչ նավթ։ Ավելի շուտ նման է, որ Վաշինգտոնը սարսափում է Իրանի նավթային ենթակառուցվածքներին (օրինակ՝ Խարգ կղզուն) հարվածելուց, քանի որ հասկանում է` պատասխան հարվածը կայրի Սաուդյան Արաբիայի, ԱՄԷ-ի եւ Քաթարի նավթային տերմինալները: Իսկ դա կհանգեցնի համաշխարհային տնտեսության աննախադեպ փլուզման եւ ԱՄՆ-ում բենզինի 10 դոլարից ավել գնի։ Ու եթե հիմա ԱՄՆ-ում իր դեմ փողոց է դուրս գալիս 10 միլիոն մարդ, այդ ժամանակ թիվը կդառնա 20 միլիոն:
Ու այս բոլոր սպառնալիքներից հետո Թրամփը խոստանում է «արագ ավարտել աշխատանքը»։ Իսկ դա, հաշվի առնելով նրա այս ամբողջ «ինքնախոստովանությունը», մեկ բան է նշանակում` ԱՄՆ-ն հուսահատորեն փնտրում է դիվանագիտական ելք այս պատերազմից՝ քողարկելով ելքի որոնումները ամբարտավան վերջնագրերով։
Կարճ ասած, Թրամփի ելույթն իր վրա վստահ համաշխարհային առաջնորդի ելույթ չէր։ Դա նման է կողոպտիչի գոռգոռոցների, ով, հասկանալով, որ բախվել է մի ուժի, որին չի կարող կոտրել, սպառնում է այրել ամբողջ թաղամասը, եթե իրեն թույլ չտան հանգիստ հեռանալ, Թրամփի դեպքում` փրկել դեմքը։ Այլապես հեռանալով, նա ստիպված կլինի գնալ ուղիղ բանտ: Չէ, իրանական չէ, ամերիկյան սովորական բանտ:
Ամբողջ հարցն այն է, թե Իրանը կթողնի՞, որ Թրամփը գոնե մասամբ «դեմքը փրկի»: Կարող է եւ թողնել, եթե մի շարք առանցքային պահանջներ բավարարվեն. ի վերջո, այս պատերազմը Իրանի վրա իրոք շատ ծանր է նստում, ինչքան էլ որ շահեկան դիրքեր ունի: Կկատարի՞ Թրամփն այդ պայմանները. եթե ոչ, պետք է կա՛մ ցամաքային օպերացիա սկսի, կամ պատերազմն այսկերպ շարունակի, որի համար արդեն փող չունի, զենք–զինամթերքի խնդիր կա, համակողմանի ճնշումն ավելանում է եւ այլն: Կարճ ասած, որոշում կայացնելու ժամանակն է, էլ «անհամ բլեֆը», թե լավ, Թեհրանին էլի մի 5–10 օր եմ տալիս, չի աշխատում:

