Հայաստանը պետք է հնարավորինս շուտ միանա գլոբալ ազգային-ազատագրական պայքարին. Նահապետյան

Ռազմական փորձագետ, պահեստազորի գնդապետ ՀԱՅԿ ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆԻ կարծիքով՝ այն, ինչ հիմա տեղի է ունենում աշխարհում, կարելի է բնութագրել որպես ազատագրական պատերազմ՝ հին եւ նոր համաշխարհային էլիտաների դեմ։ Այս մասին նա ընդգծեց Ռուսաստանի հետ Ղրիմի վերամիավորման 12-ամյակին նվիրված «Հայաստանը եւ Ղրիմը Ուկրաինայի եւ Մերձավոր Արեւելքի պատերազմների դիտանկյունում» թեմայով միջազգային համաժողովի ժամանակ, որը կազմակերպել էին «Ուժեղ Հայաստան Ռուսաստանի հետ. հանուն նոր Միության» շարժումը, «Սահմանադրական իրավունք միություն» կուսակցությունը, «Ղրիմի բարեկամների» հայկական ակումբը եւ Տարածաշրջանային գիտակրթական կենտրոնների միավորումը։

— Այսօր աշխարհում տեղի են ունենում երկու խոշոր ռազմական հակամարտություններ։ Առաջինը՝ Ուկրաինայում, որտեղ Ռուսաստանի Դաշնությունը իրականացնում է հատուկ ռազմական գործողություն ուկրաինական նացիստական վարչակարգի դեմ։ Ուկրաինան պատերազմ է վարում իր տարածքում՝ հիմնականում իր երկրի էթնիկ ռուսների, ռուսալեզու քաղաքացիների եւ ընդհանուր առմամբ՝ ռուսական աշխարհի դեմ։ Ուկրաինան գտնվում է դաշինքի մեջ եւ ստանում է օգնություն ու աջակցություն գլոբալ աշխարհից. մի քանի տասնյակ երկրներից՝ Մեծ Բրիտանիայի, Գերմանիայի եւ Ֆրանսիայի գլխավորությամբ, ինչպես նաեւ ՆԱՏՕ-ից եւ բազմաթիվ երկրներից ժամանած հազարավոր վարձկաններից։

Իրականում ուկրաինական նացիստները պատերազմ են վարում Ռուսաստանի պատմական Նովոռոսիա տարածաշրջանի բնակիչների դեմ, որը գտնվում է Սեւ ծովի հյուսիսում։ Ռուսական կայսրության ժամանակ Նովոռոսիան ընդգրկում էր Օդեսայից մինչեւ Դոնբաս տարածքը։ Պատմականորեն այն ներառում էր Խերսոնի եւ Տավրիայի նահանգները, որոնք ընդգրկում են ժամանակակից Ուկրաինայի հարավային շրջանները։ Ամենախոշոր քաղաքներն են Օդեսան, Նիկոլաեւը, Խերսոնը եւ Եկատերինոսլավը (ներկայիս՝ Դնեպր)։ 2022 թվականից Դնեպրի, Լուգանսկի, Զապորոժիեի եւ Խերսոնի մարզերը վերամիավորվել են Ռուսաստանի հետ։ Սակայն այդ տարածքներում ուկրաինական զինված ուժերը շարունակում են ռազմական գործողություններ վարել տեղական ինքնապաշտպանական ուժերի եւ ռուսական բանակի դեմ։ Իսկ դրանից առաջ՝ 2014 թվականի մարտի 16-ին, Ղրիմում տեղի ունեցավ հանրաքվե թերակղզու կարգավիճակի վերաբերյալ։

Ղրիմի Գերագույն խորհուրդը, որը նախաձեռնել էր հանրաքվեն, խոստացել էր ինքնալուծարվել, եթե ընտրողները նախընտրեին մնալ Ուկրաինայի կազմում։ Նոր ղրիմյան իշխանությունների տվյալներով՝ հանրաքվեին մասնակցել է ընտրելու իրավունք ունեցող քաղաքացիների 83,1%-ը, եւ մասնակիցների 96,7%-ը ցանկություն է հայտնել միանալ Ռուսաստանին։ Ղրիմի բնակչությունը օգտվել է ինքնորոշման իր իրավունքից, եւ 2014 թվականից Ղրիմը համարվում է Ռուսաստանի Դաշնության սուբյեկտ։ 2014 թվականից Ուկրաինայի նշված տարածքներում Ռուսաստանի պատմական հայրենիքի մի մասը ազատագրվել է ազգային-ազատագրական պայքարի, ինքնորոշման իրավունքի իրականացման եւ ռազմական գործողությունների արդյունքում։

2014 թվականին Ուկրաինայում տեղի ունեցած պետական հեղաշրջման արդյունքում իշխանությունը փոխանցվել է ուկրաինական նացիստներին՝ կոլեկտիվ Արեւմուտքի աջակցությամբ։ Այս իշխանությունը, ըստ էության, գլոբալ աշխարհի գործիք է՝ առաջին հերթին Մեծ Բրիտանիայի, Գերմանիայի եւ Ֆրանսիայի ղեկավարության ձեռքում՝ Ռուսաստանի լիարժեք ինքնիշխանության վերականգնման գործընթացը կանգնեցնելու եւ Ռուսաստանում իշխանափոխություն իրականացնելու նպատակով։ Այլ կերպ ասած՝ 2014 թվականից Ռուսաստանը վարում է ազգային-ազատագրական պայքար գլոբալ ուժերի դեմ։

Երկրորդ ռազմական հակամարտությունը, որը տեղի է ունենում Պարսից ծոցի երկրներում, ավելի լայնամասշտաբ է՝ պատերազմի մեջ ներգրավված երկրների աշխարհագրության տեսանկյունից։

Միացյալ Նահանգները եւ Իսրայելը պատերազմում են Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեմ։ Այս պատերազմում ԱՄՆ-ը նաեւ օգտագործում է իր ռազմական բազաները Պարսից ծոցի երկրներում, Իրաքում, Բահրեյնում, Սաուդյան Արաբիայում, Քաթարում, Քուվեյթում եւ Օմանում՝ Իրանի վրա հրթիռներ արձակելու համար։ Նոր համաշխարհային հեգեմոն համարվող Միացյալ Նահանգները փորձում է նվաճել Իրանը՝ վերահսկողություն հաստատելով նրա նավթի եւ գազի պաշարների նկատմամբ՝ միաժամանակ թիրախավորելով Չինաստանը։

Իրանական նավթը ռազմավարական նշանակություն ունի Չինաստանի տնտեսության համար։ Եթե ԱՄՆ-ին հաջողվի հեղաշրջում իրականացնել Իրանում եւ փաստացի նվաճել այդ երկիրը, ապա դա կարող է ծանր հարված հասցնել Չինաստանի տնտեսությանը եւ թույլ տալ հաղթել տնտեսական մրցակցության մեջ իր գլխավոր մրցակցին։ Սակայն Իրանի դեմ պատերազմ վարելով՝ ԱՄՆ-ը առաջին հերթին լուծում է աշխարհաքաղաքական խնդիր՝ փորձելով կանգնեցնել բազմաբեւեռ աշխարհի ձեւավորման գործընթացը, այսինքն՝ թուլացնել եւ ապագայում վերացնել այն երկրորդ բեւեռը, որը ձեւավորվում է իր գլոբալ գերիշխանությանը հակակշռելու համար։

Իսրայելը պատերազմում է Իրանի դեմ նաեւ կրոնական պատկերացումների հիման վրա՝ պատրաստվելով իր փրկչի գալուստին եւ փորձելով ստեղծել «Մեծ Իսրայել»՝ հարեւան երկրների հաշվին տարածքներ ընդգրկելով Նեղոսից մինչեւ Եփրատ։ Այլ կերպ ասած՝ այս մեկնաբանությամբ ԱՄՆ-ի եւ Իսրայելի կողմից Իրանի դեմ տարվող պատերազմը դիտարկվում է որպես նվաճողական պատերազմ, մինչդեռ Իրանը ներկայացվում է որպես ազատագրական պայքար մղող կողմ։ Բազմաբեւեռ աշխարհը եւ նոր աշխարհակարգը ձեւավորվում են Ռուսաստանի, Իրանի եւ Չինաստանի կողմից տարվող ազգային-ազատագրական պայքարի արդյունքում։

Իսկ որտե՞ղ է Հայաստանը այս նոր իրողություններում։ 2023 թվականին մենք կորցրեցինք Արցախը։ Մի կողմից՝ Հայաստանը գտնվում է հին գլոբալիստական ուժերի՝ Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի եւ Գերմանիայի ազդեցության տակ, ինչպես նաեւ նրանց դաշնակիցների՝ Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի ազդեցության ներքո։ Մյուս կողմից՝ Միացյալ Նահանգները, հավակնելով նոր համաշխարհային հեգեմոնի դերին, փորձում է ազդեցություն ունենալ Հայաստանի վրա։ Եվ եթե Հայաստանի քաղաքացիները չեն ցանկանում, որ երկիրը հայտնվի Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի լիակատար վերահսկողության տակ կամ որպես պետություն թուլանա, ապա Հայաստանը պետք է հնարավորինս շուտ միանա գլոբալ ազգային-ազատագրական պայքարին՝ փաստացի դաշնակից դառնալով Ռուսաստանի, Իրանի եւ Չինաստանի հետ։

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ

Այս թեմայով Բելառուսը օգնում է Ռուսաստանին հարվածել Լեհաստանի հետ սահմանին. Ուկրաինացի ռազմական վերլուծաբաններ ՔՊ-ի կեղտոտ սպիտակեղենը փռել են արեւին «Ժողովուրդ». Քննարկվում է Ավետ Կոնջոյանին և Հայկ Սարգսյանին ՔՊ-ից հեռացնելու հարցը Ռուսական գրոհայիններն արդեն փոքր խմբերով մտնում են Դոբրոպոլե. Ուկրաինացի ռազմական թղթակից Նոյեմբերի 9-ը Հայաստանի փրկօղակն էր․ Հայկ Այվազյան