Իրանական եվ ուկրաինական պատերազմները մեր տարածաշրջանում «պաուզային վիճակ» են ստեղծում

Ինչ­պես է ի­րա­նա­կան ներ­կա ի­րա­վի­ճակն ազ­դում մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նի վրա: Այս հար­ցի հետ կապ­ված` թե­րեւս շատ բան հու­շեց օ­րերս Էր­դո­ղա­նի ա­րած հայ­տա­րա­րութ­յու­նը: Այն մա­սին, որ կան ու­ժեր, ո­րոնք տար­բեր մի­ջոց­նե­րով, այդ թվում` պրո­վո­կա­ցիա­նե­րով փոր­ձում են Թուր­քիա­յին ներ­քա­շել Ի­րա­նի դեմ պա­տե­րազ­մի մեջ, սա­կայն Ան­կա­րան ոչ մի դեպ­քում դրան չի գնա:

Ն­ման փոր­ձեր, ի­հար­կե, ե­ղել են: Եվ ոչ միայն Թուր­քիա­յին, այլ նաեւ Ադր­բե­ջա­նին այդ խա­ղի մեջ քա­շե­լու հա­մար: Դժ­վար չէ նաեւ կռա­հել, որ այդ ծրագ­րերն ու­նեն իս­րա­յել­յան ծա­գում­նա­բա­նութ­յու­ն. Իս­րա­յե­լի հա­մար ի­րա­վի­ճա­կը շտկե­լու միակ տար­բե­րակ է դար­ձել ցա­մա­քա­յին հար­ձա­կումն Ի­րա­նի վրա, ո­րին ու­նակ միակ ռեալ ու­ժը տա­րա­ծաշր­ջա­նում թուր­քա­կան բա­նակն է: Էր­դո­ղա­նի հա­մար, մի­գու­ցե, այդ օ­պե­րա­ցիան կա­րող էր հրա­պու­րիչ լի­նել: Սա­կայն այն գնա­հա­տու­մը, ո­րը տվեց Ան­կա­րա­յին մոտ կանգ­նած թուր­քա­կան վեր­լու­ծա­կան աղբ­յու­րը, ի­հար­կե, դժվար թե ան­տես­վի թուր­քա­կան իշ­խա­նութ­յու­ննե­րի կող­մից: Խոսքն այն մա­սին է, որ ե­թե Ի­րա­նը պարտ­վի այս պա­տե­րազ­մում, ա­պա հենց Էր­դո­ղա­նը կլի­նի հա­ջորդ «գլո­բալ մար­դաս­պա­նը», իսկ Թուր­քիան՝ պաշ­տո­նա­կան «չա­րի­քի ա­ռանց­քը»: Ըստ աղբ­յու­րի. «Սա հենց այն եզ­րա­կա­ցութ­յունն է, ո­րը կա­րե­լի է ա­նել Իս­րա­յե­լի նախ­կին վար­չա­պետ Նաֆ­թա­լի Բեն­նե­թի հայ­տա­րա­րութ­յու­նից. «Ե­թե Թուր­քիան ձգտում է ստեղ­ծել կոա­լի­ցիա Իս­րա­յե­լի դեմ, ա­պա Ի­րա­նից հե­տո պետք է հար­վա­ծել այդ պե­տութ­յա­նը»։ Նա հա­մոզ­ված է, որ Էր­դո­ղա­նի նա­խա­ձեռ­նութ­յուն­նե­րը սպառ­նա­լիք են ներ­կա­յաց­նում Իս­րա­յե­լի անվ­տան­գութ­յան հա­մար»:

Ի­րա­կա­նում սպառ­նա­լիք են, թե` ոչ, հար­ցի մի կողմն է: Մ­յուս կողմն այն է, որ Իս­րա­յե­լը պետք է դառ­նա տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին բա­ցար­ձակ հե­գե­մոն, ու քա­նի դեռ կա Ի­րա­նը, ա­պա նաեւ Թուր­քիան, այդ խնդի­րը չի լուծ­վե­լու: Սա, ի դեպ, հա­մար­վում է քա­ղա­քա­կան աք­սիո­մա­յի պես մի բան:

Ինչ վե­րա­բե­րում է Ադր­բե­ջա­նին, ա­պա Ա­լիե­ւը, ի­հար­կե, մի պահ չա­փից դուրս ո­գե­ւոր­վեց Ի­րա­նի դեմ ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րի մաս­նակ­ցութ­յամբ Իս­րա­յե­լի սկսած պա­տե­րազ­մից: Բայց երբ Թեհ­րա­նից ե­կան մի քա­նի հստակ նա­խազ­գու­շա­ցում­ներ, Ա­լիե­ւը սկսեց մտա­ծել: Եվ այդ մտո­րում­նե­րը, հաշ­վի առ­նե­լով պա­տե­րազ­մի ներ­կա­յիս ըն­թաց­քը, բնա­կան է, միայն խո­րա­նում են:

­Նի­կոլն էլ իր հեր­թին, թեեւ ո­րո­շա­կի խա­ղեր պար­բե­րա­բար փոր­ձում է տալ, բայց նո­րից ստիպ­ված է «պաու­զա­յի ռե­ժի­մի» անց­նել. ի՞նչ ա­վարտ կու­նե­նա ի­րա­նա­կան պա­տե­րազ­մը, մեղմ ա­սած, ա­նո­րոշ է, եւ այս պա­հին ցան­կա­ցած քայ­լը կա­րող է ընդ­հուպ անձ­նա­կան մա­կար­դա­կով կոր­ծա­նա­րար լի­նել: Ա­ռա­վել եւս, երբ Հա­յաս­տա­նում Ի­րա­նի դես­պա­նա­տան դեմ կազ­մա­կերպ­ված հայտ­նի պրո­վո­կա­ցիա­նե­րից հե­տո Թեհ­րա­նից ե­կան ա­ռա­վել քան հստակ մե­սիջ­ներ:

Մ­յուս կող­մից, հար­ցը միայն ի­րա­նա­կան պա­տե­րազ­մը չէ: Կան միան­գա­մայն հիմ­նա­վոր­ված սպա­սե­լիք­ներ, որ ի­րա­նա­կան պա­տե­րազ­մը, ան­կախ դրա ըն­թաց­քից, կա­րող է կտրուկ ա­րա­գաց­նել ուկ­րաի­նա­կան պա­տե­րազ­մի ըն­թաց­քը: Ընդ ո­րում, բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թաց այս պա­հին չկա, Թ­րամ­փը բա­նակ­ցութ­յուն­նե­րի ձա­խող­ման մե­ղա­վոր է հա­մա­րում Զե­լենս­կուն, Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քը խլում է ԱՄՆ­–ի ողջ ռազ­մա­կան պո­տենց­իա­լը եւ Ուկ­րաի­նա­յին տա­լու բան ար­դեն գրե­թե չի մնում եւ այդ­պես շա­րու­նակ: Ու թե այս ի­րա­վի­ճակն ինչ փո­փո­խութ­յուն­ներ կա­ռա­ջաց­նի ուկ­րաի­նա­կան ռազ­մա­ճա­կատ­նե­րում, շատ լուրջ հարց է դառ­նում նաեւ Ա­լիե­ւի ու Նի­կո­լի հա­մար: Այն ի­մաս­տով, որ, ինչ­պես նաեւ պատ­մա­կան փորձն է հու­շում, Ուկ­րաի­նա­յից հե­տո Մոսկ­վան սո­վո­րա­բար նա­յում է հա­րավ­կով­կաս­յան ուղ­ղութ­յամբ:

Ա­մեն դեպ­քում, մին­չեւ վեր­ջին ժա­մա­նակ­ներս ուկ­րաի­նա­կան ճա­կատ­նե­րում հա­րա­բե­րա­կան հան­դար­տութ­յուն էր տի­րում` պայ­մա­նա­վոր­ված մի քա­նի գոր­ծոն­նե­րով: Այն­տեղ հա­լոց­նե­րի ժա­մա­նա­կա­հատ­վածն է, երբ ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղութ­յու­ննե­րը ծայ­րա­հեղ դժվա­րա­նում են: Հա­ջոր­դը. ռուս­նե­րի մոտ մասշ­տա­բա­յին վե­րախմ­բա­վոր­ման փուլ է: Ն­ման է նաեւ, որ ո­րո­շա­կի փո­փո­խութ­յուն­ներ են մտցվում ռազ­մա­կան պլան­նե­րում, ո­րը կա­րող է ազ­դել նաեւ գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րի մասշ­տա­բայ­նութ­յան վրա:

Եվ ա­հա, վեր­ջին օ­րե­րին մի շարք էա­կան ուղ­ղութ­յուն­նե­րում նկատ­վում է հե­տաքր­քիր ակ­տի­վութ­յուն: Սկ­սած Հ­յու­սի­սա­յին Դոն­բա­սից` Ս­լավ­յանսկ–Կ­րա­մա­տորսկ անգ­լո­մե­րա­ցիա­յի գո­տուց, ա­պա նաեւ Կենտ­րո­նա­կան Դոն­բա­սում եւ Զա­պո­րո­ժիեում: Այս ան­գամ չդե­տա­լա­վո­րե­լով բուն ռազ­մա­կան առ­կա եւ հնա­րա­վոր զար­գա­ցում­նե­րը, ըն­դա­մե­նը ֆիք­սենք, որ կար­ծես թե սկսվում է ինչ­–որ շատ խո­շոր գոր­ծըն­թաց, որն ի­րոք կա­րող է լրջո­րեն փո­խել ռազ­մա­կան ողջ պատ­կե­րը: Ա­մեն դեպ­քում, նման հստակ ազ­դակ­ներ կան, ո­րոնք, կրկնենք, ի­րա­նա­կան ի­րա­դար­ձութ­յուն­նե­րի հետ մեկ­տեղ, կա­րող են դառ­նալ մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նի վրա ազ­դող մեկ խո­շոր գոր­ծոն:

Այս թեմայով «Ահեղ դատաստանի» ձմեռ է գալիս. Ուկրաինական պաշտոնյա Ուկրաինական աղբյուրների տարածել են ռուսական «Գերան-5» հրթիռային անօդաչուի թռիչքի եւ թիրախի խոցման կադրերը (Տեսանյութ) Վիրավոր իմ Հայաստան, դու դեռ ուղղելու ես քո ողնաշարը Թող մեր եռագույնը միշտ հպարտ ծածանվի ազատ և խաղաղ երկնքի տակ Ռուսական բանակը կարող է մտնել Զապորոժե այս ձմռանը. Ուկրաինական հրամանատար