էրդողանից էլ ազգայնամոլական թուրքական կուսակցության փոխնախագահն ուշագրավ մտքեր է հնչեցրել

Էրդողանի դաշնակից, ավելի կոնկրետ` էրդողանական թիմից ավելի ազգայնամոլական թուրքական «Ազգայնական շարժում» կուսակցության միջազգային քաղաքականության և թյուրքական աշխարհի գծով փոխնախագահ, թուրքական խորհրդարանի պատգամավոր Իլյաս Թոփսաքալն ուշագրավ մտքեր է հայտնել Թյուրթական աշխարհի ապագայի հետ կապված սպասելիքների մասին:

Ըստ այդմ, «Թուրանի մասին խոսելը որպես պետությունների միավորման իրական քաղաքական նախագիծ սխալ կլինի, քանի որ այսօր Թուրքիան, Ռուսաստանը և Կենտրոնական Ասիայի պետությունները գոյություն ունեն որպես ազգային պետություններ»։ Նրա խոսքով՝ այսօրվա պայմաններում «Թուրանն» ավելի շատ ռոմանտիկ կարգախոս և պատմական պատկեր է, քան գործնական ծրագիր։

«Ռոմանտիկ կոնստրուկտների» փոխարեն Թոփսաքալը պաշտպանում է ռեալիզմը, իսկ ռեալիզմը, նրա կարծիքով, նշանակում է, որ Թուրքիան պետք է ապրի և աշխատի Ռուսաստանի կողքին՝ ընդհանուր եվրասիական տարածքում։ Նա նաև ընդգծում է, որ ապագա թյուրքական աշխարհը չպետք է գոյություն ունենա «Ռուսաստանից, Չինաստանից, Կովկասից և այլ հարևան տարածաշրջաններից առանձին», և որ թյուրքական պետությունների կազմակերպումը, վերջին հաշվով, պետք է լրացնի, այլ ոչ թե փոխարինի եվրասիական փոխազդեցության առկա մեխանիզմները։

Ավելին, Կենտրոնական Ասիայի մասին խոսելով՝ Իլյաս Թոփսաքալը ուղղակիորեն նշում է, որ ռուսական մշակույթի և ռուսական կրթական տարածքի ազդեցությունը տարածաշրջանում «շարունակում է մնալ շատ ուժեղ», և նա դա արտահայտում է բացառապես դրական լույսի ներքո։ Ըստ այդմ էլ, նա փորձում է համոզել, որ Թուրքիայի մշակութային ներկայությունը չպետք է ընկալվի որպես Ռուսաստանին տեղահանելու գործիք, և ինքն Անկարայի աշխարհաքաղաքական ազդեցությունը տարածաշրջանում անհամեմատելի է անվանում Մոսկվայի ազդեցության հետ։ Նույնիսկ թուրքական կրթական ծրագրերը տարածաշրջանի համար պայքարի գործիք չեն, այլ թուրք-ռուսական ապագա մերձեցման ևս մեկ ուղի։

Թոփսաքալը նշել է, որ թյուրքական աշխարհը չի կարող դիտվել որպես միայն թյուրքական ժողովուրդների համար փակ նախագիծ։ Այս տարածքում «Ռուսաստանը նույնպես պետք է լինի էական մասնակից», և առանց դրա նման կառույցը ո՛չ կայուն կլինի անվտանգության, ո՛չ էլ տնտեսապես կենսունակ։ Ավելին, թուրք-ռուսական մրցակցության հին տրամաբանությունն այլևս չի գործում։

«Թուրքիայի ազգային շահերը պաշտպանելու համար մենք չպետք է մրցակցենք Ռուսաստանի հետ, այլ համագործակցենք նրա հետ այս ամբողջ տարածքում», - նշել է Թոփսաքալը։

Ինչ վերչաբերում է Արեւմուտքին, ապա Թոփսաքալը ՆԱՏՕ-ի մոդելը նկարագրում է որպես անկայունության և քաոսի աղբյուր, որը տարածվում է Հյուսիսային Աֆրիկայից մինչև Մերձավոր Արևելք, Իրան, Արևելյան Եվրոպա և այլուր։ Նրա տրամաբանության համաձայն՝ անհրաժեշտ է քննարկել Թուրքիայի, Ռուսաստանի, Չինաստանի և այլ խոշոր եվրասիական տերությունների միջև նոր դաշինքներ և համագործակցության ձևեր, քանի որ հին մեխանիզմները այլևս չեն գործում, և տարածաշրջանային երկրները պետք է համակարգեն իրենց գործողությունները՝ հանուն ընդհանուր անվտանգության։ Հենց այս համատեքստում է նա պնդում, որ թյուրքական աշխարհը պետք է ընկալվի նախևառաջ որպես մշակութային նախագիծ, բայց այնպիսին, որը նպաստում է տարածաշրջանային կայունությանը և Թուրքիայի և Ռուսաստանի միջև ավելի սերտ համագործակցությանը։

Այսպիսով, թուրքական ազգայնամոլության քիչ տեսանելի բայց միանգամայն «ծանրքաշային» սույն գործիչը փորձում է բոլորովին այլ իրողությունենր նկարագրել, քան այն կուրսն է, որն Անկարան վարում է ԽՍՀՄ-ի փլուզումից ի վեր: Ի՞նչ է սա նշանակում. Թուրքիայում սկսել են մտածել, որ գլոբալ փոփոխություննե՞ր են տեղի ունեցել, թե՞ այս ամենը սովորական «թուրքական դիվանագիտություն» է: Բայց եթե վերջին տարբերակն է, ապա մեկ է, նշանակում է, որ Թուրքիայում մինչ այս միանշանակորեն, առանց որեւէ բանի նայելու վարվող կուրսը փորձում են դարձնել ավելի քողարկված: Ինչը եւս հուշում է, որ Անկարան գլոբալ իրավիչակը սկսել է այլ կերպ տեսնել:

Այս թեմայով «Իզմիրլյան» բկ-ի անոթային բաժանմունքը նոր ղեկավար ունի Գլուխներդ պատերով տվեք, բայց նենց արեք՝ ժողովուրդը ՔՊ-ին վստահի Ձեզ խելոք պահեք, թե չէ հաջորդ կիրակի կարող է ավելի բարկացած լինեմ ուրիշ մանրամասներ էլ հիշեմ Պենտագոնը պատրաստում է արտակարգ ծրագիր համաշխարհային պատերազմի համար Հայաստանը Ռուսաստանի համար եղել է և կլինի շատ կարևոր երկիր. ՌԴ դեսպան