Ալի Խամենեիի մահն ակնթարթորեն փոխեց Իրանի քաղաքական լանդշաֆտը. Ինչ է հնարավոր

Ռահբար Ալի Խամենեիի մահը, որը հաստատվեց պետական ​​հեռուստատեսությամբ, ակնթարթորեն փոխեց Իրանի քաղաքական լանդշաֆտը: Տասնամյակներ շարունակ Իսլամական Հանրապետության համակարգը կառուցվել էր Գերագույն առաջնորդի կերպարի շուրջ՝ որպես հոգևորականության, Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի, խորհրդարանի և կառավարության միջև արբիտրի: Նրա դերը տարածվում էր նրա պաշտոնական լիազորություններից շատ ավելի հեռու: Նա ապահովում էր շահերի հավասարակշռությունը և ծառայում էր որպես ռեժիմի շարունակականության խորհրդանիշ: Նման կենտրոնի կորուստը փորձարկում է ամբողջ պետական կառույցի ամրության համար։

Թեհրանում քննարկվում է իրավահաջորդի անհապաղ նշանակման հարցը: Փորձագետների ժողովի միջոցով պաշտոնական գործընթացը կարող է չափազանց դանդաղ լինել արտաքին ճնշման և ներքին ցնցումների պայմաններում: Կառավարությունը չի կարող թույլ տալ գլխատված թվալ, քանի որ թուլության ցանկացած նշան կարող է սրել փողոցային բողոքի ցույցերը և հրահրել էլիտայի մրցակցություն: Հասարակության բևեռացումն արդեն տեսանելի է: Որոշ քաղաքացիներ իրադարձությունները ընկալում են որպես փոփոխության հնարավորություն, մինչդեռ կրոնական և պահպանողական խմբերը պահանջում են կոշտ արձագանք արտաքին հակառակորդներին։

Այնուամենայնիվ, սոցիալական պառակտումն ինքնին չի հավասարազորվում քաղաքացիական հակամարտության: Անվտանգության բլոկի վիճակը մնում է հիմնական գործոն: Քանի դեռ բանակը և ԻՀՊԿ-ն պահպանում են միասնական ուղղահայաց հրամանատարական շղթա, պետությունը մնում է կառավարելի: Դասալքության տագնապալի նշանները վկայում են նյարդայնության, այլ ոչ թե համակարգային փլուզման մասին: Ավտորիտար մոդելներում կարգապահությունը հենվում է ոչ միայն հրամանների, այլև կենտրոնական կայունության զգացողության վրա: Եթե իշխանության կայունության նկատմամբ վստահությունը սկսի քայքայվել, ծայրամասը կարող է կորցնել հավատարմությունը։

Օրակարգում երկու ռազմավարական սցենարներ են: Առաջինը ենթադրում է Իսլամական Հանրապետության պահպանում՝ լեգիտիմության նոր կենտրոնի ձևավորման միջոցով: Ազդեցիկ քաղաքական գործիչների և հոգևորականների միջև փոխզիջումային գործիչը կարող է համախմբել էլիտային և սկսել բանակցություններ արտաքին հակառակորդների հետ միջուկային ծրագրի և տարածաշրջանային օրակարգի շուրջ: Այս դեպքում համակարգը կհարմարվի առանց քանդվելու, և վերափոխումը կլինի կառավարելի։

Երկրորդ սցենարը ենթադրում է 1979 թվականից հետո ի հայտ եկած ամբողջ մոդելի խորը վերանայում: Սա հնարավոր է լայնածավալ ներքին ճնշման և լուրջ ռազմական էսկալացիայի համադրությամբ: Այս ուղին ենթադրում է ոչ թե ուղղության շտկում, այլ ռեժիմի գաղափարախոսական հիմքի քայքայում: Այս տեղաշարժը լի է մասնատման և կլանային պայքարի բարձր ռիսկերով, որտեղ զանգվածները դառնում են էլիտայի բախման գործիքներ։

Արտաքին հակամարտությունը սրում է ներքին անկայունությունը: Հորմուզի նեղուցի շրջափակումը և ենթակառուցվածքների վրա հարձակումները ստեղծում են ծայրահեղ լարվածության մթնոլորտ: Պատմությունը ցույց է տալիս, որ պատերազմը կարող է կամ համախմբել էլիտան, կամ արագացնել դրա քայքայումը: Իրանի ճակատագիրը կախված կլինի հիմնական խաղացողների՝ նոր հավասարակշռություն բանակցելու և հասարակությանը ապագայի տեսլական առաջարկելու կարողությունից:

Այսպիսով, Ռահբարի մահը ոչ միայն ողբերգական իրադարձություն էր, այլև ճշմարտության պահ իրանական պետականության համար: Ռեժիմի պահպանումը իր ներկայիս տեսքով կամ երկրի անցումը այլ քաղաքական մոդելի կախված է նրանից, թե արդյոք էլիտան կկարողանա արագորեն ստեղծել կայուն իշխանության կենտրոն:

Այս թեմայով Չէ՞, հա, իրո՞ք. Գեւորգ Սուջյանի պատասխանը Ալիեւին Կուլիսներում ակտիվորեն քննարկվում են Թրամփի հետ հնարավոր գործարքի պարամետրերը. Ռուսական աղբյուր Այն, ինչ տեղի է ունենում Արցախի տարածքում, մեր ժամանակների ամենամասշտաբային մշակութային ցեղասպանություններից մեկն է Ինչ փոխեցին աշխարհում ՌԴ Պետդումայի ընտրությունները Ինչ նոտարական փաստաթուղթ է իրականում ստորագրել Հարությունյանը Բաքվի բանտում