Հայաստանի եւ Հարավային Կովկասի հարցը մնում է ռուս-ամերիկյան տիրույթում

Այս­պի­սով, որ Ան­կա­րան ներ­կա փու­լում զգա­լու է ինչ­պես Մոսկ­վա­յի, այն­պես էլ՝ Թեհ­րա­նի ա­ջակ­ցութ­յան կա­րի­քը, ժա­մա­նա­կին քա­նիցս են­թադ­րե­լու ա­ռիթ ու­նե­ցել ենք: Այլ հարց է, թե կա՞ն հստակ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յուն­ներ, եւ լի­նե­լու դեպ­քում դրանք որ­քա­նո՞վ են վե­րա­բեր­ում նաեւ հա­րավ­կով­կաս­յան տա­րա­ծաշր­ջա­նին եւ Հա­յաս­տա­նին:

­Մի կող­մից, մեր երկ­րի հետ կապ­ված ինչ­պես Մոսկ­վան, այն­պես էլ Թեհ­րա­նը հստակ «կար­միր գծեր» ու­նեն: Մ­յուս կող­մից հայ­տա­րա­րութ­յու­նը, որն օ­րերս հնչեց­րեց Թուր­քիա­յի արտ­գործ­նա­խա­րար Ֆի­դա­նը, կապ­ված հա­յաս­տան­յան ընտ­րութ­յուն­նե­րի հետ, թե­րեւս նման էր ցցուն մե­սի­ջի, որ մեր երկ­րում Ան­կա­րան շա­րու­նա­կում է շատ հստակ շա­հեր հե­տապն­դել, ո­րոնք, ի­հար­կե, մեղմ ա­սած, հա­մա­հունչ չեն ռուս-ի­րա­նա­կան «կար­միր գծե­րի» հետ: Ի­հար­կե, կա նաեւ այն գնա­հա­տու­մը, թե Ֆի­դա­նը գոր­ծում է գլո­բա­լիս­տա­կան դաշ­տում, նա աչք է դրել Էր­դո­ղա­նի ա­թո­ռի վրա, ի­րա­կա­նում չի ներ­կա­յաց­նում էր­դո­ղա­նա­կան մո­տե­ցում­նե­րը եւ հնա­րավոր է, որ ա­մե­նա­մոտ ա­պա­գա­յում պաշ­տո­նանկ ար­վի: Հ­նա­րա­վոր է: Բայց ա­մեն դեպ­քում այս պա­հին հենց Ֆի­դանն է Թուր­քիա­յի արտ­գործ­նա­խա­րա­րը, եւ ան­կախ այն բա­նից, թե նրա հայ­տա­րա­րութ­յու­ններն ինչ «կար­միր գծե­րի» են թի­րա­խա­վո­րում, ինչ ներ­քին խա­ղեր են ըն­թա­նում, Ֆի­դա­նի խոս­քը պետք է ըն­կա­լել` որ­պես Ան­կա­րա­յի պաշ­տո­նա­կան մո­տե­ցում:

Ա­ռա­վել եւս, երբ հա­յաս­տան­յան իշ­խա­նա­վոր­ներն էլ ի­րենց հեր­թին են աշ­խա­տում այն դաշ­տում, ո­րը ի­րա­նա­կան եւ ռու­սա­կան ա­մե­նա­տար­բեր աղբ­յուր­ներ գնա­հա­տում են` որ­պես շարժ թշնա­մութ­յան շե­մին: Ն­ման ակ­նարկ­ներ օ­րերս լսվե­ցին Հա­յաս­տա­նում Ի­րա­նի դես­պա­նից: Ն­ման մո­տե­ցում­նե­րը մնում են չա­փա­զանց ակ­տիվ նաեւ ռու­սա­կան իշ­խա­նութ­յուն­նե­րին մոտ կանգ­նած աղբ­յուր­նե­րի մոտ: Կա­րե­լի է հի­շեց­նել թե­կու­զեւ Սո­լով­յո­վի աղ­մուկ հա­նած հայ­տա­րա­րութ­յու­նը: Կ­րեմ­լին մոտ հա­մար­վող այլ աղբ­յուր էլ օ­րերս շատ լուրջ մտա­հո­գութ­յուն էր հայտ­նել լու­րե­րից, որ «Եր­եւա­նը պատ­րաստ­վում է դուրս բե­րել ռուս սահ­մա­նա­պահ­նե­րին թուր­քա­կան սահ­մա­նի Ա­խու­րի­կի ան­ցա­կե­տից»: Ա­վե­լին, որ. «Ան­ցա­կե­տը հանձ­նե­լու ո­րո­շումն ար­դեն կա­յաց­ված է։ Եվ թուր­քերն ար­դեն սկսել են շի­նա­րա­րութ­յու­նը Մար­գա­րա­յի ան­ցա­կե­տի տա­րած­քում»: Այ­սինքն, որ Հա­յաս­տանն այդ դեպ­քում կա­րող է «վե­րած­վել Թուր­քիան եւ Ադր­բե­ջա­նը բա­ժա­նող փոք­րիկ բու­ֆե­րա­յին գո­տու՝ ա­ռանց ան­կախ ար­տա­քին եւ պաշտ­պա­նա­կան քա­ղա­քա­կա­նութ­յան»: Իսկ դա, ի­հար­կե, ա­ռանց հիմ­քե­րի չէ, հաշ­վի առ­նե­լով, որ հա­յաս­տան­յան քա­րո­զիչ­ներն ար­դեն սկսել են խո­սել նաեւ եր­կա­թու­ղա­յին հա­մա­կար­գը վերց­նե­լու մա­սին, այն դեպ­քում, երբ սե­փա­կան են­թա­կա­յութ­յան տակ ան­գամ մեկ վա­գոն այս պա­հին չու­նեն: Ու հիմ­նա­կան մեկ­նա­բա­նութ­յունն այն է, թե ի՞նչ մտա­ծե­լու բան ու­նեն, թուր­քա­կան գնացք­նե­րը հո կա՞ն:

Չ­նա­յած մյուս կող­մից էլ ա­սել, թե նման՝ աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան վե­րահս­կո­ղութ­յան հար­ցե­րը լուծ­վում են ռուս-թուր­քա­կան պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յու­ննե­րով, այդ­քան էլ տե­ղին չէ: Ն­ման հար­ցերն ա­վե­լի բարձր մա­կար­դակ են պա­հան­ջում՝ ռուս-ա­մե­րիկ­յան: Ու նո­րից վե­րա­դառ­նում ենք նույն հար­ցին՝ ի՞նչ մթնո­լորտ է ներ­կա­յումս Մոսկ­վա­յի եւ Վա­շինգ­տո­նի մի­ջեւ:

Ն­ման է, որ Վա­շինգ­տո­նի ներ­կա քայ­լե­րը շա­րու­նա­կում են գո­նե ոչ մեր­ժե­լի մնալ Մոսկ­վա­յի հա­մար: Չ­նա­յած մեծ աղ­մու­կին, Ի­րա­նի դեմ հար­ձա­կում, ինչ­պես եւ են­թադ­րել էինք, այդ­պես էլ չե­ղավ: Ա­վե­լին, այդ ողջ ար­շավն Ի­րա­նի հա­մար էլ ա­վե­լի կա­րե­ւո­րեց Մոսկ­վա­յի գոր­ծո­նը: Բայց, ի­հար­կե, Ռու­սաս­տա­նի հա­մար շա­րու­նա­կում է ա­ռա­վել քան ցան­կա­լի սխե­մա մնալ այն ա­մե­նը, ին­չը ներ­կա­յումս ծա­վալ­վում է Գ­րե­լան­դիա­յի շուրջ: Այն է՝ այդ գոր­ծըն­թա­ցը շա­րու­նա­կում է ներ­սից մաս­նա­տել ՆԱՏՕ-ն­ եւ ոչ միայն:

Այս­պես, Թ­րամ­փի նոր պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րը Եվ­րո­պա­յի նկատ­մամբ այն կար­գի լուրջ ըն­կալ­վեց, որ Բեռ­լի­նը վա­խե­ցած հետ կան­չեց Գ­րե­լան­դիա ու­ղար­կած «զո­րա­խում­բը»՝ բաղ­կա­ցած 13 զին­վո­րա­կա­նից եւ մեկ ադ­մի­րա­լից. հա­զիվ մեկ օր անց այն բա­նից, երբ նրանք տեղ էին հա­սել: Ա­վե­լին, ծայ­րա­հեղ ռու­սատ­յաց Մեր­ցը, հե­տե­ւե­լով Ֆ­րան­սիա­յի եւ Ի­տա­լիա­յի ղե­կա­վար­նե­րի օ­րի­նա­կին, սկսել է հրա­պա­րա­կավ խո­սել Մոսկ­վա­յի հետ բա­նակ­ցել-պայ­մա­նա­վոր­վե­լու անհ­րա­ժեշ­տութ­յան մա­սին, թե­րեւս սկսե­լով կռա­հել, թե ուր է տա­նե­լու Թ­րամ­փի հետ ներ­կա հա­կա­մար­տութ­յու­նը:

Ա­ռա­վել եւս, որ ԱՄՆ նա­խա­գա­հը ե­րեկ հայ­տա­րա­րեց. «ՆԱՏՕ-ն 20 տա­րի շա­րու­նակ Դա­նիա­յին ա­սում է. «Դուք պետք է վե­րաց­նեք ռու­սա­կան սպառ­նա­լի­քը Գ­րե­լան­դիա­յում»։ Դժ­բախ­տա­բար, Դա­նիան ո­չինչ չի կա­րո­ղա­ցել ա­նել դրա հետ կապ­ված։ Հի­մա ժա­մա­նա­կը ե­կել է, եւ դա կար­վի»: Այն, որ Գ­րե­լան­դիա­յում ոչ մի «ռու­սա­կան սպառ­նա­լիք» էլ չկա, հաս­կա­նում են բո­լո­րը: Դա ըն­դա­մե­նը մո­գո­նել են` այս կամ այն հար­ցը դրա տակ լու­ծե­լու հա­մար, դա եւս հաս­կա­նա­լի է: Այս ֆո­նին, Թ­րամ­փի գրա­ռու­մը հու­շում է, որ ժա­մա­նա­կը ե­կել է. ԱՄՆ-ն պատ­րաստ­վում է այ­սօր-վա­ղը լու­ծել Գ­րե­լան­դիա­յի հար­ցը: Եվ այս­տեղ շատ պարզ հարց է ա­ռա­ջա­նում՝ իսկ ի՞նչ է ա­նե­լու Եվ­րո­պան, այն է՝ գլո­բա­լիստ­նե­րը:

Եվ­րո­պա­յին մնում է եր­կու տար­բե­րակ: Ա­ռա­ջին. ըն­դու­նել, որ Գ­րե­լան­դիան Թ­րամ­փինն է` դա ձե­ւա­կեր­պե­լով` որ­պես վա­ճառք: Սա­կայն ան­գան նման ձե­ւա­կեր­պու­մը եվ­րո­պա­կան հան­րութ­յա­նը, որ­տեղ ռա­դի­կալ մի­տում­ներն ակ­տի­վա­նում են, մեկ բան է հու­շում` ի­րենց գոր­ծող իշ­խա­նա­վոր­նե­րը զրո­յա­կան ար­ժեք ու­նեն: Իսկ սա խոս­տա­նում է շատ խո­շոր ցնցում­ներ Հին աշ­խար­հով մեկ, եւ մեծ հարց է դառ­նում, թե Եվ­րա­միութ­յու­նից գո­նե եր­կու քար ի­րար վրա կմնա՞: Այ­սինքն, Թ­րամ­փը մեկ հար­վա­ծով եր­կու չաղ նա­պաս­տակ կխփի` ի­րե­նով կա­նի Գ­րե­լան­դիան եւ կոչն­չաց­նի Եվ­րա­միութ­յու­նը` գլո­բա­լիստ­նե­րով հան­դերձ:

Երկ­րորդ տար­բե­րա­կը. Եվ­րո­պան շա­րու­նա­կում է դեմ հան­դես գալ` Թ­րամ­փին ստի­պե­լով գնալ կղզին ռազ­մա­կան տար­բե­րա­կով վերց­նե­լու ուղ­ղութ­յամբ: Չէ, այս դեպ­քում եւս ռազ­մա­կան բախ­ման մա­սին չէ խոս­քը. Գ­րե­լան­դիա­յում ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը բա­զա ու­նեն, այն­տե­ղից դուրս կգա հե­տե­ւա­կա­յին­նե­րի մեկ վաշտ, կմտնի կա­ռա­վա­րա­կան հաս­տա­տութ­յուն­նե­րը, կղզին կհայ­տա­րա­րի ԱՄՆ-ի սե­փա­կա­նութ­յու­նը, վաշինգ­տոն­յան Կոնգ­րե­սում էլ դրան հա­վա­նութ­յուն կտան` Գ­րե­լան­դիան հռչա­կե­լով ա­մե­րիկ­յան նա­հանգ: Սա կա­րե­լի է նաեւ «օ­րի­նա­կա­նաց­նել»: Հի­մա Թ­րամ­փը Գ­րե­լան­դիա­յի հա­մար Դա­նիա­յին ա­ռա­ջար­կում է 700 մի­լիար­դի կար­գի գու­մար: Ե­թե Դա­նիան այդ փո­ղը չի ու­զում, ա­պա կա­րե­լի է նաեւ այն բա­ժա­նել կղզու 60 հա­զա­րից պա­կաս բնա­կիչ­նե­րին, ու հա­զիվ թե ո­րե­ւէ գրելան­դա­ցի դեմ քվեար­կի, ե­թե կազ­մա­կերպ­վի ԱՄՆ-ին միա­նա­լու մա­սին հան­րաք­վե:

Եվ­րո­պան, ի­հար­կե, կա­րող է այս սցե­նա­րի դեպ­քում ան­գամ հայ­տա­րա­րել, թե չի ճա­նա­չում նման ո­րո­շու­մը: Բայց սա եւս Եվ­րա­միութ­յա­նը փլուզ­ման տա­նող ու­ղի է:

Եր­րորդ տար­բե­րա­կը, որ Եվ­րո­պան ռազ­մա­կան մի­ջո­ցով կպաշտ­պա­նի Գ­րելան­դիան, կրկնենք, գործ­նա­կա­նում բա­ցառ­վում է: Նաեւ չոր­րորդ տար­բե­րա­կը, որ Թ­րամ­փը կհրա­ժար­վի Գ­րելան­դիա­յից:

Այս թեմայով Գերմանիայում ակտիվորեն քննարկվում է Մերցի հրաժարականի հարցը. Կանցլերը փորձում է դիմադրել Վիրավոր իմ Հայաստան, դու դեռ ուղղելու ես քո ողնաշարը Մաղթում ենք խաղաղ կյանք և բարգավաճում․ ՀՀ-ում ՌԴ դեսպանությունը շնորհավորել է Հայաստանի ժողովրդին Պատմությունը հզոր ուսուցիչ է, բայց դասեր քաղել դրանից մենք այդպես էլ չսովորեցինք Ոտնակոխ անելով Փաշինյանի այս հայտարարությունները` թփռոշացած ՔՊ-իստները գործող քաղաքապետ են «խաղացնում».ուր է հակակոռուպցիոնը