ԻՆՉՈՒ ԲԱՅՐԱՄՈՎԸ ՆՈՐԻՑ «ՓՈՒՌԸ ՏՎԵՑ» ՓԱՇԻՆՅԱՆԻՆ

44-օր­յա պա­տե­րազ­մում, Հա­յաս­տա­նի պար­տութ­յան հետ կապ­ված, մինչ Ա­լիե­ւը Բաք­վում հա­վա­քել էր դաշ­նա­կից­նե­րին եւ շքերթ էր ա­նում, Հա­յաս­տա­նում մի շարք փա­կագ­ծեր բաց­վե­ցին: Այդ թվում, պա­տե­րազ­մի սպաս­ված լի­նե­լու մա­սին հայ­տա­րա­րութ­յուն­ներ հնչեց­րին ինչ­պես ՀՀ եր­րորդ, այն­պես էլ երկ­րորդ նա­խա­գահ­նե­րը՝ ակ­նար­կով, որ տե­ղի ու­նե­ցա­ծը դի­տա­վո­րութ­յուն էր:

ԳՈՐԾԱԿԱԼԻՆ ՎԱՅԵԼ ԱՐԱՐՔՆԵՐ

Օ­րի­նակ, ըստ Ռո­բերտ Քո­չար­յա­նի. «Ա­մեն ինչ ար­վում էր պա­տե­րազմ հրահ­րե­լու հա­մար։ Ա­ռա­ջի­նը բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցի ձա­խո­ղումն էր, ո­րը ե­ղավ Հա­յաս­տա­նի նա­խա­ձեռ­նութ­յամբ, Հա­յաս­տանն ա­ռա­ջին ան­գամ հրա­ժար­վեց բա­նակ­ցել»: Դ­րան գու­մա­րած՝ այն, ինչ ար­վում էր բա­նա­կի հետ՝ սկսած 2018-ից, բե­րեց բա­նա­կի շեշ­տա­կի թու­լաց­մա­նը, ին­չը եւս մեկ հան­գա­մանք էր, ո­րը հաշ­վար­կում էր Ադր­բե­ջա­նը: Դ­րան էլ գու­մա­րած՝ ռազ­մա­վա­րա­կան դաշ­նակ­ցի հետ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի վատ­թա­րա­ցում­նը. «ՀԱՊԿ-ի հետ կոնֆ­լիկ­տի մեջ մտնելն էր, ՀԱՊԿ գլխա­վոր քար­տու­ղա­րի նկատ­մամբ քրեա­կան հե­տապն­դումն էր»: Կարճ ա­սած, ըստ Քո­չար­յա­նի, ե­թե ՀՀ ղե­կա­վա­րը լի­ներ գոր­ծա­կալ՝ «կա­ներ ճիշտ այն քայ­լե­րը, ո­րը հի­մա տես­նում ենք»:

ՀՀ ղե­կա­վա­րը «գոր­ծա­կալ էր», թե ինչ, ինչ­պես ա­սում են՝ «հեր­ձու­մը ցույց կտա», երբ տե­ղի ու­նե­նա իշ­խա­նա­փո­խութ­յուն, եւ այդ տա­րի­նե­րի անց ու դար­ձը փոր­ձա­գի­տա­կան զննութ­յան են­թարկ­վի: Բայց մինչ այդ, Բաք­վից այս պատ­մութ­յան հետ կապ­ված ակ­նարկ­ներ հնչե­ցին, ո­րոնք ար­դեն իսկ ոչ թե միայն անց­յա­լի, այլ նաեւ ներ­կա ի­րո­ղութ­յուն­նե­րի հետ կապ­ված են շատ լուրջ մտո­րում­ներ ա­ռա­ջաց­նում: Այս­պես, Ադր­բե­ջա­նի արտ­գործ­նա­խա­րար Բայ­րա­մո­վը փաս­տա­ցի հաս­տա­տեց, որ այս ողջ պատ­մութ­յու­նը սկսել է ձե­ւա­վոր­վել Փա­շին­յա­նի եւ Ա­լիե­ւի ա­ռա­ջին հան­դի­պու­մից սկսած: Հի­շեց­նենք, խոս­քը ժա­մա­նա­կին մեծ աղ­մուկ հա­նած՝ Դու­շան­բեի հան­դիպ­ման մա­սին է, կամ, այս­պես ա­սած՝ «Դու­շան­բեի լիֆ­տի», ո­րով Նի­կոլն ու Ա­լիե­ւը վե­րու­վար էին ա­նում: Եվ այն, որ այդ «լիֆ­տը» Հա­յաս­տա­նի գլխին ար­հա­վիրք էր դառ­նա­լու, դեռ այն ժա­մա­նակ խո­սե­լու ա­ռիթ­ներ քա­նիցս ու­նե­ցել ենք: Ու հի­մա, կրկնենք, Բայ­րա­մովն է փա­կագ­ծեր բա­ցում, թե ինչ է տե­ղի ու­նե­ցել: Ըստ նրա, 2018թ. սեպ­տեմ­բե­րին Դու­շան­բեում տե­ղի ու­նե­ցած հան­դիպ­ման ժա­մա­նակ Ա­լի­եւը հայ­տա­րա­րել էր, որ խնդի­րը պետք է լուծ­վի, եւ­ որ «ադր­բե­ջա­նա­կան հո­ղե­րը պետք է ա­զա­տագր­վեն»: Փա­շին­յա­նի ռեակ­ցիան, Բայ­րա­մո­վի խոս­քով՝ բա­վա­կա­նին կա­ռու­ցո­ղա­կան էր. նա ա­սել է. «Ես նոր եմ իշ­խա­նութ­յան ե­կել եւ կ­ձեռ­նար­կեմ անհ­րա­ժեշտ քայ­լե­րը հա­կա­մար­տութ­յու­նը լու­ծե­լու հա­մար»: Միայն թե այդ խոս­տումն ի­րա­կա­նաց­նե­լու հա­մար խնդրել է դա­դա­րեց­նել սահ­մա­նին կրա­կոց­նե­րը: Դ­րա­նից հե­տո, ար­դեն 2019 թվա­կա­նի մար­տի 29-ին Վիեն­նա­յում ԵԱՀԿ Մինս­կի խմբի միջ­նոր­դութ­յամբ տե­ղի ու­նե­ցած հան­դիպ­ման ժա­մա­նակ, ըստ Բայ­րա­մո­վի, Նի­կոլ Փա­շին­յանն ամ­բող­ջո­վին փո­խում է իր դիր­քո­րո­շու­մը՝ բա­ցա­հայտ հայ­տա­րա­րե­լով, որ ին­քը չի կա­րող լու­ծել այդ հար­ցը (ղա­րա­բաղ­յան հա­կա­մար­տութ­յու­նը) եւ­ որ չի լու­ծե­լու այն: «Ընդ ո­րում, նա շատ հե­տաքր­քիր փաս­տարկ է բե­րում. «Ե­թե ես դա ա­նեմ, ինձ կսպա­նեն»։ Եվ նույ­նիսկ հռե­տո­րա­կան հարց է տա­լիս Ա­լի­եւին»»:

Բայ­րա­մո­վի այս պատ­մութ­յու­նը հե­տեւ­յալ տրա­մա­բա­նութ­յանն է տա­նում. դեռ հա­զիվ իշ­խա­նութ­յան ե­կած, Փա­շին­յանն ար­դեն պատ­րաստ էր ա­ռաջ շարժ­վել ա­լիեւ­յան` «ադր­բե­ջա­նա­կան հո­ղե­րը պետք է ա­զա­տագր­վեն» սցե­նա­րով: Մեկ «չնչին» բան էր խան­գա­րում՝ Փա­շին­յանն ի զո­րու չէր այդ կերպ հար­ցի լու­ծում տալ: Նախ, դեռ կար ՀԱՊԿ-ի գոր­ծո­նը, ո­րի հետ դեռ չէր հասց­րել հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը լիո­վին փչաց­նել: Այն է՝ Ռու­սաս­տա­նը դեռ վե­րահս­կում էր ի­րա­վի­ճա­կը: Քո­չար­յա­նի ա­սած՝ «բա­նա­կի շեշ­տա­կի թու­լա­ցու­մը» դեռ այն կե­տին չեր հա­սել, որ հո­ղե­րը հանձն­վեին: Վեր­ջա­պես, թեեւ ի­րա­կա­նաց­վեց «Տու­շոն­կա Ման­վել» տրա­գի­կո­մե­դիան, բայց երկ­րա­պա­հը դեռ մնում էր կա­րե­ւոր գոր­ծոն: Բայց ար­դեն կար այդ ա­մե­նը թու­լաց­նե­լու դի­նա­մի­կան, որն էլ հասց­րեց 2020թ. սեպ­տեմ­բե­րին: Այ­սինքն, Բայ­րա­մովն ըն­դա­մե­նը հաս­տա­տում է, որ այս ամ­բող­ջա­կան գոր­ծըն­թա­ցի հիմ­քը դրվել է դեռ 2018թ.-ից, եւ խոս­քը հե­տե­ւո­ղա­կան գոր­ծըն­թա­ցի մա­սին է, որ­տեղ ա­մեն մի հա­ջորդ քայ­լը ի վնաս Հա­յաս­տա­նի էր:

ԱՀԱ ԵՎ «ԽԱՂԱՂՈՒԹՅԱՆ» ԻՐԱԿԱՆ ԴԵՄՔԸ

Հա­ջորդ դե­տա­լը, ո­րն ի ցույց է դնում Բայ­րա­մո­վը, դա Նի­կո­լի՝ Ա­լիե­ւին ուղղ­ված խնդրանքն է՝ դա­դա­րեց­նել սահ­մա­նին կրա­կոց­նե­րը: Սա ար­դեն նաեւ մեր ժա­մա­նակ­նե­րում է ար­դիա­կան` ար­դեն «խա­ղա­ղութ­յուն ենք բե­րել» նի­կոլ­յան քա­րո­զի տես­քով: Իսկ Բայ­րա­մովն ըն­դա­մե­նը հաս­տա­տում է՝ այդ «խա­ղա­ղութ­յու­նն» ընդ­ամե­նը Ա­լիե­ւին հեր­թա­կան զի­ջումն ա­նե­լու են­թա­տեքս­տի մեջ է: Ա­սենք, դա է հաս­տա­տում նաեւ Բաք­վում Ա­լիե­ւի կազ­մա­կեր­պած  շքեր­թի շրջանակ­նե­րում, հա­վա­քի շրջա­նակ­նե­րում հնչեց­ված տար­բեր հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րը: «Թող Աստ­ված Ադր­բե­ջա­նին եւ թ­յուր­քա­կան աշ­խար­հին պարգ­եւի դեռ շատ հաղ­թա­նակ­ներ»,- ա­հա այն տես­լա­կա­նը, ո­րը ներ­կա­յաց­րեց Ռե­ջեփ Էր­դո­ղա­նը: Ճիշտ է, նաեւ խա­ղա­ղութ­յու­նից խո­սեց, թե՝ «Մենք հետ­եւում ենք նաեւ ՀՀ վար­չա­պետ Նի­կոլ Փա­շին­յա­նի կող­մից ձեռ­նարկ­վող հա­մար­ձակ քայ­լե­րին»: Բայց ե­րա­զանքն ակն­հայտ է՝ «շատ հաղ­թա­նակ­ներ». ե­թե խա­ղա­ղութ­յուն է ու­զում, էլ ի՞նչ «հաղ­թա­նա­կի» մա­սին կա­րող է խոսք լի­նել:

Չ­նա­յած, Թուր­քիա­յի տրանս­պոր­տի եւ­ են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րի նա­խա­րար Աբ­դուլ­քա­դիր Ու­րա­լօղ­լուն ա­վե­լորդ ան­գամ բա­ցատ­րեց, թե հա­ջորդն ինչ «հաղ­թա­նակ» են ակն­կա­լում՝ «Զան­գե­զու­րի մի­ջանց­քի» բաց­ման նա­խա­պատ­րաս­տա­կան ​​աշ­խա­տանք­նե­րը բարձր մա­կար­դա­կով են ըն­թա­նում, եւ­ որ Ադր­բե­ջա­նի հետ բա­վա­կա­նա­չափ հա­մա­կարգ­ված աշ­խա­տանք է տար­վել: Ու դրա եզ­րա­փա­կիչ ա­կոր­դի հա­մար՝ «Բաք­վի հա­մա­ձայ­նութ­յան դեպ­քում կա­րող է կազ­մա­կերպ­վել Թուր­քիա­յի, Ադր­բե­ջա­նի եւ Հա­յաս­տա­նի նա­խա­րար­նե­րի հան­դի­պում»: Այն, ինչ մինչ Նի­կոլն ա­մե­նամղ­ձա­վան­ջա­յին ե­րազ­նե­րում ան­գամ չէինք տես­նի՝ Թուր­քիան դառ­նում է հայ-ադր­բե­ջա­նա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րում «միջ­նորդ»:

Ու սա այն ի­րա­վի­ճա­կում, երբ Բա­քուն շա­րու­նա­կում է թե­ժաց­նել «Վե­րա­դարձ Արեւմտ­յան Ադր­բե­ջան» թե­ման, ու այն ի­րա­վի­ճա­կում, երբ Նի­կոլն ան­ձամբ է «փա­կում» Ար­ցախ՝ ար­ցա­խա­հա­յութ­յան վե­րա­դար­ձի հար­ցը: Մաս­նա­վո­րա­պես, օ­րերս Բաք­վի կոնգ­րե­սի-կենտ­րո­նում, ի­հար­կե, ոչ ա­ռանց իշ­խա­նա­կան «դաբ­րո­յի», «Վե­րա­դարձ Արեւմտ­յան Ադր­բե­ջան» թե­մա­յով հեր­թա­կան մասշ­տա­բա­յին հա­վա­քն էր կազ­մա­կերպ­վել ադր­բե­ջա­նա­կան ՀԿ-նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ների, գիտ­նա­կան­ների եւ­ այ­լոց մաս­նակ­ցութ­յամբ: Թե ինչ են բար­բա­ջել, հաս­կա­նա­լի է, ի­մաստ չու­նի կրկնել: Բայց որ սա կի­լո­մետ­րե­րով հե­ռու է Նի­կո­լի քա­րո­զած «խա­ղա­ղութ­յու­նից», դա ե­րե­ւի Միր­զո­յան Ա­րոն ան­գամ չկա­րո­ղա­նա հեր­քել:

ՈՐՊԵՍ ՎԵՐՋԱԲԱՆ

Այս­քա­նով հան­դերձ, կա­րե­լի է ֆիք­սել, որ Ա­լիե­ւը Բայ­րա­մո­վի շուր­թե­րով հեր­թա­կան ան­գամ «փու­ռը տվեց» Փա­շին­յա­նին: Ընդ­հան­րա­կան ի­մաս­տը սա է՝ բաց­վե­ցին «Դու­շան­բեի վե­րե­լա­կի» հետ կապ­ված ո­րո­շա­կի փա­կագ­ծեր, ինչից այն պարզ հարցն է ա­ռա­ջա­նում, թե ու­րիշ ի՞նչ նման փա­կագ­ծեր դեռ կա­րող են բա­ցել Ա­լիեւն ու Բայ­րա­մո­վը: Իսկ այն, որ ինչ­պես նրանք, այն­պես էլ Բաք­վում գտնվող ար­ցախ­յան քաղ­բան­տարկ­յալ­նե­րը դեռ բա­զում նման պատ­մութ­յու­ններ կա­րող են ջրի ե­րես հա­նել, կաս­կա­ծի տե­ղիք հա­զիվ թե տա: Թե­կու­զեւ հաշ­վի առ­նե­լով ՀՀ եր­րորդ նա­խա­գահ Սերժ Սարգս­յա­նի այս միտ­քը՝ կապ­ված Բաք­վում գտնվող Ար­ցա­խի նախ­կին ղե­կա­վար­նե­րի հետ. «Ես մեծ կաս­կած­ներ ու­նեմ, որ այդ ցու­ցա­կում ընդգրկ­վել են մար­դիկ, նաեւ ոչ ա­ռանց Հա­յաս­տա­նի մի­ջամ­տութ­յան: Ինձ հա­մար շատ տա­րօ­րի­նակ է, օ­րի­նակ` ին­չո՞ւ ադր­բե­ջան­ցի­նե­րը պի­տի գոր­ծող Պաշտ­պա­նութ­յան բա­նա­կի հրա­մա­նա­տա­րին թույ­լատ­րեին գալ, հաս­նել Հա­յաս­տան։ Իսկ այն պաշտ­պա­նութ­յան նա­խա­րա­րին, ով ար­դեն եր­կու տա­րի պաշտ­պա­նութ­յան նա­խա­րար չէր, նե­րա­ռեին այդ ցու­ցա­կի մեջ։ Այդ ցու­ցա­կի մա­սին տեղ­յակ է նաեւ Սամ­վել Շահ­րա­ման­յա­նը, եւ կար­ծում եմ` կգա ժա­մա­նակը, ին­քը ման­րա­մասն ցու­ցա­կի մա­սին կխո­սի»: Մեկ բան այս պա­հին էլ կա­րե­լի է հաս­տատ ա­սել. 44-օր­յա պա­տե­րազ­մի մա­սին Ար­ցա­խի նախ­կին հրա­մա­նա­տա­րը պետք է որ շատ ա­վե­լի ծա­վա­լուն տե­ղե­կատ­վութ­յուն ու­նե­նար, քան հա­յա­թափ­ման ժա­մա­նակ գոր­ծող Պաշտ­պա­նութ­յան բա­նա­կի հրա­մա­նա­տա­րը: Նույ­նը կա­րե­լի է ա­սել նախ­կին նա­խա­գահ­նե­րի հա­մե­մա­տութ­յամբ՝ Շահ­րա­ման­յա­նի մա­սին:

Այ­սինքն, ե­թե Բա­քուն դեռ ու­նի բա­զում հին փաս­տեր, ո­րոնք կա­րող է ա­մեն պա­հի ջրի ե­րես հա­նել եւ հա­նում է, ա­պա դա մեկ բան է նշա­նա­կում՝ Փա­շին­յա­նը, ե­թե ան­գամ Քո­չար­յա­նի ա­սած «գոր­ծա­կա­լի» վար­կա­ծը չէ, մեկ է, լուրջ կախ­վա­ծութ­յան մեջ է՝ սպա­սե­լի հե­տե­ւանք­նե­րով հան­դերձ:

Այս թեմայով Ինչու Կիեւի քաղաքապետ Կլիչկոյի երեխաները չեն գտնվում առաջնագծում Գերմանիայի արտագործնախարարը մեկնաբանել է, թե ինչու հանդիպում խնդրեց Լավրովից «Հրապարակ». Սասուն Միքայելյանը փորձել է աջակցել ձերբակալված ընկերոջը, Փաշինյանին հայտնել են Ինչու է ՔՊ-ն դանդաղում իր որոշումների մեջ.ո՞վ կասի.... Կիևի մոտակայքում նորից խոշոր հրդեհ է