Ադրբեջանը համագործակցությունն Ուկրաինայի հետ հասցնում է նոր մակարդակի. ԱՆԴՐԵՅ ԱՐԵՇԵՎ

Օգոստոսի 11-ին Իլհամ  Ալիևը  ստորագրեց Ադրբեջանի  նախագահի պահուստային ֆոնդից երկու միլիոն դոլար հատկացնելու մասին հրամանագիր՝ «Ուկրաինային մարդասիրական օգնություն տրամադրելու նպատակով Ադրբեջանի Հանրապետությունում էլեկտրական սարքավորումների գնման և առաքման համար»։

ԱՆԴՐԵՅ ԱՐԵՇԵՎ. Մոսկվա

Մեկ օր առաջ Ալիևը և Զելենսկին հեռախոսազրույց էին ունեցել՝ դատապարտելով «ադրբեջանական SOCAR ընկերության նավթաբազայի և Ուկրաինայի տարածքում գտնվող մեր երկրի այլ օբյեկտների, ինչպես նաև ադրբեջանական գազը Ուկրաինա տեղափոխող գազամղիչ կայանի ուղղությամբ հասցված Ռուսաստանի ավիահարվածները»։ Նրանց կարծիքով՝ վերջին միջադեպերը «չեն խանգարի Ադրբեջանի և Ուկրաինայի միջև էներգետիկ համագործակցությանը»։

Մասնավորապես, Բաքվում լուրջ դժգոհություն առաջացրեց տրանսբալկանյան գազատարի ուղղությամբ «Օռլովկա» գազաչափական կայանի վնասվելը, որի միջոցով ծրագրվում է Կասպից ծովի արևմտյան ափերից բնական գազ մատակարարել Ուկրաինային (օգոստոսի սկզբին ավարտվել է առաջին փորձնական մատակարարումը): Ոչ պաշտոնապես հաստատվում է, որ գրոհի ենթարկված օբյեկտներից առնվազն մի քանիսը, որոնք նախկինում Ռուսաստանի սեփականությունն էին, ռազմական հատուկ գործողության մեկնարկից հետո գնվել էին ադրբեջանական գործընկերների կողմից:

SOCAR-ի ուկրաինական մասնաճյուղը, որը ռազմական հատուկ գործողության մեկնարկից հետո առաջին շաբաթներին և ամիսներին ոչ քիչ կարևոր դեր է խաղացել վառելիքի շուկայի կայունացման գործում, ավանդաբար հարկերի հավաքման առաջատարների եռյակում է և Ուկրաինայի զինված ուժերի կարիքների համար օգտագործվող վառելիքի վաճառքի գործում զբաղեցնում է երրորդ տեղը: Չներկայացնելով որևէ ապացույց՝ Բաքուն եվրոպական շուկաներ մատակարարվող արևմտակասպյան նավթի վերջին աղտոտման մեջ մեղադրում է որոշ «ռուս դիվերսանտների»:

Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը և Կրեմլը ավելի վաղ հայտարարել էին, որ Ռուսաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունները դժվար ժամանակաշրջան են ապրում՝ հույս տածելով, որ առաջիկայում այն կհաղթահարվի: Ռուսաստանի նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովի խոսքով՝ Ուկրաինայում ռազմական գործողության սկսվելուց ի վեր Մոսկվան չի համաձայնել ռուս-ուկրաինական հակամարտության վերաբերյալ Բաքվի դիրքորոշման հետ, սակայն այդ տարաձայնությունները խոչընդոտ չեն եղել երկկողմ երկխոսության համար։

Կարծում եմ՝ Մոսկվայի արձագանքի զսպվածությունը Ապշերոնի ափերի ակնհայտ անբարյացակամ ելույթներին բավականաչափ պարզ է բացատրվում։ Մոսկվայի և Բաքվի միջև գործընկերության մեջ գերիշխողը ամենևին էլ տխրահռչակ լոլիկները չեն, որոնցից առաջարկում են հրաժարվել տաք գլուխները, բացատրում է Էներգետիկայի և ֆինանսների ինստիտուտի էներգետիկ ուղղության տնօրեն Ալեքսեյ Գրոմովը։ 2022 թվականից հետո Ադրբեջանը դարձավ «Գազպրոմի» ռազմավարական գործընկերը, և եթե Եվրոպան առանց ռուսական գազի կարող է դիմանալ,  ապա դժվար ժամանակներ ապրող ռուսական վառելիքաէներգետիկ համալիրը դժվար թե կարողանա դիմանալ առանց նեղացած հարևանի. «... Ռուսաստանը գործընկերության վրա խաղադրույք էր կատարել այնպիսի դժվար դաշնակցի հետ, ինչպիսին է Ադրբեջանը։ Ինչո՞ւ։ Որովհետև աշխարհագրորեն սա Հարավային Եվրոպայի երկրների հետ փոխազդեցության համար օպտիմալ ելք է։

Եթե ​​դիտարկում ենք այդ նույն գազի փոխանակման մատակարարումները Թուրքիայի միջոցով, օրինակ, «Բալկանյան հոսքով» ռուսական խողովակաշարային գազի անմիջական մատակարարումների դադարեցման պայմաններում (իսկ եվրոպացիները սպառնում են հրաժարվել մեր գազից 2027 թվականից հետո) և հաշվի առնելով ուկրաինական գազի տարանցման փաստացի արդեն դադարեցումը՝ ապա, իհարկե, Ադրբեջանը մեզ համար գրավիչ է թվում։

Հիշեցնեմ, թե ինչ բան էր այս փոխանակումը. նախատեսված էր, որ Ադրբեջանը մեզանից գազ կգներ ներքին կարիքների համար, իսկ գազի սեփական ծավալները «Գազպրոմի» պայմանագրերի համաձայն կուղղեր դեպի եվրոպական երկրներ։ Սա արգելված չէ ո՛չ օրենքով, ո՛չ էլ եվրոպական պատժամիջոցներով։ Եվ հնարավոր կլիներ համագործակցություն վերակառուցել երկու կողմերի համար տնտեսապես փոխշահավետ պայմաններով»։

Եվ սա միակ գործող կառույցը չէ, որն «այժմ հակամարտության պատճառով լարվածության մեջ է։ Ուշադրություն դարձրեք Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության արձագանքին։ Մենք փորձում ենք առավելագույն զսպվածություն ցուցաբերել այս սրվածության նկատմամբ։ Թեև Ադրբեջանն իր գործողություններով բացահայտ կերպով սադրում է մեզ, մենք հիմա փորձում ենք հանգստացնել Բաքվին, որպեսզի պահպանենք այս տնտեսական գործիքները։ Դրանք փոխշահավետ են երկու կողմերի համար էլ, բայց  առաջին հերթին՝ մեզ համար»։

Հայտնի է, որ 2024 թվականին շահագրգիռ կողմերը բանակցություններ են վարել Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջով դեպի Եվրոպա ռուսական գազի տարանցման և ադրբեջանական գազի մատակարարման շարունակման վերաբերյալ: Այս խորհրդակցությունների անհաջողությունը, որը զուգադիպեց «Ազալ» ավիաընկերության դեկտեմբերյան չվերթի աղետի հետ, Մեծ հաղթանակի 80-ամյակի առթիվ շքերթին մասնակցելու համար Ալիևի հրաժարումը մայիսի 9-ին Մոսկվա գալուց (այդ օրը նա ցուցադրաբար ուղևորվեց Ղարաբաղում անասնապահական համալիր բացելու), հունիսի վերջին Եկատերինբուրգում աղմկոտ ձերբակալությունները՝ այս ամենը, մեղմ ասած, նպաստեց հռետորական բախման ժայթքմանը, այդ թվում՝ կառավարական պատվիրակությունների նախապես համաձայնեցված այցերի չեղարկմանը, մշակութային և հումանիտար բնույթի միջոցառումների չեղարկմանը և այլն: Այսպիսով, օգոստոսի 12-ին Ադրբեջանի ներքին գործերի նախարար Վիլայաթ Էյվազովը անտեսեց ԱՊՀ ներքին գործերի նախարարների խորհրդի նիստը, որը տեղի ունեցավ օգոստոսի 12-ին Սանկտ Պետերբուրգում, և սա միակ օրինակը չէ:

Դեռ ավելին. Զելենսկու և Ալիևի միջև զրույցից հետո Բաքվի լավատեղյակ հրատարակչություններից մեկը հաղորդել է Ադրբեջանի կողմից իր զինանոցներից Ուկրաինային զենքի մատակարարման արգելքը վերացնելու հավանականության մասին, եթե Ռուսաստանը շարունակի Բաքվի շահերի դեմ իր գործողությունները: Միլի մեջլիսի որոշ պատգամավորներ առաջարկում են ավելի վաղ արդիականացված ՄԻԳ-29 կործանիչները և նախկին խորհրդային այլ զինտեխնիկա տեղափոխել այժմ այլ չափանիշներով վերազինվող ադրբեջանական բանակի զինանոցներից։ Ավելի վաղ չհաստատված տեղեկություններ եղան Կասպից ծովի ափերին զինամթերքի արտադրության ավելացման մասին: Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության պետական անվտանգության նախարարության (МГБ ДНР) նախկին ղեկավար Անդրեյ Պինչուկի կարծիքով՝ դա արվում է «հենց նրա համար, որպեսզի դրանք մատակարարվեն Ուկրաինային: Հետևաբար, ինչպես և նախորդ հարցերում, [Բաքուն] պարզապես պատրվակ է փնտրում, որպեսզի հայտարարի այս գործընթացի մասին և պատասխանի Ռուսաստանի հնարավոր պահանջներին: Սա Ադրբեջանի ծրագիրն է, այլ ոչ թե սպառնալիքը: Ընդ որում, դատելով ամեն ինչից, ծրագիրը համաձայնեցված և համակարգված է Ուկրաինայի հետ»: Ադրբեջանն արդեն, հավանաբար, զենք է մատակարարում Ուկրաինային «միջնորդների միջոցով», բայց դա առանձնապես չի օգնում Կիևին, նշում է Պետդումայի ԱՊՀ հարցերով հանձնաժողովի ղեկավարի տեղակալ Կոնստանտին Զատուլինը:

Ռուսաստանը պետք է լուրջ վերաբերվի Ուկրաինային զենքի մատակարարումները սկսելու Բաքվի պատրաստակամության մասին զանգվածային լրատվամիջոցների տեղեկություններին, «եթե ՌԴ զինված ուժերը չդադարեցնեն հարվածել» Օդեսայի մարզում գտնվող SOCAR նավթային ընկերության ենթակառուցվածքներին, կարծում է քաղաքագետ Նիջաթ Հաջիևը. «Մենք դեռ չենք վերացրել այս արգելքը, բայց Ռուսաստանին հասկացրել ենք, որ կարող ենք այն վերացնել: Իսկ ուկրաինական կողմին մենք շատ բան ունենք փոխանցելու: Օրինակ, մենք ունենք խորհրդային զենքի հսկայական քանակություն՝ տանկեր, զրահափոխադրիչներ, հետևակի մարտական ​​մեքենաներ, ականանետներ, նռնականետեր, որոնց ուկրաինական բանակը բավականաչափ լավ ծանոթ է: Նրանք կարիք չունեն դա սովորելու»: Ավելին, Բաքուն ունի նաև նոր զենքեր, օրինակ՝ թեթև 172մմ-անոց ականանետներ, որոնք ենթադրաբար կարող են «Ուկրաինայում հիմնովին փոխել մարտական ​​գործողությունների ընթացքը»:

Ռուս ռազամական թղթակիցները դեռևս մինչև ներկայիս սրացումը բազմիցս գրել են ռազմական հատուկ գործողության ճակատներում ադրբեջանական ռազմարդյունաբերական համալիրի արտադրանքի հայտնվելու մասին. «2020 թվականից հետո Ադրբեջանը անաղմուկ որոշում կայացրեց զարգացնելու սեփական ռազմարդյունաբերական համալիրը։ Ադրբեջանն ունի իր սեփական զենքը՝ սկսած ինքնաձիգերից և ատրճանակներից մինչև թուրքական «Բայրաքթարների» վրա հիմնված բարձր տեխնոլոգիական և բարձր ճշգրտության անօդաչու թռչող սարքերը, ՆԱՏՕ-ի ստանդարտ 152-միլիմետրանոց թնդանոթների և հաուբիցների համար։ Իսկ Ուկրաինային անհրաժեշտ է զինամթերք։ Հավատացեք ինձ, եթե Ադրբեջանը վերացնի արգելքը, ռուսական բանակը դա կզգա իր վրա»,- սպառնում է Հաջիևը։

Նրա գործընկերները նաև այլ էկզոտիկ գաղափարներ են արտահայտում. օրինակ՝ առաջարկվում է մտածել Ուզբեկստանի հետ «մեծ» պայմանագրի մասին, որը ենթադրաբար նախատեսված է Կենտրոնական Ասիայում Մոսկվայի հնարավորությունները սահմանափակելու համար: Ավելի ու ավելի հաճախ առանձին բլոգերների հրապարակումներում Դերբենտը հիշատակվում է որպես Դաղստանում՝ «մեր հնագույն քաղաքներից մեկում» ադրբեջանցիների հոծ բնակության շրջան: Ի պատասխան հայկական անվանունով Ստեփանակերտ քաղաքում, այլ ոչ թե Խանքենդիում, Հովհաննես Այվազովսկու հուշարձանի քանդման մասին ՏԱՍՍ գործակալության հրապարակման՝ Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարությունը պահանջել է ներողություն խնդրել՝ մեղադրելով գործակալությանը «տարածքային ամբողջականության նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքի մեջ» այն դեպքում, երբ Բաքվի լրատվամիջոցները սկսել էին միտումնավոր վերանվանել ռուսական տեղանունները. Կալինինգրադը դարձավ Քյոնիգսբերգ, Վոլգան՝ Իտիլ, Օրենբուրգը՝ Օրինբոր և այլն:

Ի տարբերություն որոշ երկրների, որտեղ լեզուն արդեն վաղուց դարձել է քաղաքական պայքարի գործիք, Ռուսաստանում չեն վախենում լեզվաբանական փորձերից։ Չնայած հակամարտությունը նման է «փոթորկի մի բաժակ ջրի մեջ», այնուամենայնիվ, այն լավ է արտացոլում Բաքվի համառ ցանկությունը՝ վերջնականապես ջնջելու Ղարաբաղի երկրամասի հայկական ժառանգությունը։ Քաղաքագետ Իլգար Վելիզադեն կարծում է, որ տեղանունների շուրջ վեճը ոչ թե պարզապես տերմինաբանական հակամարտություն է, այլ պատմության և ինքնության ընկալման մեջ շատ ավելի խոր հակասությունների արտացոլում. «Նախկինում փորձում էին նման անհամաձայնությունները հարթել՝ դրանք մղելով երկրորդ պլան։ Հիմա դրանք դուրս են գալիս ջրի երես և դառնում իրական քաղաքականության մաս»։

Ահա թե բանն ինչ է։ Վերջին մի քանի տարիների ընթացքում Ալիևի ռեժիմը 42 միլիոն դոլարի «մարդասիրական օգնություն» է ուղարկել Դնեպրի ափեր։ Դիտորդների կարծիքով՝ հայտարարելով երկարատև զինված հակամարտության պայմաններում Կիևի իշխանություններին զենք մատակարարելու մտադրության մասին և մտադրվելով միջազգային ասպարեզում դեմ կանգնել Ռուսաստանին, մեղադրելով Մոսկվային «նոր բազմաբևեռ կոորդինատային համակարգին հարմարվելու ռազմավարական անկարողության» համար՝ հարավային հարևանը շատ վտանգավոր խաղ է սկսում։ Ուկրաինային զենք մատակարարելու հարցում Ռուսաստանի դիրքորոշումը լավ հայտնի է Բաքվին. նման գործողությունները «միայն կսրեն իրավիճակը գետնի վրա»,- ասել է Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության տեղեկատվության և մամուլի ստորաբաժանման փոխտնօրեն Ալեքսեյ Ֆադեևը։ Դժվար չէ նկատել, որ նախկին Ուկրաինական ԽՍՀ տարածքում հենց դրան են ուզում հասնել այն ուժերը, որոնք ձգտում են զինված հակամարտության առավելագույնս հրահրմանը, ինչը կարող է նպաստել ճգնաժամային երևույթների սրմանը Կովկասում և ոչ միայն այնտեղ։

Զելենսկու և Ալիևի միջև զրույցից հետո Բաքվի լավատեղյակ հրատարակչություններից մեկը հաղորդել է Ադրբեջանի կողմից իր զինանոցներից Ուկրաինային զենքի մատակարարման վրա դրված արգելքը վերացնելու հավանականության մասին

Վերջին մի քանի տարիների ընթացքում Ալիևի ռեժիմը 42 միլիոն դոլարի «մարդասիրական օգնություն» է ուղարկել Դնեպրի ափեր

Այս թեմայով Փաշինյանի «դիվերսիֆիկացման» քաղաքականությունը Ալեքսանդրապոլի պայմանագիր 2 է «Գունավոր հեղափոխությունները»՝ հիբրիդային զենք Ֆաշիզմի ​​քարոզչությունը Հայաստանում անընդունելի է Արցախցի պատանի նկարչուհի Եվա Դանիելյան. «Միևնույն է, ես նկարելու եմ» Ֆուտբոլի պաշտոնյաների ոչ ֆուտբոլային կրքերը