Փաշինյանը ստիպված է երկուսի փոխարեն` «երեք աթոռի վրա խաղալ»

Այս­պի­սով, Չի­նաս­տա­նում ա­վարտ­վեց ­մասշ­տա­բա­յին մի­ջո­ցա­ռում­նե­րի շար­քը, որն ան­գամ ա­րեւմտ­յան աղբ­յուր­ներն են գնա­հա­տում` որ­պես բազ­մա­բե­ւեռ աշ­խար­հի հաս­տատ­ման գործ­նա­կան հայտ: Թե գլո­բալ ա­ռու­մով ինչ կա­տար­վեց, դեռ կհաս­նենք: Մինչ այդ, փոր­ձենք հաս­կա­նալ՝ ի՞նչ տվեց Հա­յաս­տա­նին՝ Չի­նաս­տա­նում Փա­շին­յան Նի­կո­լի ներ­կա­յութ­յու­նը, ա­սենք, նաեւ մեզ հա­մար էա­կան է Ա­լիեւ-Էր­դո­ղան զույ­գի եւ Ի­րա­նի նա­խա­գա­հի մաս­նակ­ցութ­յունն այդ գոր­ծըն­թա­ցին:

ՎԵՐՋԱՊԵՍ Ո՞ՒՄ ԸՆԿԵՐՆ Է ՆԻԿՈԼԸ

­Վա­շինգ­տո­նում Թ­րամ­փի հետ ջերմ հան­դի­պու­մից հե­տո Նի­կո­լի եւ Ա­լիե­ւի աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան հա­կա­դիր թեւ՝ Չի­նաս­տան գնալն ար­դեն իսկ շատ փոր­ձա­գետ­նե­րի հա­մար գնա­հա­տե­լու ա­ռիթ էր, որ նրանք դեռ վերջ­նա­կան աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան կողմ­նո­րո­շում չու­նե­նա­լով, պար­զա­պես փոր­ձում են եր­կու գլո­բալ թե­ւե­րի հետ կա­պե­րը պա­հել՝ հնա­րա­վոր շրջա­դար­ձե­րին պատ­րաստ լի­նե­լու հա­մար: Մի­գու­ցե այս գոր­ծոնն էլ կա, սա­կայն դա, թե­րեւս, միայն մա­կե­րե­սա­յին կողմն է: Թե­կու­զեւ հաշ­վի առ­նե­լով, որ ար­դեն այս պա­հին գործ ու­նենք ոչ թե եր­կու՝ պայ­մա­նա­կա­նո­րեն ա­սած՝ ա­րեւմտ­յան եւ ա­րե­ւել­յան բե­ւեռ­նե­րի հետ, այլ, մաս­նա­վո­րա­պես ա­րեւմտ­յա­նը պետք է բա­ժա­նել առն­վազն եր­կու մա­սի՝ թրամփ­յան եւ գլո­բա­լիս­տա­կան: Ա­րե­ւել­յան թեւն էլ, չնա­յած Չի­նաս­տա­նում ար­ձա­նագր­ված բո­լոր զար­գա­ցում­նե­րին, ա­մե­նե­ւին էլ միա­տարր թեւ չէ. այս­տեղ էլ տար­բեր ու­ժե­րի մի­ջեւ շա­հե­րի բա­խում­ներ կա­րե­լի է գտնել: Այ­սինքն, թե´ Նի­կո­լը եւ թե´ Ա­լիեւն այս բազ­մա­զա­նութ­յան մեջ կողմ­նո­րոշ­վե­լու խնդիր ու­նեն, եւ Չի­նաս­տան այ­ցե­լե­լը երկու գլո­բալ թե­ւե­րի մի­ջեւ կողմ­նո­րոշ­վե­լու տար­բե­րա­կով բա­ցատ­րե­լը այն­քան էլ տե­ղին չէ:

­Կոնկ­րետ Փա­շին­յա­նի պա­րա­գա­յում, մինչ Ա­րեւ­մուտք-Ա­րե­ւել­քի մեջ կողմ­նո­րոշ­վե­լը,  կա ա­րեւմտ­յան հիմ­նա­կան թե­ւե­րի մեջ կողմ­նո­րոշ­վե­լու խնդիր: Տե­ւա­կան ժա­մա­նակ նա ա­մե­նա­սերտ ձե­ւով հա­մա­գոր­ծակցել է գլո­բա­լիս­տա­կան թե­ւի հետ՝ հիմ­նա­կա­նում Մակ­րո­նի ա­ռաջ­նոր­դութ­յամբ եւ բրի­տա­նա­ցի­նե­րի վե­րահս­կո­ղութ­յամբ: Ա­սել, թե այդ կա­պե­րը զրո­յա­ցել են, միամ­տութ­յուն կլի­ներ: Թ­րամ­փի օ­րոք էր, որ Նի­կո­լը պաշ­տո­նա­պես՝ օ­րեն­քի մա­կար­դա­կով սկսեց դե­պի գլո­բա­լիս­տա­կան Եվ­րո­պա կուր­սը: Կամ ա­մե­նա­թարմ օ­րի­նա­կը. գ­լո­բա­լիստ­նե­րի հետ ա­մե­նա­սերտ գոր­ծակ­ցութ­յուն դրսե­ւո­րած եւ դրա­նով շատ թրամ­փա­կան­նե­րի աչ­քի գրո­ղը դար­ձած՝ ԱՄՆ-ում նախ­կին դես­պան Մա­կուն­ցը նշա­նակ­վեց Նի­կո­լի գլխա­վոր խորհր­դա­կան:

­Բայց մյուս կող­մից էլ Նի­կո­լը վեր­ջերս ա­մե­նե­ւին էլ ոչ բա­րի խոս­քե­րով հի­շեց Բայ­դե­նի կա­ռա­վա­րու­մը՝ ա­ռաջ տա­նե­լով այն թե­զը, թե Թ­րամ­փը շատ ա­վե­լի լավն է, նրա օ­րոք Հա­յաս­տա­նի անվ­տան­գությ­ան մա­կար­դա­կը բարձ­րա­ցել է: Թե ին­չից է այդ մտքին ե­կել, երբ Ա­լիե­ւը բա­ցա­հայտ հայ­տա­րա­րում է, որ Վա­շինգ­տո­նում ձեռքբեր­ված պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յուն­նե­րը ա­մե­նե­ւին էլ էա­կան բան չի հա­մա­րում, այլ հարց է: Սա­կայն, երբ Նի­կո­լը մի կող­մից՝ աչքն այդ­պես էլ գլո­բա­լիս­տա­կան ուղ­ղութ­յու­նից չի կտրում կամ չի կա­րո­ղա­նում կտրել, մյուս կող­մից էլ, Թ­րամ­փի հետ մի­ջանց­քա­յին հար­ցեր է ա­ռաջ տա­նում (կան խո­սակ­ցութ­յուն­ներ, որ այդ հար­ցի հետ կապ­ված ա­մե­րիկ­յան հեր­թա­կան պատ­վի­րա­կութ­յունն է գա­լիս), ա­պա դա տա­նում է այն մտքին, որ նա դեռ շա­րու­նա­կում է ա­րեւմտ­յան այդ եր­կու ա­ռանց­քա­յին թե­ւե­րի մի­ջեւ տա­տա­նու­մը: Եվ ա­սել, թե այդ տա­տա­նում­նե­րի մեջ նա հեշտ լուծ­ման հնա­րա­վո­րութ­յուն ու­նի, ա­սենք՝ կա­րող է պար­զա­պես ընտ­րել թե­ւե­րից մե­կին եւ նրա հետ գոր­ծակ­ցել, այդ­պես չէ: Գ­լո­բա­լիս­տա­կան թե­ւը, բա­ցի Հա­յաս­տա­նում դեռ ու­նե­ցած տա­րաբ­նույթ հնա­րա­վո­րութ­յուն­նե­րից, պետք է որ ու­նե­նա կոմպ­րո­մատ­նե­րի հաս­տա­փոր փա­թեթ: Ու մյուս կող­մից, Թ­րամփն է այս պա­հին տի­րա­­պետում այն հիմ­նա­կան ռե­սուրս­նե­րին, ո­րոնք Նի­կո­լի հա­մար այդ­քան տեն­չա­լի է դարձ­րել ա­րեւմտ­յան կուր­սը: Գու­մա­րած, թրամ­փա­կան թի­մը էա­պես մե­ծաց­րել է իր ի­րա­կան ազ­դե­ցութ­յունն ա­մե­րիկ­յան ԿՀՎ-ի վրա, այն է՝ հի­շա­տակ­ված հաս­տա­փոր փա­թե­թից ա­մե­րիկ­յան ներ­կա վար­չա­կազմն էլ ու­նի: Այդ­պի­սով, որ կողմ գնաս, մյուս կող­մից հար­վա­ծը գործ­նա­կա­նում ան­խու­սա­փե­լի է: Իսկ «եր­կու ա­թո­ռի» վրա խա­ղա­լու հնա­րա­վո­րութ­յուն­ներն այս դեպ­քում ռեալ չեն, թե­կու­զեւ հաշ­վի առ­նե­լով, որ դեռ ա­մե­նե­ւին էլ օ­րա­կար­գից հան­ված չէ եր­րորդ՝ ռու­սա­կան ա­թո­ռը, իսկ «ե­րեք ա­թո­ռի» վրա խա­ղալ, նման է, որ ան­գամ այդ ուղ­ղութ­յամբ խիստ մաս­նա­գի­տա­ցած Ա­լիեւն ու նրա ու­սու­ցի­չը՝ Էր­դո­ղա­նը, չեն կա­րո­ղա­նում:

Ի ԴԵՊ

­Լի­լիթ Մա­կուն­ցի նշա­նա­կու­մը Փա­շին­յա­նի գլխա­վոր խորհր­դա­կա­նի պաշ­տո­նում ո­րո­շա­կի մտո­րում­նե­րի տե­ղիք է տա­լիս: Ի­հար­կե, թրամ­փա­կան թի­մի մոտ հար­ցեր կա­ռա­ջաց­նի, թե որ­քա­նո՞վ է ան­կեղծ Նի­կո­լի «ջերմ սե­րը» ա­մե­րիկ­յան գոր­ծող վար­չա­կազ­մի հան­դեպ: Այ­սինքն, նման նշա­նա­կու­մը հա­զիվ թե Փա­շին­յա­նի սրտո­վը լի­ներ: Մ­յուս կող­մից էլ, քիչ չէին խո­սակ­ցութ­յուն­նե­րը, թե Մա­կուն­ցը ցան­կա­նում է ինչ-որ «ան­կապ» երկ­րում նո­րից դես­պա­նի պաշ­տոն ստա­նալ. աշ­խար­հը փոխ­վում է, լավ է աչ­քից հե­ռու մնալ: Ու երբ հա­ջոր­դում է նշա­նա­կում, ո­րը պետք է որ եր­կուսն էլ չցան­կա­նա­յին, հարց է ա­ռա­ջա­նում՝ իսկ ո՞վ էր դա ի­րա­կա­նում ցան­կա­նում: Ա­մե­նատ­րա­մա­բա­նա­կան բա­ցատ­րութ­յունն է, որ գլո­բա­լիս­տա­կան թե­ւը չի ցան­կա­նում «այդ­քան ժա­մա­նակ ա­ճեց­ված կադ­րին» հանգս­տի ու­ղար­կել եւ կար­գում է Նի­կո­լի մոտ «հա­վել­յալ վե­րահս­կիչ»: Թե­րեւս մտա­ծե­լով, որ ե­թե Թ­րամ­փի ուղ­ղութ­յամբ Փա­շին­յա­նի կա­պե­րը խո­րա­նան, ա­ռա­վել եւս՝ ամ­րապնդ­վեն «Թ­րամ­փի մի­ջանց­քի» տես­քով, ա­պա դա կփո­խի նրա աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան «ճիշտ» կողմ­նո­րո­շու­մը:

ԻՆՉ ՏՎԵՑ ՉԻՆԱԿԱՆ ԱՅՑԸ

Ա­հա այս ֆո­նին էլ տե­ղի ու­նե­ցավ Նի­կո­լի չի­նա­կան այ­ցը: Թե­րեւս ան­գամ նա դեռ մին­չեւ ՇՀԿ գնա­լը պետք է որ պարզ հաս­կա­նար, որ դա Ա­րեւ­մուտ­քում կա­րող է սվին­նե­րով ըն­դուն­վել: Կրկ­նենք, խոսքն այս ան­գամ ա­մե­նե­ւին էլ հեր­թա­կան մի­ջո­ցառ­ման մա­սին չէր, այլ մի գոր­ծըն­թա­ցի, որն Ա­րեւ­մուտ­քում ըն­կալ­վում է առն­վազն թշնա­մա­կան բե­ւե­ռի գոր­ծարկ­ման մի­ջո­ցա­ռում, իսկ դրան մաս­նակ­ցող ա­մեն մի պե­տութ­յան ղե­կա­վար՝ պո­տենց­իալ թշնա­մի: Ու այս դեպ­քում, հա­մա­ձայն «եր­կու ա­թո­ռի» սկզբուն­քի, գնալ եւ մյուս կող­մից բա­ցատ­րե­լ, թե գի­տեք, գնա­ցել էի, բայց ի­րա­կա­նում ձեզ հետ եմ, հա­զիվ թե աշ­խա­տի. նման ի­րա­վի­ճա­կում Նի­կո­լը պետք է եր­կու կող­մին բա­ցատ­րութ­յուն տա՝ թրամ­փա­կան­նե­րին եւ գլո­բա­լիստ­նե­րին: Այդ թվում, թե ին­չու Նի­կո­լի հա­մար Մոսկ­վան նո­րից դար­ձավ «եղ­բայ­րա­կան», իսկ Թայ­վա­նը՝ Չի­նաս­տա­նի ան­բա­ժա­նե­լի մա­ս:

Ընդ ո­րում, այս վի­ճակն ա­վե­լի բարդ է դառ­նում, հաշ­վի առ­նե­լով, որ Փա­շին­յա­նը (Ա­լիե­ւին չմո­ռա­նանք) ա­րե­ւել­յան­նե­րին՝ ՇՀԿ-ին ան­դա­մակ­ցութ­յան պաշ­տո­նա­կան հայտ է ներ­կա­յաց­րել: Ճիշտ է, այդ հարցն ա­ռաջ չգնաց, բայց մեկ է՝ հայտ ներ­կա­յաց­նե­լու փաս­տը կա:

­Մի կող­մից, այս ա­մե­նից կա­րող է տպա­վո­րութ­յուն ա­ռա­ջա­նալ, թե Նի­կոլն ի­րոք փոր­ձում է տեղ գտնել ա­րե­ւել­յան բլո­կում, եւ այն, որ նրա հա­մար ռուս­նե­րը նո­րից դար­ձան «հին եղ­բայր­ներ», իր հեր­թին է այդ մա­սին ակ­նար­կում: Ա­սենք, նման ակ­նարկ կա­րող է հա­մար­վել նաեւ Չի­նաս­տա­նի հետ կնքված ռազ­մա­վա­րա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան փաս­տա­թուղ­թը: Ճիշտ է, բա­վա­կա­նին ա­նող­նա­շար, մո­տա­վո­րա­պես այն­պի­սին, ինչ­պի­սին կնքել էին Բայ­դե­նի օ­րոք ԱՄՆ-ի հետ: Բայց մեկ է, է­լի ո­րո­շա­կի ազ­դան­շան է:

­Միայն թե, ե­թե ան­գամ ըն­դու­նենք, որ Նի­կոլն այդ­պի­սով սկսում է դիր­քա­վոր­վել ա­րե­ւել­յան դաշ­տում, է­լի ո­րե­ւէ ռեալ հե­ռան­կար այդ ա­մե­նից տե­սա­նե­լի չէ: Նախ, փոր­ձա­գետ­նե­րը ինչ­պես Փա­շին­յա­նի, այն­պես էլ Ա­լիե­ւի հայ­տե­րը ՇՀԿ-ի հետ կապ­ված գնա­հա­տե­ցին` որ­պես «տրո­յա­կան ձիու» քայլ: Այն է՝ Ա­րեւ­մուտքն է նրանց ներդ­նում ինչ-ինչ նպա­տակ­նե­րով: Սա, ի­հար­կե, թույլ բա­ցատ­րութ­յուն է: Բայց մեկ է, փաստն այն է, որ մերժ­վեց ինչ­պես Փա­շին­յա­նը, այն­պես էլ՝ Ա­լիե­ւը: Ընդ ո­րում`ա­սել, թե Ռու­սաս­տա­նը կամ Չի­նաս­տա­նը կու­լիս­նե­րում չկա­րո­ղա­ցան ա­պա­հո­վել, որ Հնդ­կաս­տանն ու Պա­կիս­տա­նը վե­տո­ներ չկի­րա­ռեն, միամ­տութ­յուն կլի­նի: Արդ­յուն­քում, այն տպա­վո­րութ­յունն է, որ Հա­յաս­տա­նի եւ Ադր­բե­ջա­նի՝ ՇՀԿ գնա­լու հար­ցը դրվեց պաու­զա­յի ռե­ժի­մի վրա, եւ մինչ այդ նրան­ցից այլ ակն­կա­լիք­ներ կան: Մաս­նա­վո­րա­պես՝ ի­րո՞ք «Թ­րամ­փի մի­ջանցք» եք բա­ցում, բա այս­տեղ ի՞նչ եք կորց­րել տրա­մա­բա­նութ­յան մեջ: Ընդ ո­րում այն, որ Հա­յաս­տա­նի նկատ­մամբ վե­տո կի­րառ­վեց այն բա­նից հե­տո, երբ Նի­կոլն ար­դեն քննար­կում­ներ էր ու­նե­ցել ինչ­պես Պու­տի­նի, այն­պես էլ Սիի հետ ռազ­մա­վա­րա­կան գոր­ծըն­կե­րութ­յան պայ­մա­նա­գիր էր ստո­րագ­րել, ու եր­կուսն էլ չկան­խե­ցին Պա­կիս­տա­նի վե­տոն, հու­շում է, որ այդ ա­մենով հան­դերձ, ան­գամ ո­րե­ւէ վստա­հութ­յուն չկա: Ու դա էլ կա­րե­լի է հաս­կա­նալ. երբ ՇՀԿ-ի գա­գա­թա­ժո­ղո­վում հռչակ­վում է նոր բազ­մաբ­եւեռ աշ­խարհ, իսկ Նի­կո­լը խո­սում է «Թ­րամ­փի մի­ջանց­քից»՝ փոր­ձե­լով հա­մո­զել, թե դա բո­լո­րի հա­մար շա­հա­վետ է, էլ ո՞վ նրա հան­դեպ վստա­հութ­յուն կու­նե­նա:

Արդ­յուն­քում, կրկնենք, միաց­վեց «պաու­զա­յի ռե­ժիմ»: Այ­սինքն, Նի­կո­լը պետք է ա­պա­ցու­ցի, թե որ դիր­քում է գտնվում: Ե­թե ա­րե­ւել­յան, ա­պա նախ՝ Մոսկ­վա­յի հետ դեռ բա­զում չլուծ­ված հար­ցեր կան: Ե­թե ա­րեւմտ­յան, է­լի իր ո­րո­շե­լիքն է, բայց նաեւ հաշ­վի առ­նե­լով, որ նրան հենց այդ­պես էլ կըն­կա­լեն՝ հե­տե­ւանք­նե­րով հան­դերձ: Մ­նա­ցա­ծը Նի­կո­լի ո­րո­շե­լիքն է:

Տես նաեւ https://t.me/iravunk/57350 

Այս թեմայով Ղազախստանն Ուկրաինային կոչ է արել Սև ծովում դադարեցնել գրոհներն իրենց նավերի վրա Իսրայելում 9-ամյա հայ երեխայի վրա հարձակված տղամարդը ձերբակալվել է Վերջին երկու օրերին Իրանը Հորմուզի նեղուցում հարձակվել է 19 նավի վրա (Տեսանյութ) Սաուդյան Արաբիան ստիպված է դիզելային վառելիք գնել և բենզին գնել Եվրոպայից Երեք տարի գերության մեջ. Արայիկ Հարությունյանը, Ռուբեն Վարդանյանն ու մյուս հայերը շարունակում են ապօրինի պահվել Ադրբեջանում