Նեյրոցանցեր և կիբերհանցագործություն. ինչպե՞ս պաշտպանել Ձեր գաղտնաբառերը 2025 թվականին

Նեյրոցանցերը արմատապես փոխել են կիբերհանցագործության լանդշաֆտը՝ թույլ տալով հաքերներին կոտրել գաղտնաբառերը վայրկյանների ընթացքում: Պարզ համակցությունները կոտրվում են ակնթարթորեն, իսկ ավելի բարդերը՝ մի քանի րոպեում: Այս մասին հայտնել են «Իզվեստիա»-ն՝ հղում անելով կիբերանվտանգության փորձագետներին: Ինչպե՞ս ստեղծել հուսալի գաղտնաբառ և պաշտպանվել արհեստական բանականություն օգտագործող խարդախություններից: Եկեք մանրամասն քննարկենք:

Ինչպե՞ս են նեյրոցանցերը կոտրում գաղտնաբառերը

Start X ընկերության գլխավոր տնօրեն և «Կիբերդոմ» բիզնես ակումբի ռեզիդենտ Սերգեյ Վոլդոխինի խոսքով՝ նեյրոցանցերն աշխատում են նման ստեղնաշարի օգնականներին, որոնք կանխատեսում են բառեր տեքստ մուտքագրելիս: «Պատկերացրեք, որ հեռախոսով հաղորդագրություն եք գրում, և ստեղնաշարի օգնականն առաջարկում է ավարտին հասցնել բառը կամ արտահայտությունը Ձեր փոխարեն: Երբեմն այն այնքան ճշգրիտ է կռահում, որ թվում է, թե կարդում է Ձեր մտքերը: Մոտավորապես նույն կերպ են աշխատում ժամանակակից նեյրոցանցերը գաղտնաբառեր կոտրելիս», — բացատրել է Վոլդոխինը:
Նեյրոցանցերը վարժեցվում են տվյալների արտահոսքերից ստացված միլիոնավոր գաղտնաբառերի վրա՝ բացահայտելով տարածված օրինաչափություններ, օրինակ՝ «a»-ի փոխարինումը «@»-ով, «!»-ի կամ տարվա ավելացումը (օրինակ՝ «Password2025»): Այս տվյալների հիման վրա նրանք ստեղծում են հավանական համակցությունների ցուցակներ, որոնք ստուգվում են բռնի ընտրության (brute force) ծրագրերով: «Արդյունքում, ութ նիշից բաղկացած պարզ գաղտնաբառը (տառեր և թվեր) կոտրվում է վայրկյանների ընթացքում, իսկ 12 նիշից բաղկացած ավելի բարդ գաղտնաբառը կարող է բացահայտվել մի քանի ժամում», — նշել է փորձագետը:

Ամենախոցելի գաղտնաբառերը

Ինչպես բացատրել է Վոլդոխինը, ամենաարագ կոտրվող գաղտնաբառերն են՝

• Բառարանի բառեր («password», «qwerty»):
• Ծննդյան տարեթվեր կամ եղանակներ տարվա հետ («ամառ2025», «ձմեռ2024»):
• Կենդանիների կամ անուններ:
• Ստեղնաշարի հաջորդականություններ («zxcvbn»):
• Կանխատեսելի փոխարինումներ («p@ssw0rd»՝ «password»-ի փոխարեն):

Հատկապես վտանգավոր են կրկնօրինակ օգտագործվող գաղտնաբառերը: «Եթե Դուք նույն գաղտնաբառն օգտագործում եք տարբեր կայքերում, հանցագործին բավական է կոտրել Ձեր հաշիվը ավելի քիչ պաշտպանված ռեսուրսում (օրինակ՝ ֆորումում կամ առցանց խաղում), որպեսզի մուտք գործի ավելի կարևոր ծառայություններ, ներառյալ բանկային», — ընդգծել է Վոլդոխինը: Edna ՏՏ ընկերության բիզնես գործընկեր Ալեքսանդր Դուբրովինն ավելացրել է, որ սոցցանցերից և ծառայություններից արտահոսած տվյալների բազաները, որոնք պարունակում են գաղտնաբառեր, զգալիորեն հեշտացնում են հաքերների խնդիրը: Օգտատերերին խորհուրդ է տրվում պարբերաբար ստուգել իրենց տվյալները արտահոսքերի համար (օրինակ՝ Have I Been Pwned ծառայության միջոցով) և անմիջապես փոխել վտանգված գաղտնաբառերը:

Կիբերհանցագործների նպատակները

«Կիբերպրոտեկտ» ընկերությունից Սարգիս Շմավոնյանի խոսքով՝ խարդախները թիրախավորում են այն հաշիվները, որոնք շահույթ են բերում.

• Ֆինանսական ծառայություններ. ինտերնետ-բանկինգ, էլեկտրոնային դրամապանակներ, վճարային համակարգեր:
• Առևտրային հարթակներ. մարկետփլեյսեր՝ կապված քարտերով, բոնուսներով հաշիվներ:
• Տվյալների պահոցներ. ամպային ծառայություններ (Google Drive, Յանդեքս Սկավառակ), էլ. փոստ, սոցցանցեր՝ անձնական նամակագրությամբ:
• Պրեմիում ծառայություններ. խաղային հաշիվներ, բաժանորդագրություններ (Netflix, Spotify):

«Մուտք ստանալով՝ հանցագործները կարող են գումար հանել կապված քարտերից, մարդու անունով վարկեր կամ միկրովարկեր ձևակերպել, գողանալ կամ վաճառել անձնական տվյալներ (անձնագրի տվյալներ, հասցեներ, հեռախոսահամարներ), օգտագործել մարդու ինքնությունը՝ այլ անձանց հետ խարդախություն իրականացնելու համար», — պատմել է Վոլդոխինը: Հաքերները հատուկ ուշադրություն են դարձնում ընկերությունների աշխատակիցների հաշիվներին, որոնք աշխատում են գաղտնի տեղեկատվության հետ (մենեջերներ, ՏՏ մասնագետներ, իրավաբաններ, հաշվապահներ), ինչպես նաև հանրային անձանց՝ արտիստների, գործարարների, բլոգերների պրոֆիլներին: Նման հաշիվների մուտքը կարող է վաճառվել մրցակիցներին կամ օգտագործվել շանտաժի համար: Որոշ դեպքերում խարդախները հրապարակում են անձնական լուսանկարներ և տեսանյութեր՝ պահանջելով փրկագին:

Այս թեմայով «Հրապարակ»․ Պապիկյանը փոխել է «չեստ տալու» ձևը «Ժողովուրդ». ՔՊ-ն որոշել է փոխել ռազմավարությունը Հայաստանը գնում է դեպի հայ-ռուսական հարաբերությունների փլուզում արդեն կառուցվածքային մակարդակով «Հրապարակ»․ Ինչու է Փաշինյանը փոշմանել փոխել Ավինյանին Մենք արդեն տեսել ենք օրինակներ, թե ինչ հետևանքներ կարող է ունենալ միայն Արևմուտքի աջակցությունը ապավինելը․ Իրանցի հայտնի միջազգայնագետը Թրամփի՝ Փաշինյանին աջակցելու մասին