Երեխաների սմարթֆոնային կախվածության տեմպերը Հայաստանում գնալով աճում են. Արսեն Լեւոնյան

Friend ընկերության տնօրեն, հայտնի տեղակատվական անվտանգության փորձագետ ԱՐՍԵՆ ԼԵՎՈՆՅԱՆԸ տեղեկացնում է:

Վերջին տարիներին Հայաստանում նկատվում է մի հստակ ու տագնապալի միտում՝ երեխաների շրջանում սմարթֆոններից կախվածությունը դառնում է ոչ միայն սովորական երևույթ, այլ նաև զարգացող ճգնաժամ։ Թվային դարաշրջանում ապրելը թելադրում է իր կանոնները․ տեղեկատվությունը, կրթությունը, շփումը և ժամանցը մեծապես տեղափոխվել են էկրանների աշխարհ։ Սակայն երբ այդ աշխարհը դառնում է երեխայի միակ իրականությունը, առաջանում են վտանգավոր հետևանքներ։

Այսօր արդեն սովորական է դարձել տեսնել 3-5 տարեկան երեխաների, ովքեր սմարթֆոններով դիտում են YouTube, խաղում են առցանց խաղեր կամ պարզապես ժամերով թերթում տեսանյութեր։ Եթե մի քանի տարի առաջ այդ կախվածությունն ավելի շատ բնորոշ էր դեռահասներին, ապա այժմ այն տարածվում է նախադպրոցական տարիքի երեխաների վրա։ Սա ոչ միայն վտանգավոր ազդակ է, այլ նաև կոչ է՝ վերանայել մեր որպես մեծահասակների վարքագիծն ու վերահսկողության մակարդակը։

Սմարթֆոնի կախվածությունն ազդում է երեխայի հոգեկան և ֆիզիկական առողջության վրա։ Որպես առաջին հետևանք՝ նկատվում է ուշադրության կենտրոնացման անկում, երբ երեխան դադարում է հետաքրքրվել այն ամենով, ինչ պահանջում է համբերություն կամ կենտրոնացում։ Քնի խանգարումները նույնպես դարձել են սովորական, քանի որ էկրանների լուսավորությունը և արագ փոփոխվող պատկերները խանգարում են բնական կենսաբանական ռիթմին։ Միաժամանակ նկատվում է ֆիզիկական ակտիվության կտրուկ նվազում, ինչը կարող է հանգեցնել գիրության, շարժողական խնդիրների, ինչպես նաև սոցիալական մեկուսացման։ Առավել մտահոգիչ է այն հանգամանքը, որ փոքր տարիքի երեխաների խոսքի զարգացումը դանդաղում է, քանի որ կենդանի շփումը փոխարինվում է պասիվ դիտմամբ։

Այս իրավիճակի խորացումը պայմանավորված է մի շարք գործոններով։ Նախ, շատ ծնողներ, լինելով զբաղված աշխատանքով կամ այլ խնդիրներով, սմարթֆոնն օգտագործում են որպես "դաստիարակ", որը ժամանակավորապես զբաղեցնում է երեխային։ Երկրորդ՝ սոցմեդիայի և խաղերի ալգորիթմները մշակված են այնպես, որ օգտատիրոջը հնարավորինս երկար պահեն ներգրավված։ Երրորդ՝ կրթական համակարգի թվայնացումը, որքան էլ որ ժամանակակից է, նաև ենթադրում է, որ երեխան երկար ժամանակ անցկացնում է սարքերի հետ։

Սակայն խնդիրը լուծելի է, եթե կա միասնական մոտեցում։ Ծնողները պետք է սահմանեն հստակ սահմանափակումներ էկրանային ժամանակի համար և իրենք ևս ծառայեն լավ օրինակ։ Կարևոր է խթանել երեխաների իրական՝ ոչ թվային ակտիվությունը, օրինակ՝ զբոսանքներ, գրքասերություն, սպորտ կամ ստեղծագործական գործունեություն։ Միաժամանակ դպրոցները կարող են անցկացնել իրազեկման դասընթացներ, ուսուցանել թվային հիգիենայի մասին և զրուցել ինչպես երեխաների, այնպես էլ ծնողների հետ այս խնդիրների շուրջ։

Ակնհայտ է՝ խնդիրը միայն տեխնոլոգիան չէ, այլ դրա նկատմամբ ձևավորվող կախվածությունն ու դրա չվերահսկվող բնույթը։ Եթե մենք ցանկանում ենք ունենալ հոգեպես առողջ և սոցիալապես ակտիվ սերունդ, ապա սմարթֆոնները պետք է լինեն օգտակար գործիքներ, այլ ոչ թե վերահսկողություն հաստատող կախվածության աղբյուր։ Ժամանակն է գործել՝ նախքան էկրանի լույսը փոխարինի մանկության արևին։

Այս թեմայով «Դաբրոներ են» տվել Փաշինյանի աշխատակազմի նախկին ղեկավար Հարությունյանը, առողջապահության ոլորտը «վարած-ցանած» նախկին նախարար Արսեն Թորոսյանը, Կոտայքի մարզպետ Ահարոն Սահակյանն ու ՏԿԵ նախարար Դավիթ Խուդաթյանը «Ռեալ Սոսյեդադ» նոր հայտարարությունը Զախարյանի վերաբերյալ Արսեն Թորոսյանը որպես պատվավոր հյուր, մասնակցել է Ուկրաինայի անկախության 35-ամյակին նվիրված միջոցառմանը Զախարյանին ասացի, որ ամեն ինչին սահման կա. «Ռեալ Սոսիեդադի» մարզական տնօրեն «Ռեալ Սոսյեդադից» մեկնաբանել են Արսեն Զախարյանի ՌՊԼ վերադարձի լուրերը