Ռուսաստանից զգալիորեն կախված է Հայաստանի գոյության հարցը. Հրանտ Միքայելյան

«Իրավունք TV»-ի տաղավարում զրուցել ենք «Կովկաս» ինստիտուտի գիտաշխատող, քաղաքագետ ՀՐԱՆՏ ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆԻ հետ: Անդրադառնալով ստեղծված բարդ աշխարհաքաղաքական իրավիճակից դուրս գալու մեր երկրի համար հնարավոր ելքերին՝ նա ընդգծեց, որ պետք է նախեւառաջ պատասխանել այն հարցին, թե ով է, ի վերջո, այդ ելքն իրականացնելու կամ փնտրելու:

— Եվ այստեղ իշխանավորի կամ, այսպես ասած, ինքնիշխանի հարցն է գալիս, թե ով է այդ աստիճանի ինքնիշխան եւ կարող, որպեսզի այդ իրավիճակը փորձի լուծել: Պարզից էլ պարզ է, որ ներկայիս իշխանություններն ամբողջությամբ ինքնիշխանություն չունեն: Այժմ մենք ունենք արեւմտյան պաշտոնական ներկայացուցիչներ՝ պաշտպանության նախարարությունում: Մենք ունենք, օրինակ, ոստիկանության բարեփոխումներ, որոնք թելադրվել են, մենք ունենք ստեղծված արտաքին հետախուզության ծառայություն, որն ուղղված է, որպեսզի Արեւմուտքին սպասարկի եւ այլն: Այսինքն` Արեւմուտքի նկատմամբ ինքնիշխանությունը չկա: Երկրորդը՝ Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի նկատմամբ ինքնիշխանությունը չկա:

— Իսկ ինչու՞ չկա:

— Նախ մենք տեսել ենք, որ բազմաթիվ անգամներ ե՛ւ Ադրբեջանը, ե՛ւ Թուրքիան ուղիղ կերպով աջակցել են ներկայիս իշխանություններին՝ խառնվելով Հայաստանի ներքին գործընթացներին: Բացի այդ, երբ Ադրբեջանի նախագահը սկսում է ՀՀ Սահմանադրության փոփոխության մասին խոսել, ապա նկատում ենք, թե ինչպես է Հայաստանի ներկայիս իշխանությունն այդ բոլոր թեզերը վերցնում եւ սկսում վերարտադրել: Ինչ խոսք, բազմաթիվ նման դրվագների ականատեսը եղել ենք, սակայն այս մեկն արդեն ամբողջությամբ բավական է, որպեսզի ցույց տանք, որ Հայաստանը այս պահի դրությամբ նույնիսկ Ադրբեջանի նկատմամբ իր ինքնիշխանությունը կորցրել է: Հիմա Ռուսաստանը. ՌԴ նշանակալի ազդեցությունը այս տարածաշրջանում այնքան մեծ է, որ Ռուսաստանից զգալիորեն կախված է Հայաստանի գոյության հարցը, որի մասին ՌԴ-ից բազմաթիվ անգամներ ասել են եւ շարունակում են նաեւ խոսել, ու իսկապես այդ ամենը հենց այդպես է: Ով սա ժխտում է, կարող ենք վստահաբար ասել, որ նա կա՛մ չգիտի, կա՛մ ուղղակի, այսպես ասած, հատուկ շահերի է սպասարկում: Այսպիսով, Հայաստանն իրականում Ռուսաստանի նկատմամբ էլ ինքնիշխանություն չունի: Բա ո՞ւմ նկատմամբ ունի: Այսինքն` սեփական տարածքում նույնիսկ Հայաստանը ցանկացած քաղաքականություն մշակելիս հաշվի է առնում բազմաթիվ դրվագներ:

— Եթե իշխանությունն ամբողջությամբ կախյալ է վերոնշյալներից, ընդդիմության մեջ արդյո՞ք կան ինքնիշխան ուժեր:

— Սա շատ լուրջ հարցերից մեկն է: Իմ կարծիքով՝ կախվածություն, ամեն դեպքում, կա տարբեր ուժային կենտրոններից եւ բացի այդ՝ կա եւս մեկ խնդիր: Անգամ եթե ուղիղ կերպով կախվածություն ունի որեւէ մի շրջանում կամ քաղաքական խմբում, քիչ է, արդյո՞ք այդ ուժը պատրաստ է գործել այնպես, որպեսզի արդյունավետ կերպով կարողանա ամեն ինչ փոխել երկրում: Եվ այստեղ հասկանում ենք, որ առաջին հերթին նախ ներքին իրավիճակը պետք է փոփոխվի: Այս իշխանությամբ այդ վիճակը պարզապես չի կարող փոփոխությունների ենթարկվել: Այսպիսով, իշխանությունը պետք է փոփոխությունների ենթարկվի: Եթե իշխանությունը փոխվում է՝ արդյո՞ք այն գնում է դեպի լավը: Իհարկե, բավական դժվար է պատկերացումներ ունենալ այն մասին, որ այս իշխանությունը լավ կամ վատ կարող է լինել, բայց տեսականորեն կարող է, քանի որ պատկերացնենք, որ իշխանությունը փոխվում է եւ Հայաստանի վրա իրականացվում է Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի կողմից հարձակում:
Օրինակ, ինչ-որ մի անգրագետ քաղաքականության արդյունքում նաեւ տնտեսությունն է փլուզվում, կամ էլ ինչ-որ մի այլ բան: Այսպիսով, պետք է լինի պատրաստի մի քաղաքական ուժ, որն ունի ծրագիր, ունի կարողություն այդ ծրագիրը իրագործելու համար: Դա կլինի՝ թե՛ կադրային, թե՛ մտավոր, թե՛ քաղաքական, եւ այդ քաղաքական ուժը պետք է գործի նաեւ համագործակցության մեջ այլ ուժերի հետ:
Այդպիսի հայտ այս պահի դրությամբ մենք ունենք, կարելի է ասել, Բագրատ սրբազանին, բայց այստեղ կան նաեւ խնդիրներ: Մի հոգին խորհրդարանական համակարգում չի կարողանա ամեն ինչ փոխել, եւ գումարած դրան Բագրատ սրբազանը նաեւ, կարելի է ասել, ինչպես տեսնում ենք, նոր է փորձ ձեռք բերել տարբեր դրվագներից: Այսինքն` սկզբից շատ բաներ իր համար նոր էին բացահայտվում: Այսպիսով, մենք այստեղ էլ ունենք խնդիր:

ԴԻԱՆԱ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

Այս թեմայով Ըստ Սասուն Միքայելյանի՝ ՀՀ-ն պետական սահման չունի. «Սկանդալային հայտարարություն չեմ անում, տենց ա» Սասո՛ւն Միքայելյան, ստեղ մենք ենք որոշում՝ ով ա ում խանգարում, թողեք ելույթ ունենա. Ռուբինյան Լևոն Բաղդասարյանի կողմից հնչեցված յուրաքանչյուր գնահատական ինձ համար առանձնահատուկ արժեք ունի. Հրանտ Սարաֆյանի շնորհակալական խոսքը Ոչ միայն ճանաչված լրագրող, այլ արժանի բարեկամ. Հայտնի փաստաբանի շնորհավորական ուղերձը «Իրավունքի» հայտնի լրագրողի տարեդարձին Մի օր էլ Վազգեն Սարգսյանին կմեղադրի հոկտեմբերի 27-ի իրականացման մեջ․ ԸՆԿԵՐ ՓԱՆՋՈՒՆԻ