Ինչ կա հերթական հակառուսական ավանտյուրայի տակ

Եվ ա­հա, մինչ Եվ­րո­պա­յում ստեղծ­վում է նման բարդ ի­րա­վի­ճակ, հա­յաս­տան­յան իշ­խա­նութ­յու­ննե­րը հեր­թա­կան բա­խու­մա­յին օ­ջա­խը ստեղ­ծե­ցին Ռու­սաս­տա­նի հետ: Ի­հար­կե, կա հարց՝ իշ­խա­նութ­յուն­նե՞­րը ստեղ­ծե­ցին, թե իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի թե­ւե­րից մե՞­կը: Սա­կայն մեկ բան հաս­տատ է՝ այն պա­հին, երբ կար տպա­վո­րութ­յուն, որ Նի­կո­լի շփում­նե­րը Մոսկ­վա­յի հետ սկսել են ակ­տի­վա­նալ, ե­ղավ նման հար­ված:

­Խոս­քը Նոր Նորք վար­չա­կան շրջա­նի ղե­կա­վար Տիգ­րան Տեր-­Մար­գար­յա­նի` Ուկ­րաի­նա այ­ցի շրջա­նակ­նե­րում Բու­չա քա­ղաք մեկ­նելու մա­սին է, որ­տեղ նա հա­դես գա­լով Ե­րե­ւա­նի ա­նու­նից, մի շարք «հաս­կա­նա­լի» մտքեր հղեց Ռու­սաս­տա­նի հաս­ցեին՝ ի պաշտ­պա­նութ­յուն Ուկ­րաի­նա­յի:

Այն, որ հա­յաս­տան­յան ո­րե­ւէ չի­նով­նիկ ա­ջակ­ցութ­յան տո­նայ­նութ­յամբ է խո­սում Ուկ­րաի­նա­յի մա­սին, ո­րը ար­ցախ­յան ինչ­պես նախ­կին, այն­պես էլ վեր­ջին պա­տե­րազ­մի ժա­մա­նակ մշտա­պես զենք է մա­տա­կա­րա­րել Ադր­բե­ջա­նին, այդ թվում՝ մեր պա­տա­նի զին­վոր­նե­րի գլխին թափ­վող ֆոս­ֆո­րա­յին զի­նա­տե­սակ­ներ, ա­ռա­ջին հեր­թին բա­րո­յա­կա­նութ­յան դաշ­տում է: Սա­կայն Ա­րամ Զա­վե­նի­չի կու­սա­կից թա­ղա­պե­տից նման նոր­մեր չակն­կա­լե­լով, անց­նենք քա­ղա­քա­կան հար­թութ­յուն:

Այն, որ սույն անձ­նա­վո­րութ­յա­նը ու­ղեկ­ցում էր Ուկ­րաի­նա­յում Հա­յաս­տա­նի դես­պան Վ­լա­դի­միր Կա­րա­պետ­յա­նը, գա­լիս է հու­շե­լու, որ դա պա­տա­հա­կա­նութ­յուն չէր: Թա­ղա­պետն այն կա­տեգոր­իա­յի պաշ­տոն­յան չէ, որ դես­պա­նը նրան ու­ղեկ­ցի, այն էլ՝ նման, մեղմ ա­սած, կաս­կա­ծե­լի այ­ցե­րի ժա­մա­նակ: Գու­մա­րած, թա­ղա­պե­տը նաեւ այն ան­ձը չէ, որ սե­փա­կան նա­խա­ձեռ­նութ­յամբ նման սկան­դա­լա­յին քայ­լե­րի գնա: Այ­սինքն, մեծ չա­փով սխալ­ված չենք լի­նի են­թադ­րե­լով, որ Զա­վե­նի­չը տեղ­յակ էր իր կու­սակ­ցա­կան են­թա­կա­յի այդ քայ­լե­րից, ա­վե­լին, իր հա­մա­ձայ­նութ­յամբ է ե­ղել: Իսկ թե Զա­վե­նիչն ում հրա­հան­գով է գոր­ծում, իր այդ­քան սի­րե­լի ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րի՞, հա­յաս­տան­յան վե­րին իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի,՞ թե՞ Ե­րե­ւա­նի քա­ղա­քա­պե­տի, ո­րի հետ կոա­լի­ցիա­յի մեջ է, դա էլ է հաս­կա­նալ պետք: Կամ այս­պես. թա­ղա­պե­տին ու­ղեկ­ցող դես­պա­նը եւս հա­զիվ թե իր նա­խա­ձեռ­նութ­յամբ է գնա­ցել նման սկան­դա­լա­յին քայ­լի: Նա ար­դեն պետք է ստա­նար կա´մ Նի­կո­լի ու­ղիղ հրա­հան­գը, կա´մ­ իր ան­մի­ջա­կան ղե­կա­վա­րի՝ Միր­զո­յան Ա­րո­յի: Այս­պի­սով, ե­թե ա­մե­նա­մոտ ժա­մա­նակ­ներս Նի­կո­լի կող­մից չլի­նի հա­ղոր­դագ­րութ­յուն, թե, գի­տեք, թա­ղա­պետն Ուկ­րաի­նա­յում իր անձ­նա­կան տե­սա­կետ­ներն է հայտ­նել, ոչ թե Հա­յաս­տա­նի կամ երկ­րի մայ­րա­քա­ղա­քի ղե­կա­վա­րութ­յան, ու­րեմն ե­ղել է նրա հրա­հան­գը: Ե­թե նման ակ­նարկ լի­նի, պետք է են­թադ­րել, որ այս­տեղ գոր­ծին խառն­վել է Ա­րոն:

Ա­մեն դեպ­քում, սա հան­գեց­րեց ՌԴ ԱԳՆ-ի բո­ղո­քի նո­տա­յին, թե՝ Մոսկ­վան ոչ բա­րե­կա­մա­կան քայլ է ո­րա­կում Հա­յաս­տա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի այ­ցը ուկ­րաի­նա­կան այդ քա­ղաք, ինչ­պես նաեւ ան­թույ­լատ­րե­լի ար­տա­հայ­տութ­յուն­նե­րը Ռու­սաս­տա­նի նկատմանբ: «Եր­եւա­նի Նոր-­Նորք վար­չա­կան շրջա­նի ղե­կա­վար Տիգ­րան Տեր-­Մար­գար­յա­նի եւ Ուկ­րաի­նա­յում ՀՀ դես­պան Վ­լա­դի­միր Կա­րա­պետ­յա­նի այ­ցը Բու­չա քա­ղաք պաշ­տո­նա­կան Եր­եւա­նի բա­ցա­հայտ ոչ բա­րե­կա­մա­կան քայլ ենք հա­մա­րում։ Մեզ ան­հանգս­տաց­նում է Ուկ­րաի­նա­յի ԶՈւ–ի կա­րիք­նե­րին նրանց կող­մից օգ­նութ­յուն տրա­մադ­րե­լը եւ­ այն­տեղ Ռու­սաս­տա­նի դեմ ար­ված ա­նըն­դու­նե­լի հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րը»,- ա­սել է ՌԴ ԱԳՆ պաշ­տո­նա­կան ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը։

Ու այս­տեղ շատ պարզ հարց կա. իսկ ի՞նչ շա­հեց Հա­յաս­տա­նը Զա­վե­նի­չի են­թա­կայի նման ա­րարք­նե­րից, ով, ի դեպ, հի­մա էլ պնդում է, թե պետք ե­ղավ, է­լի կվա­զի Ուկ­րաի­նա: Այն, որ երկ­րի հա­մար սա հեր­թա­կան հար­վածն է, դա էն գլխից էլ պարզ է: Որ սա այս պա­հին ա­մե­նա­շա­տը ձեռն­տու է անգ­լո­սաք­սե­րին, ան­կախ նրա­նից, թե նրանց որ մի մանկ­լա­վի­կի մի­ջո­ցով են սույն թա­ղա­պե­տին հանձ­նա­րա­րել այդ ա­վանտ­յու­րան, է­լի դժվար չէ նկա­տել: Բայց ին­չո՞ւ հենց այս պա­հին…

Ա­հա այս ֆո­նին ֆիք­սենք, որ նա­խօ­րեին Պետ­դեպն ա­նոն­սա­վո­րեց, որ Հա­յաս­տան է այ­ցե­լե­լու ԱՄՆ պետ­քար­տու­ղա­րի՝ Եվ­րո­պա­յի եւ Եվ­րա­սիա­յի հար­ցե­րով օգ­նա­կան Ջեյմս Օ' Բ­րա­յե­նը։ «Պետ­քար­տու­ղա­րի օգ­նա­կան Օ'Բ­րա­յե­նը կհան­դի­պի կա­ռա­վա­րութ­յան բարձ­րաս­տի­ճան պաշ­տոն­յա­նե­րի հետ՝ քննար­կե­լու Միաց­յալ Նա­հանգ­նե­րի ա­ջակ­ցութ­յու­նը Հա­յաս­տա­նի եւ Ադր­բե­ջա­նի միջեւ տեւա­կան ու ար­ժա­նա­պա­տիվ խա­ղա­ղութ­յան հա­մա­ձայ­նագ­րի ա­ռա­ջըն­թա­ցին, նե­րառ­յալ Ալ­մա-Ա­թա­յի հռչա­կա­գի­րը որ­պես սահ­մա­նա­զատ­ման հիմք օգ­տա­գոր­ծե­լը»:

­Տա­րօ­րի­նակ թե­մա է: Դա­տե­լով Նի­կո­լի հայ­տա­րա­րութ­յու­նն­երից, սահ­մա­նա­զա­տում կոչ­վա­ծի տակ Ալ­մա-Ա­թա­յի հռչա­կա­գի­րը որ­պես հիմք դնելն ար­դեն ո­րոշ­ված բան է: Ե­թե ո­րոշ­ված է, ա­պա Օ'Բ­րա­յենն էլ ի՞նչ «ա­ռա­ջըն­թաց» պետք է այս հար­ցով ա­պա­հո­վի:

­Բա­ցի այդ, դա­տե­լով ինչ­պես Ա­րո­յի, այն­պես էլ Բայ­րա­մո­վի վեր­ջին հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րից, ա­ռանց Օ'Բ­րա­յե­նի մաս­նակ­ցութ­յան էլ բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցը շա­րու­նակ­վում է: «Օ­րեր ա­ռաջ նոր նա­խա­գիծ ստա­ցանք Հա­յաս­տա­նից։ Ն­շեմ, որ հա­մա­ձայ­նագ­րի նա­խագ­ծի վե­րա­բեր­յալ ա­վե­լի քիչ հար­ցեր են բաց մնում», վեր­ջերս հայտ­նեց Բայ­րա­մո­վը: Այ­սինքն, ե­թե այս հար­ցում եւս ակ­տիվ շարժ կա, էլ ի՞նչ խնդիր է պատ­րաստ­վում լու­ծել ա­մե­րի­կա­ցի պաշ­տոն­յան: Կարճ ա­սած, նրա հա­յաս­տան­յան այս այ­ցը, այն էլ՝ ներ­կա խա­ռը վի­ճա­կում ե­րեք օ­րով, գո­նե հռչակ­ված նպա­տակ­նե­րից դա­տե­լով, պար­զա­պես ա­նի­մաստ է: Բայց գա­լիս է, իսկ դա նշա­նա­կում է, որ «տա­կից» այլ հար­ցեր պետք է լու­ծի:

Եվ ա­հա այս­տեղ կրկնենք, որ Նի­կո­լը վեր­ջին ժա­մա­նակ­ներս «տա­րօ­րի­նակ» ակ­տի­վութ­յուն է ցու­ցա­բե­րում ռուս­նե­րի ուղ­ղութ­յամբ. գ­նաց Մոսկ­վա, Ռու­սաս­տա­նից ստա­ցել են հայ-ադր­բե­ջա­նա­կան սահ­ման­նե­րի խորհր­դա­յին քար­տեզ­նե­րը: Օ­րերս էլ նո­րից խո­սեց Պու­տի­նի հետ, եւ կան տա­րած­ված լու­րեր, որ ՌԴ նա­խա­գա­հը մի քա­նի պայ­ման է ներ­կա­յաց­րել Նի­կո­լին:

Այս­քանն էլ հե­րիք չէ, նա­խօ­րեին ՌԴ փո­խարտ­գործ­նա­խա­րար Գա­լու­զի­նը հայ­տա­րա­րեց, թե՝ Մոսկ­վան վե­րա­հաս­տա­տում է իր պատ­րաս­տա­կա­մութ­յունն ա­ջակ­ցե­լու Եր­եւա­նի եւ Բաք­վի հաշ­տեց­մա­նը։ «Մոսկ­վան ար­դեն եր­կու ան­գամ՝ 2023 թվա­կա­նի մա­յի­սին եւ հու­լի­սին, ըն­դու­նել է Բաք­վի եւ Եր­եւա­նի միջեւ խա­ղաղ բա­նակ­ցութ­յուն­նե­րի փու­լե­րը։ Մենք պատ­րաստ ենք շա­րու­նա­կել լիար­ժեք ա­ջակ­ցութ­յուն ցու­ցա­բե­րել Ռու­սաս­տա­նի եր­կու եղ­բայ­րա­կան ժո­ղո­վուրդ­նե­րի հաշ­տեց­մա­նը, նպաս­տե­լու փո­խըն­դու­նե­լի եւ հա­վա­սա­րակշռ­ված լու­ծում­նե­րի ո­րոն­մա­նը՝ ի նպաստ տա­րա­ծաշր­ջա­նի բո­լոր երկր­նե­րի անվ­տան­գութ­յան ու բար­գա­վաճ­ման»,- նշել է դի­վա­նա­գե­տը։

­Միա­ժա­մա­նակ նա նաեւ ող­ջու­նե­լի հա­մա­րեց Աս­տա­նա­յի դե­րը հայ-ադր­բե­ջա­նա­կան շփում­նե­րի հա­մար հար­թակ տրա­մադ­րե­լու հար­ցում. «Կար­եւոր է, որ նման հան­դի­պում­նե­րը հա­մա­հունչ են 2020-2022 թվա­կան­նե­րի ա­մե­նա­բարձր մա­կար­դա­կով ե­ռա­կողմ հա­մա­ձայ­նագ­րե­րին, ո­րոնք, բա­ցի խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նագ­րի կնքու­մից, նա­խա­տե­սում են Ադր­բե­ջա­նի եւ Հա­յաս­տա­նի միջեւ տրանս­պոր­տա­յին եւ տն­տե­սա­կան կա­պե­րի ա­պաշր­ջա­փա­կում, հա­մա­տեղ սահ­մա­նի սահ­մա­նա­զա­տում»:

Այս­պի­սով, Վա­շինգ­տո­նում մտա­ծում են, որ Նի­կո­լը կա­րող է ի­րենց թի­կուն­քում «խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նա­գի՞ր» կնքել՝ ել­նե­լով Ռու­սաս­տան-­Հա­յաս­տան-Ադր­բե­ջան ե­ռա­կողմ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յուն­նե­րի դրույթ­նե­րից: Ու ո­րո­շել են տա­րաբ­նույթ ա­վանտ­յու­րա­նե­րով շա­րու­նա­կել վա­տաց­նե՞լ հայ-ռու­սա­կան շփում­նե­րը, ու Օ'Բ­րա­յե­նին էլ ու­ղար­կում են հեր­թա­կան ան­գամ Նի­կո­լի «վա­խը բռնե­լո՞ւ»: Կար­ծես թե շատ նման է դրան: