Հերթական ծանր մեսիջը Մոսկվայից

Եվ ա­հա, Հա­յաս­տա­նի շուրջ ընդգծ­ված դար­ձած ներ­կա դի­նա­մի­կա­յին զու­գա­հեռ, Նի­կո­լը նա­խօ­րեին ըն­դու­նել էր հեր­թա­կան եվ­րա­չի­նով­նի­կին՝ ԵՄ Ար­տա­քին գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րի եվ­րո­պա­կան ծա­ռա­յութ­յան Ռու­սաս­տա­նի, Ար­եւել­յան գոր­ծըն­կե­րութ­յան, Կենտ­րո­նա­կան Ա­սիա­յի, տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան եւ ԵԱՀԿ հար­ցե­րով կա­ռա­վա­րող տնօ­րեն Մի­խա­յել Զի­բեր­թին: Քն­նար­կում էին «Հա­յաս­տան-Եվ­րո­պա­կան միութ­յուն հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան հետ­եւո­ղա­կան զար­գա­ցումն ու ընդ­լայն­ման», այդ հար­ցով «ԵՄ հանձ­նա­ռութ­յան ու պատ­րաս­տա­կա­մութ­յան», «ԵՄ-ի եւ Հա­յաս­տա­նի հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի ընդ­լայն­ման օ­րա­կար­գի լիար­ժեք ի­րաց­ման ու կյան­քի կոչ­ման» մա­սին հար­ցեր: Զու­գա­հե­ռա­բար, հա­յաս­տան­յան այլ չի­նով­նիկ­ներ հա­մո­զում էին, թե Եվ­րո­պա­յի հետ վի­զա­նե­րի ա­զա­տա­կա­նաց­ման հար­ցով ա­ռա­ջըն­թաց կա, եւ այլն:

Ու փո­խա­րե­նը, Մոսկ­վա­յից հեր­թա­կան ան­գամ միան­գա­մայն ծանր ազ­դակ­ներ ե­կան դե­պի Հա­յաս­տան: Ա­վե­լի ճիշտ, ՌԴ փո­խարտ­գործ­նա­խա­րար Մի­խա­յիլ Գա­լու­զի­նը նկա­րագ­րեց այն ի­րա­վի­ճա­կը, որն այս պա­հին կա Հա­յաս­տան-­Ռու­սաս­տան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րում, որն ինք­նին բա­վա­կա­նին լուրջ նա­խազ­գու­շաց­ման տեսք ու­նի:

Ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան գե­րա­տես­չութ­յուն­նե­րի գծով պատ­կե­րը սա է՝ Հա­յաս­տա­նը դա­դա­րել է շա­հագրգռ­վա­ծութ­յուն ցու­ցա­բե­րել Ռու­սաս­տա­նի հետ ար­տա­քին գոր­ծե­րի եւ պաշտ­պա­նութ­յան նա­խա­րա­րութ­յուն­նե­րի գծով շփում­նե­րում։ Ըստ Գա­լու­զի­նի. «2023 թվա­կա­նի նո­յեմ­բե­րից ի վեր արտ­գործ­նա­խա­րար­նե­րի հան­դի­պում չի ե­ղել։ Գոր­ծըն­կեր­նե­րը հե­տաքրք­րութ­յուն չցու­ցա­բե­րե­ցին մեր ա­ռա­ջար­կութ­յան նկատ­մամբ, այն է` մշա­կել եւ կն­քել միջ­գե­րա­տես­չա­կան խորհր­դատ­վութ­յուն­նե­րի հեր­թա­կան ծրա­գի­րը։ Մեր մեղ­քով չէ, որ նկա­տե­լիո­րեն նվա­զել է պաշտ­պա­նա­կան գե­րա­տես­չութ­յուն­նե­րի գծով շփում­նե­րի դի­նա­մի­կան։ Ն­վա­զել է նաեւ ռազ­մա­տեխ­նի­կա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յու­նը։ Ս­րա­նում մենք տես­նում ենք Արեւ­մուտ­քի ճնշման արդ­յուն­քը, ո­րը փոր­ձում է Եր­եւա­նին ստի­պել նվա­զա­գույ­նի հասց­նել կա­պե­րը մեր երկ­րի հետ»:

Եվ սա այն դեպ­քում, երբ, ըստ փոխ­նա­խա­րա­րի, այ­սօր Հա­յաս­տա­նի առջեւ ծա­ռա­ցած շատ ռիս­կեր հնա­րա­վոր կլի­ներ նվա­զեց­նել, ե­թե 2022-ին Եր­եւա­նը հա­մա­ձայ­ներ ՀԱՊԿ-ի մի­ջո­ցով Ադր­բե­ջա­նի հետ սահ­մա­նին ի­րա­վի­ճա­կը կա­յու­նաց­նե­լու մի­ջո­ցա­ռում­նե­րի փա­թե­թի ի­րա­կա­նաց­ման ա­ռա­ջար­կին։ «Խոս­քը լուրջ նա­խա­ձեռ­նութ­յուն­նե­րի մա­սին էր, այդ թվում՝ ռազ­մա­տեխ­նի­կա­կան ա­ջակ­ցութ­յան, դի­տոր­դա­կան ա­ռա­քե­լութ­յուն ու­ղար­կե­լու, սահ­մա­նա­պահ զոր­քե­րի պատ­րաստ­ման հար­ցում ա­ջակ­ցութ­յան։ Ցա­վոք, Հա­յաս­տա­նի ղե­կա­վա­րութ­յու­նը նա­խընտ­րեց հրա­վի­րել ԵՄ ա­ռա­քե­լութ­յա­նը, որն ա­մեն­եւին էլ չի պաշտ­պա­նում պե­տութ­յան սահ­ման­նե­րը, այլ մո­նի­տո­րին­գի ան­վան տակ զբաղ­ված է Ադր­բե­ջա­նի, Ի­րա­նի եւ Ռու­սաս­տա­նի դեմ հե­տա­խու­զա­կան տվյալ­նե­րի հա­վա­քագր­մամբ»:

Այս մա­սին շատ է խոս­վել, ա­վե­լորդ ան­գամ չանդ­րա­դառ­նանք այն աբ­սուր­դա­յին պնդում­նե­րին, ո­րոնք նի­կոլ­յան իշ­խա­նութ­յուն­նե­րը դրե­ցին այդ փա­թե­թից հրա­ժար­վե­լու տակ: Գու­մա­րած, ինչ­քան էլ որ Միր­զո­յան Ա­րոն նա­խօ­րեին ԱԺ-ում մեծ-մեծ էր խո­սում ԵՄ հի­շա­տակ­ված ա­ռա­քե­լութ­յան մա­սին, ի­րո­ղութ­յունն այն է, որ այդ կա­ռույ­ցը դեռ Հա­յաս­տա­նի գա­լուց ա­ռաջ էր պարզ խոս­տո­վա­նում՝ մեր վրա հույս չդնեք: Ու ա­հա, մեր իսկ չի­նով­նի­կութ­յան կող­մից ա­րեւմտ­յան պա­հանջ­նե­րը կա­տա­րե­լու արդ­յուն­քում ու­նենք այս պատ­կե­րը՝ Ռու­սաս­տա­նը պաշ­տո­նա­պես Հա­յաս­տա­նին մե­ղադ­րում է իր տա­րած­քում «Ադր­բե­ջա­նի, Ի­րա­նի եւ Ռու­սաս­տա­նի դեմ հե­տա­խու­զա­կան տվյալ­նե­րի հա­վա­քագր­մամբ» զբաղ­վող շպիո­նա­կան կա­ռույց տե­ղա­կա­յե­լու մեջ: Ու այս­քա­նից հե­տո Հա­յաս­տա­նում դեռ բո­ղո­քում են, թե ին­չո՞ւ է Մոսկ­վան այդ­քան բա­րե­լա­վել Բաք­վի հետ իր հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը:

­Բայց սա դեռ մեր կրած վնաս­նե­րի մի մասն է: Գա­լու­զի­նը ֆիք­սեց նաեւ Հա­յաս­տա­նում Ա­րեւ­մուտ­քի գոր­ծու­նեութ­յան մա­սին ՌԴ-ում առ­կա այս պատ­կե­րա­ցում­նե­րը. «Հիմ­նա­կան նպա­տակ­նե­րից մե­կը Եվ­րա­սիա­յում ին­տեգ­րա­ցիոն գոր­ծըն­թաց­նե­րը խարխ­լելն է, մեր ընդ­հա­նուր ին­տեգ­րա­ցիոն նա­խագ­ծե­րը՝ ՀԱՊԿ, ԱՊՀ, ԵԱՏՄ, նրանց հա­մար կո­կոր­դում մնա­ցած ոս­կոր են: Այս նպա­տա­կին հաս­նե­լու հա­մար Վա­շինգ­տո­նը եւ ն­րա դաշ­նա­կից­նե­րը պատ­րաստ են ցան­կա­ցած քայ­լի, նե­րառ­յալ Ռու­սաս­տա­նին հար­եւան պե­տութ­յուն­նե­րում ներ­քա­ղա­քա­կան եւ սո­ցիալ-տնտե­սա­կան ի­րա­վի­ճա­կի ա­պա­կա­յու­նա­ցու­մը…»: Ի­րա­կա­նում այս­պես է, թե՝ ոչ, դա բո­լո­րո­վին այլ հարց է: Էա­կա­նը սա է՝ Մոսկ­վա­յում գե­րիշ­խում է այն պատ­կե­րա­ցու­մը, որ Ա­րեւ­մուտ­քը Հա­յաս­տա­նի մի­ջո­ցով փոր­ձում է լուրջ հար­ված­ներ հասց­նել Ռու­սաս­տա­նին, եւ հա­յաս­տան­յան իշ­խա­նութ­յուն­նե­րը պատ­րաս­տա­կա­մո­րեն գոր­ծակ­ցում են դրան: Ի­հար­կե, իշ­խա­նա­կան տա­րաբ­նույթ գա­գո­ներ եւ նմա­նա­տիպ­եր կա­րող են ա­սել՝ թքած ու­նենք, թե Մոսկ­վա­յում ինչ են մտա­ծում, կամ տա­րաբ­նույթ «Օ­մե­գա­նե­րը» կա­րող են Մոսկ­վա­յի հետ շփում­նե­րից հրա­ժար­վել: Մինչ­դեռ լուրջ մար­դիկ, ո­րոնք դեռ կան Հա­յաս­տա­նում, լավ են պատ­կե­րաց­նում, թե Ռու­սաս­տա­նի հետ նման կի­սաթշ­նա­մա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի վեր­ջա­բա­նը ին­չը կա­րող է լի­նել: Ա­մեն դեպ­քում, երբ բա­նը հա­սել է նրան, որ ա­զե­րի­նե­րը բա­ցա­հայ­տո­րեն Հա­յաս­տա­նից պա­հան­ջում են Սահ­մա­նադ­րութ­յուն փո­խել, մեր ներ­կա ող­բեր­գա­կան վի­ճա­կի ա­մե­նա­փայ­լուն հիմ­նա­վո­րումն է:

­Գա­լու­զի­նից նաեւ ա­ռա­ջարկ հնչեց՝ Մոսկ­վան վե­րա­հաս­տա­տում է իր պատ­րաս­տա­կա­մութ­յունն ա­ջակ­ցե­լու Եր­եւա­նի եւ Բաք­վի հաշ­տեց­մա­նը։ Մ­նա­ցա­ծը, ցա­վոք, Նի­կո­լի ո­րո­շե­լիքն է…

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ