Բրիտանացիների հերթական մեծ պարտությունը

­Հա­յաս­տան­յան կո­մու­նի­կա­ցիա­նե­րի վե­րա­գոր­ծարկ­ման շա­րու­նակ­վող մեծ պայ­քա­րի ֆո­նին (Տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=284874&l=am), սկսել են ի հայտ գալ նաեւ նյո­ւանս­ներ, ո­րոք ա­ռաջ են քա­շում այն հար­ցը, թե արդ­յոք ու­ղի­նե­րը կշա­րու­նա­կե՞ն մնալ ռուս-ի­րա­նա­կան հե­տաքրք­րութ­յան գո­տում: Իսկ դա այն հարցն է ա­ռաջ քա­շում, թե նման ի­րա­վի­ճա­կում Ա­րեւ­մուտ­քի հա­մար կշա­րու­նա­կի հե­տաքրք­րութ­յան հիմ­նա­կան թե­մա մնալ Մեղ­րիի գի­ծը` Հ­յու­սիս-­Հա­րավ ուղ­ղութ­յամբ փակ պա­հե­լու եւ դրա­նով ռուս­նե­րին Ի­րան-Հնդ­կա­կան օվ­կիա­նոս դուրս գա­լուց կտրե­լու ռազ­մա­վա­րութ­յու­նը:

Այս­պես, նա­խօ­րեին ի­րա­նա­կան տե­ղե­կաց­ված եւ ար­ժա­նա­հա­վատ աղբ­յու­րը հայտ­նեց. «Ի­րանն ա­վար­տել է կար­եւոր ռազ­մա­վա­րա­կան եր­կա­թու­ղու նա­խա­գի­ծը: Կաս­պից ծո­վը (Էն­զե­լի նա­վա­հան­գիստ) եր­կաթգ­ծով միաց­ված էր Պար­սից ծո­ցին (­Բան­դար Ա­բաս), որն այժմ կփո­խի տա­րա­ծաշր­ջա­նի ա­վան­դա­կան առեւտ­րա­յին ու­ղի­նե­րը: Բալ­թիկ եւ Սեւ ծո­վերն այժմ ոչ ակ­տո­ւալ են դար­ձել Ռու­սաս­տա­նի տնտե­սա­կան գոր­ծու­նեութ­յան հա­մար»:

Այս­պի­սով, գործ­նա­կա­նում ռու­սա­կան բեռ­նե­րը Ի­րա­նով Հնդ­կա­կան օվ­կիա­նոս, այս­տե­ղից՝ ողջ ա­սիա­կան եւ աֆ­րիկ­յան տա­րա­ծաշր­ջան, ի­րա­նա­կան բեռ­նե­րը՝ ԵԱՏՄ եւ եվ­րո­պա­կան շու­կա հասց­նե­լու­միան­գա­մայն հե­ռան­կա­րա­յին ու­ղին սկսում է գոր­ծել: Զու­գա­հեռ, ակ­տիվ ըն­թաց­քի մեջ է նաեւ Ադր­բե­ջա­նով ՌԴ-Ի­րան կապն ա­պա­հո­վող եր­կա­թու­ղու կա­ռու­ցու­մը: Ի­հար­կե, հար­մար տար­բե­րակ կլի­ներ, որ գոր­ծեր նաեւ Մեղ­րիով Նա­խի­ջե­ւան-Ի­րան ուղ­ղութ­յու­նը: Բայց ե­թե ան­գամ կով­կաս­յան կո­մու­նի­կա­ցիա­նե­րը լիո­վին փակ մնան ՌԴ-Ի­րան կա­պի հա­մար, Կաս­պից ծո­վով հիմ­նա­կան կա­պի հա­մա­կար­գը սկսում է գոր­ծել: Հե­տա­գա զար­գաց­ման հա­մար բա­վա­կան է Կաս­պից ծո­վում բա­վա­րար հզո­րութ­յան հասց­նել ծո­վա­յին բեռ­նա­փո­խադ­րում­նե­րի հա­մա­կար­գը, ո­րը շատ բարդ գործ չէ:

Այ­սինքն, ե­թե 200-300 տա­րի Բ­րի­տա­նիան եւ անգ­լո­սաք­սո­նա­կան աշ­խար­հը կաշ­վից դուրս էր գա­լիս ռուս­նե­րի ու­ղիղ ել­քը Հնդ­կա­կան օվ­կիա­նոս թույլ չտա­լու հա­մար, ա­պա ներ­կա պա­հին, երբ փաս­տա­ցի սկսում է գոր­ծել Աստ­րա­խան - Բան­դար Ա­բաս կո­մու­նի­կա­ցիոն հա­մա­կար­գը, այդ դա­րա­վոր պայ­քա­րի հան­գու­ցա­կետն է դրվում: Կա դրա դեմն առ­նե­լու մեկ տար­բե­րակ եւս, որ անգ­լո­սաք­սո­նա­կան աշ­խար­հը ռազ­մա­կան վե­րահս­կո­ղութ­յան տակ վերց­նի Կաս­պից ծո­վը՝ բա­ցա­ռե­լով ռուս-ի­րա­նա­կան տրանս­պոր­տա­յին ո­րե­ւէ նա­վի շարժ: Եվ այն, որ այս պա­հին Լոն­դո­նը փոր­ձում է գնալ ռուս­նե­րի հետ հա­կա­մար­տութ­յան թե­ժաց­ման բո­լոր ուղ­ղութ­յուն­նե­րով եւ, ա­ռա­ջին հեր­թին՝ գլխա­վոր թա­տե­րա­բե­մում՝ ուկ­րաի­նա­կան խա­ղա­տախ­տա­կին, գա­լիս է հու­շե­լու, որ անգ­լո­սաք­սերն ա­մե­նե­ւին էլ պայ­քա­րը դեռ տա­նուլ տված չեն հա­մա­րում:

Այ­սինքն, չնա­յած Մոսկ­վա­յի բո­լոր նա­խազ­գու­շա­ցում­նե­րին, որ Ռու­սաս­տա­նի տա­րած­քին ա­րեւմտ­յան զեն­քով ուկ­րաի­նա­ցի­նե­րի կող­մից հար­ված­նե­րը կհա­մա­րեն, որ­պես ա­րեւմտ­յան հար­ված­ներ, եւ կտան հա­մար­ժեք պա­տաս­խան, Բ­րի­տա­նիան, նրա հետ­քե­րով՝ մի շարք այլ եվ­րո­պա­կան մանկ­լա­վիկ­ներ, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, Կիե­ւին ցու­ցադ­րա­բար նման հար­ված­ներ հասց­նե­լու ար­տո­նութ­յուն տվե­ցին: Թե դա ինչ նոր լար­վա­ծութ­յան կհասց­նի, դեռ կտես­նենք, ա­ռա­վել եւս, երբ նույն Բ­րի­տա­նիան եւ եվ­րո­պա­կան մանկ­լա­վիկ­նե­րը շա­րու­նա­կում են հա­մա­ռո­րեն խո­սել նաեւ Ուկ­րաի­նա զորք մտցնե­լու մա­սին, իսկ ռուս­նե­րը մի­ջու­կա­յին ու­ժե­րի մաս­նակ­ցութ­յամբ զի­նա­վար­ժանք­ներ են անց­կաց­նում: Սա­կայն այս պա­հին բրի­տա­նա­ցի­նե­րի նման քայ­լե­րը քիչ հա­վա­նա­կան է, որ էա­կան տե­ղա­շար­ժե­րի կբե­րեն:

Այս­պես, ի­րո­ղութ­յունն այն է, որ ա­ռանց նման թույլտ­վութ­յան Կիե­ւը մինչ այս ա­րեւմտ­յան զեն­քով ՌԴ տա­րած­քին հար­ված­ներ հասց­նում էր: Բայց ա­սել, թե դա շատ թե քիչ է­ֆեկ­տիվ ազ­դե­ցութ­յուն է թող­նում ուկ­րաի­նա­կան ռազ­մա­կան ի­րո­ղութ­յուն­նե­րի վրա, սխալ կլի­ներ: Ի­րա­կա­նում ընդ­հա­նուր ռազ­մա­կան պատ­կե­րը սա է: Ռուս­նե­րը շա­րու­նա­կում են ակ­տիվ հար­ձա­կում­նե­րը ճա­կա­տա­յին ողջ գծով մեկ՝ Զա­պո­րո­ժիեից մին­չեւ Խար­կով: Դ­րա­նով, գնա­լով միայն նոս­րա­ցող ուկ­րաի­նա­կան ու­ժե­րը մեծ ու փոքր բա­խում­նե­րի մեջ են ներ­քաշ­ված այն­պի­սի մեծ տի­րույ­թով, որ կանգ­նել են ու­ժե­րի ան­բա­վա­րա­րութ­յան լրջա­գույն խնդրի ա­ռաջ: Ինչ­պես, օ­րի­նակ, Խար­կո­վի ուղ­ղութ­յամբ վեր­ջին հար­ձա­կու­մը ցույց տվեց, մի կերպ պաշտ­պա­նութ­յուն կա­ռու­ցե­լու հա­մար ուկ­րաի­նա­կան կողմն ար­դեն ստիպ­ված է ճա­կա­տի տար­բեր հատ­վա­ծից ա­ռանց այդ էլ չբա­վա­րա­րող ու­ժե­րի մի մա­սը տե­ղա­փո­խել նոր ճա­կատ: Մինչ­դեռ, ինչ­պես հենց ուկ­րաի­նա­կան աղբ­յուր­ներն են պնդում, ռուս­ներն ան­գամ ի­րենց հիմ­նա­կան ռե­զերվ­նե­րը դեռ պայ­քա­րի մեջ չեն մտցրել եւ հի­մա պատ­րաստ­վում են նոր ճա­կատ­ներ բա­ցել Խար­կո­վի մար­զի հյու­սի­սա­յին հատ­ված, Սու­մի մարզ եւ այլն: Ու թե պա­տե­րազ­մի նոր մասշ­տաբ­նե­րի պա­րա­գա­յում ինչ­պես են փա­կե­լու ա­մեն մի հեր­թա­կան ռազ­մա­ճա­կա­տում ռուս­նե­րի հար­ձա­կում­նե­րը, մեծ հարց է: Զո­րա­հա­վա­քը շա­րու­նա­կում են, ար­դեն ստիպ­ված են աս­տի­ճա­նա­բար իջեց­նել զո­րա­կո­չա­յին հա­սա­կը, հա­վա­քում եւ ռազ­մա­ճա­կատ են ու­ղար­կում տնտե­սութ­յան կա­րե­ւո­րա­գույն ո­լորտ­նե­րի (ինչ­պես, ա­սենք, մի­ջազ­գա­յին բեռ­նա­փո­խադ­րում­ներ ի­րա­կա­նաց­նող վա­րորդ­նե­րին եւ այլն) մաս­նա­գետ­նե­րին: Եվ ան­գամ այդ ծայ­րա­հեղ քայ­լե­րով մի կող­մից՝ ռազ­մա­ճա­կա­տի կա­րիք­նե­րը բա­վա­րա­րել ար­դեն գրե­թե չեն կա­րո­ղա­նում, մյուս կող­մից, մին­չեւ վերջ ոչն­չա­նում է տնտե­սութ­յու­նը, է­ներ­գե­տի­կա­յից մնա­ցել են միայն ա­տո­մա­կա­յան­նե­րը, ո­րոնք էլ կանգ­նած են նո­րոգ­ման եւ վա­ռե­լի­քի ան­լու­ծե­լի խնդրի ա­ռաջ, եւ այս­պես շա­րու­նակ, բո­լոր ուղ­ղութ­յուն­նե­րում կա­տաստ­րո­ֆան շատ մոտ է:

Այս­պի­սով, ի­րոք Ա­րեւ­մուտ­քի հա­մար վեր­ջին տար­բե­րակ է մնում Ուկ­րաի­նա զորք մտցնե­լը: Բայց բո­լորն են հաս­կա­նում, որ նախ՝ դա նշա­նա­կում է Եր­րորդ հա­մաշ­խար­հա­յին պա­տե­րազմ: Եր­կոր­դը. ե­թե ան­գամ Մոսկ­վան բա­վա­րար­վի սո­վո­րա­կան սպա­ռա­զի­նութ­յամբ ա­րեւմտ­յան այդ ու­ժե­րին սո­վո­րա­կան հար­ված­ներ հասց­նե­լով, ա­պա այդ դեպ­քում եվ­րո­պա­կան տվյալ երկր­նե­րը ներ­քին պայթ­յուն­նե­րից դժվար թե խու­սա­փեն: Չ­նա­յած, սպաս­վող հա­մաեվ­րո­պա­կան ընտ­րութ­յու­ններն այս մա­սին, սպաս­վում է, որ շատ բան կհու­շեն: Բ­րի­տա­նա­ցի­ներն էլ ի­րենք են խոս­տո­վա­նում, որ այս պա­հին գտնվում են ան­ցած դա­րի 50-ա­կա­ննե­րից ի վեր ա­մե­նա­խո­րը տնտե­սա­կան եւ քա­ղա­քա­կան ճգնա­ժա­մում, այ­սինքն, բա­ցի շպիո­նա­կան ա­վանտ­յու­րա­նե­րից, ռազ­մա­կան ա­ռու­մով գրե­թե ո­րե­ւէ բա­նի ըն­դու­նակ չեն: Իսկ երբ ժա­մա­նա­կա­կից աշ­խար­հում խնդիր­նե­րը լուծ­վում են ի­րա­կան ռազ­մա­բե­մե­րում, ա­վանտ­յու­րա­նե­րով հե­ռուն չես գնա:

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ