Ահա, թե ինչու էր Նիկոլի հին տան պատերն այդպես այլանդակված

Ե­րեկ Նի­կո­լը կա­ռա­վա­րութ­յան նիս­տում, ըստ էութ­յան` փոր­ձե­լով բա­ցատ­րել, թե ին­չու իր օ­րոք, չնա­յած բա­զում խոս­տում­նե­րին, պե­տա­կան գնում­նե­րի ծրագ­րե­րով տրվող փո­ղե­րը շատ ա­վե­լի ա­խոր­ժա­կով են լա­փում, քան «հան­ցա­վոր նախ­կին­նե­րի» ժա­մա­նակ­նե­րում, ո­րո­շեց նո­րից դի­մել ա­մե­նափր­կիչ «փի­լի­սո­փա­յութ­յան տոպ­րա­կին»:

«­Հի­մա գնում, մտնում ենք դպրոց, բա­նա­ձեւ դուրս բե­րենք, թե մեկ քմ­-ի վրա ինչ­քան գու­մար է ծախս­վում: Տե­սանք՝ ինչ ծո­րակ ու սա­լիկ է դրված: Հե­տո գնանք նույն գնա­յին սեգ­մեն­տի մեջ մի մաս­նա­վոր տուն, ո­րը սո­ցիա­լա­կան նույն նշա­ձո­ղի մեջ է: Եվ ե­թե այդ եր­կու ծո­րակ­նե­րը վի­զո­ւալ նա­յենք, ի­րենց մեջ մեծ տար­բե­րութ­յուն կա…»: 72 հա­զա­րա­նոց ծո­րա­կի մա­սի՞ն էր հի­շել, թե` ինչ: Բայց, պարզ­վում է, որ մե­ղա­վո­րը ոչ թե այդ ծո­րա­կը պատ­վի­րած ԿԳՄՍ-ն­ է` դրա հաս­կա­նա­լի կեր­պա­րով` նա­խա­րա­րով հան­դերձ, այլ` ժո­ղո­վուր­դը: «Ե­րե­խա­նե­րը միշտ չէ, որ դպրո­ցի ծո­րա­կին վե­րա­բեր­վում են այն­պես, ինչ­պես կվե­րա­բեր­վեն ի­րենց տան ծո­րա­կին։ Ես ոչ մի տեղ չեմ հան­դի­պել, որ մե­կը ի­րենց տա­նը դա­նա­կով իր ա­նու­նը սե­ղա­նի կամ ա­թո­ռի վրա գրել է, բայց տասն­յակ դպրոց­նե­րում ու հա­մալ­սա­րան­նե­րում տասն­յակ ա­նուն­ներ ենք տես­նում: Հե­տաքր­քիր բան է, է­լի, օ­րի­նակ, ձեր տա­նը ին­չո՞ւ չես գրում, ե­թե դրա մեջ խո­րը ի­մաստ կա»: Հա­սավ մա­ռազ­մի, թե` ոչ մեկ իր տան պա­տին չի գրում, որ այ­սինչն ու այ­նին­չը 2016 թվա­կա­նի ապ­րի­լի 8-ին տոլ­մա կե­րան, բայց, չգի­տես ին­չու, ե­կե­ղե­ցու կամ պատ­մամ­շա­կու­թա­յին կա­ռույց­նե­րի պա­տե­րին գրում են. «Ծի­ծա­ղում ենք, բայց սա վար­վե­լա­կերպ է, մենք պետք է հաս­կա­նանք, թե ինչն է պատ­ճա­ռը, պետք է հե­տա­զո­տութ­յուն ա­նենք»։

­Թե ուր է միտ­քը տա­նում, կա­րե­լի է կռա­հել. էս ի՞նչ վատ ժո­ղո­վուրդ է, հե­րիք չէ պա­տեր­ազ­մը տա­նուլ տվեց, դեռ մի բան էլ այն­պի­սի ե­րե­խա­ներ է դաս­տիա­րա­կում, ո­րոնք պա­տե­րին ինչ ա­սես գրում են: Ս­րա­նից մին­չեւ իր քա­րո­զած «ի­րա­կան Հա­յաս­տա­նը» կես քայլ է:

­Միայն թե Նի­կոլն այդ քա­րոզ­նե­րի մեջ ե­րե­ւի մեկ բան է մո­ռա­ցել: Ժա­մա­նա­կին լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը ներ­կա­յաց­րել են նաեւ Նի­կո­լի տու­նը, երբ նա դեռ վար­չա­պետ չէր: Այ­սինքն, ե­թե այ­լոց տա­նը գո­նե սեփա­կան պա­տե­րին ո­չինչ չեն գրում, Նի­կո­լի տա­նը դա էլ չկա: Տոլ­մա­յի մա­սին` չէ, բայց (լու­սան­կար­նե­րում) որ պա­տե­րին շատ այլ բա­ներ են գրված, դա փաստ է: Այ­սինքն, եթե դրսում պատերին գրողները «հետազոտության մատերիալ» են, ապա սեփական տան պատերին գրողներին առնվազն ռենտգեն է պետք: Ու նիկոլը, մինչ ուրիշներին «հետազոտելը», լավ կանի նախ իր եւ սեփական ընտանիքից սկսի: Չ­նա­յած, երբ նրա սե­փա­կան տանն այն վի­ճակն է, ին­չը մեր ո­րոշ ի­րոք ան­դաս­տիա­րակ հայ­րե­նա­կից­ներ դրսե­ւո­րում են բա­ցա­ռա­պես փո­ղո­ցում, սա եւս մեկ պարզ ազ­դակ է, թե ին­չու է Նի­կոլն իր մեծ տու­նը` հայ­րե­նիքն այս այ­լան­դակ վի­ճա­կին հասց­րել:

­Նի­կո­լի ե­րեկ­վա հեր­թա­կան ան­համ ճա­ռին եւ նրա երբեմ­նի տան պա­տե­րին անդ­րա­դար­ձանք ըն­դա­մե­նը մեկ բա­նի հա­մար. այս ա­մե­նը հեր­թա­կան հաս­տա­տումն է, որ մոտ ա­պա­գա­յում մեր մեծ տու­նը` հայ­րե­նի­քը, չենք ու­նե­նա, ե­թե սույն «բա­րե­փո­խի­չը» շա­րու­նա­կի զավ­թած պա­հել պե­տութ­յան կա­ռա­վար­ման ղե­կը: Ա­սենք, Հա­յաս­տա­նում նաեւ հայ ժո­ղո­վուրդ հա­զիվ թե ու­նե­նանք` նրա «ի­րա­կան Հա­յաս­տա­նի» պա­րա­գա­յում: Կարճ ա­սած, կձա­խող­վի՞ Բագ­րատ սրբա­զա­նի շար­ժու­մը, ե­րե­ւի վերջ, դա կա­րող է վեր­ջա­կե­տը դառ­նալ:

Իսկ շար­ժու­մը շա­րու­նա­կում է դեռ պա­սիվ մնալ, թեեւ այդ դաշ­տը ներ­կա­յաց­նող մեր ար­ժա­նա­հա­վատ աղբ­յու­րը, ո­րին է­լի վկա­յա­կո­չե­լու ա­ռիթ­ներ ու­նե­ցել ենք, եւ ո­րի ներ­կա­յաց­րած տվյալ­նե­րը, որ­պես կա­նոն, ի­րա­կա­նա­ցել են, այս ան­գամ ա­վե­լի լա­վա­տե­սա­կան տրա­մադ­րու­թյու­նն­երի մեջ էր:

«Սր­բա­զա­նի ա­ռաջ­նոր­դած շարժ­ման պաու­զա­յի փու­լը վեր­ջա­նում է: Լիա­հույս եմ, որ ա­ռա­ջի­կա հան­րա­հա­վա­քում նա եւս մի շարք փա­կագ­ծեր կբա­ցի, եւ ա­ռա­ջին հեր­թին` վար­չա­պե­տի թեկ­նա­ծո­ւի մա­սին: Չէ, չեմ պնդում, որ ան­պայ­ման Սր­բա­զանն է լի­նե­լու թեկ­նա­ծուն, կան ի­րա­վա­կան խնդիր­ներ, ո­րոնք չես կա­րող մի կողմ թող­նել, եւ այդ ուղ­ղութ­յամբ ի­րա­վա­պահ­նե­րը դեռ մտա­ծում են: Այլ, որ ե­թե իր թեկ­նա­ծութ­յու­նը չստաց­վի, ա­պա Սր­բա­զանն է ա­ռա­ջար­կե­լու այլ թեկ­նա­ծու, ո­րին ըն­դու­նել պար­տա­վոր­վել են շարժ­մանն ի­րա­կա­նում հա­րող, հա­ջո­ղութ­յու­նը ցան­կա­ցող բո­լոր ու­ժե­րը: Պայ­մա­նի մա­սին նա ար­դեն խո­սել է` թեկ­նա­ծու, որն ըն­դու­նե­լի կլի­նի ժո­ղովր­դի հա­մար եւ չի մաս­նակ­ցի հա­ջորդ ընտ­րութ­յու­ննե­րին: Նաեւ, այս պա­հին կար­ծես թե լուծ­ված է հա­ջորդ հիմ­նա­կան խնդի­րը` կա­ռա­վա­րութ­յան կազ­մը: Շարժ­մա­նը մաս­նակ­ցող ա­ռանց­քա­յին ու­ժե­րը պայ­մա­նա­վոր­վել են, որ այս հար­ցը եւս վստա­հում են Սրբ­ա­զա­նին, նույն պայ­մա­նով, ինչ վար­չա­պե­տի դեպ­քում. այս կազ­մը չի մաս­նակ­ցում ընտ­րութ­յուն­նե­րին: Ի­հար­կե, այն դեպ­քում, ե­թե նոր կա­ռա­վա­րութ­յան գոր­ծու­նեութ­յունն այն­քան հա­ջող ստաց­վի, որ լի­նի այն պա­հե­լու հա­մա­ժո­ղովր­դա­կան պա­հանջ, այդ դեպ­քում, մի­գու­ցե, նոր պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յու­ննե­րի կա­րիք կա­ռա­ջա­նա:

­Բա­ցի այս պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յու­նն­երից եւ այլ կազ­մա­կերպ­չա­կան հար­ցե­րից, այս ըն­թաց­քում շարժ­ման հիմ­նա­կան ու­ժե­րը նաեւ աշ­խա­տել են ՔՊ-ա­կան ո­րո­շա­կի պատ­գա­մա­վոր­նե­րի հետ: Իշ­խա­նութ­յուններն էլ են դա ֆիք­սել, ին­չի մա­սին է վկա­յում նաեւ այն, որ ներ­կա­յում նեղ շրջա­նակ­նե­րում նրանք խո­սում են պո­տենց­իալ դա­վա­ճա­նող­նե­րի մա­սին, եւ այդ ա­մե­նը սկսել է կա­մաց-կա­մաց տե­սա­նե­լի դառ­նալ: Հիմ­նա­կան կաս­կած­նե­րը գոր­ծա­րար դա­սի նկատ­մամբ է, քա­նի որ բո­լորն են հաս­կա­նում, որ ե­թե սո­վո­րա­կան պատ­գա­մա­վո­րը կա­րող է պար­զա­պես ի­րե­րը հա­վա­քել եւ գնալ, գոր­ծա­րար­նե­րի պա­րա­գա­յում դա ռեալ չէ: Այ­սինքն, հա­նուն սե­փա­կան կա­պի­տա­լի, կա­րող են ա­մեն մի պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յան գնալ: Տեղ­յակ եմ նաեւ, որ այս փու­լում իշ­խա­նա­կան ի­րա­վա­պահ­նե­րը հսկո­ղութ­յուն են ի­րա­կա­նաց­նում անխ­տիր բո­լոր պատ­գա­մա­վոր­նե­րի նկատ­մամբ, որ նրանք չփոր­ձեն «աչ­քից հե­ռու խա­ղեր տալ»: Բայց Փա­շին­յա­նի մոտ, ա­սում են, այլ մտա­վա­խութ­յուն կա. իսկ որ­քա­նո՞վ են վստա­հե­լի այդ հսկո­ղութ­յուն ի­րա­կա­նաց­նող­նե­րը, ո­րոնց բո­լո­րին հնա­րա­վոր է առ­նել-ծա­խել: Ա­սենք, կոնկ­րետ վե­րա­կա­ցուն հնա­րա­վոր չէ՞, որ մի 50 հա­զա­րի դի­մաց, կամ նույ­նիսկ` ա­վե­լի քիչ, «չտես­նի» X իշ­խա­նա­կան պատ­գա­մա­վո­րի եւ Y ընդ­դի­մա­դի­րի շփում­նե­րը: Կա նաեւ այն մտա­վա­խութ­յու­նը, թե ո՞վ է ե­րաշ­խա­վո­րել, որ այդ X իշ­խա­նա­կան պատ­գա­մա­վո­րը չի հա­մա­ձայն­վի մի 100-150 հա­զա­րով իր հա­մար «ա­պա­հով ա­պա­գա» սար­քել, առ­ռա­վել եւս, որ դրա­նով կա­րող է ի­րեն «մաք­րել» նի­կոլ­յան անց­յա­լից: Աչ­քի ա­ռաջ ու­նե­նա­լով, որ ա­ռանց այդ էլ` ընտ­րու­թյու­ննե­րը սա­րե­րի հե­տե­ւում չեն, ո­րից հե­տո «ա­պա­հով ա­պա­գա­յի» եւ «մաքր­վե­լու» մա­սին խոսք ան­գամ չի կա­րող լի­նել: Ա­հա, մո­տա­վո­րա­պես նման ըն­թացք կար այս պաու­զա­յի փու­լում, եւ կար­ծես թե այս կի­րա­կի այս փու­լը կհա­մար­վի ա­վարտ­ված, եւ նոր փու­լի մեկ­նարկ կտրվի»:

Ս.ԱԲՐԱՄՅԱՆ