Հասան նրան, որ փորձում են Նիկոլին արդարացնել՝ նրան «սխալ հանելով»

Այն, որ ուկ­րաի­նա­կան պա­տե­րազ­մի հնա­րա­վո­րինս ա­րագ ա­վար­տը (Տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=270063&l=am) նաեւ Հա­յաս­տա­նի հա­մար է ար­տա­կարգ կա­րե­ւո­րութ­յուն ներ­կա­յաց­նում, հին ճշմար­տութ­յուն է: Թե­կու­զեւ հաշ­վի առ­նե­լով այն, որ ա­ճող խա­ղադ­րույք­նե­րը, ո­րոնք նի­կոլ­յան ռե­ժիմն ուկ­րաի­նա­կան պա­տե­րազ­մի մեկ­նար­կից ի վեր ա­նում է ա­րեւմտ­յան ուղ­ղութ­յամբ, ո­րոնք հասց­րին նաեւ Ար­ցա­խի հա­յա­թափ­մա­նը, կա­րող են կանգ առ­նել միայն ուկ­րաի­նա­կան պա­տե­րազ­մի ա­վար­տով:

Ա­մեն դեպ­քում, այս պա­հին նույն կուր­սը շա­րու­նակ­վում է, եւ իշ­խա­նութ­յու­ննե­րը գնա­լով խաղն ա­վե­լի բաց են դարձ­նում: Օ­րի­նակ բե­րենք ՔՊ-ա­կան պատ­գա­մա­վոր Ար­մեն Խա­չատր­յա­նի վեր­ջին հայ­տա­րա­րութ­յու­նը, թե` Ադր­բե­ջա­նի եւ Հա­յաս­տա­նի մի­ջեւ խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նա­գի­րը կնքվե­լու է Ա­րեւ­մուտ­քում: Ու նա շա­րու­նա­կում է. «Հա­յաս­տանն այ­լեւս չի կրկնե­լու նո­յեմ­բե­րի 9-ի սխա­լը։ Մեր նպա­տակն այն է, որ խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նա­գի­րը կնքե­լուց հե­տո կոնկ­րետ ե­րաշ­խա­վոր­ներ լի­նեն, որ­պես­զի ցան­կա­ցած խախտ­ման դեպ­քում ի­մա­նանք, թե ինչ մի­ջազ­գա­յին մե­խա­նիզմ­ներ կա­րող ենք գոր­ծի դնել։ Ռու­սաս­տա­նի բո­լոր ե­րաշ­խիք­նե­րը նո­յեմ­բե­րի 9-ից հե­տո հօդս ցնդե­ցին։ Հա­յաս­տա­նը երկ­րորդ ան­գամ այդ սխա­լը չի գոր­ծե­լու»:

Այ­սինքն, կա­րե­ւոր չէ, թե ինչ են ստո­րագ­րե­լու, կա­րեւոր է, թե որ­տե՞ղ: Դա էլ մի կողմ: Բայց չէ՞ որ նման հայ­տա­րա­րութ­յամբ Խա­չատր­յա­նը հաս­տա­տում է, որ իր սի­րա­սուն շե­ֆը սխալ է գոր­ծել` իր քե­ֆը տվա­ծով ստո­րագ­րե­լով նո­յեմ­բե­րի 9-ի հա­մա­ձայ­նա­գի­րը: Ու դրա­նից հե­տո ին­չո՞ւ են նե­ղա­նում, երբ նրանց կա­պի­տուլ­յանտ են ան­վա­նում: Հե­տո, նման կա­րե­ւո­րա­գույն, երկ­րի հա­մար ճա­կա­տագ­րա­կան հար­ցում սխալ թույլ տվածն ի՞նչ է ա­նում պե­տութ­յան ղե­կա­վա­րի պաշ­տո­նին: Վեր­ջա­պես, ին­չո՞վ է Խա­չատր­յա­նը ե­րաշ­խա­վո­րում, որ մեկ ան­գամ սխալ­վողը տաս ան­գամ եւս չի սխալ­վի:

Չ­նա­յած, հա­սել ենք մի ի­րա­վի­ճա­կի, երբ տար­բեր խա­չատր­յան­նե­րի, ա­սենք նաեւ նրանց շե­ֆութ­յան հայ­տա­րա­րութ­յու­ններն ընդ­հա­նուր ի­րա­վի­ճա­կի վրա չեն ազ­դում: Ա­սենք, Խա­չատր­յա­նը եւս ա­կա­մա դա խոս­տո­վա­նում է` Ա­րեւ­մուտ­քում պայ­մա­նա­գիր կնքե­լու հետ կապ­ված, նշե­լով, թե նման պայ­մա­նագ­րե­րը կլի­նեն ա­րեւմտ­յան երկր­նե­րի ե­րաշ­խա­վո­րութ­յամբ, եւ. «Ադր­բե­ջա­նը սա շատ լավ հաս­կա­նա­լով` ա­մեն ինչ ա­նում է, որ այդ ե­րաշ­խա­վո­րութ­յուն­նե­րը չլի­նեն»։ Կարճ ա­սած, չի գնում Ա­րեւ­մուտք` պայ­մա­նա­գիր ստո­րագ­րե­լու:

Չ­նա­յած, ա­ռանց Խա­չատր­յա­նի էլ էր դա պարզ, Ա­լիեւն Ա­րեւ­մուտ­քում պայ­մա­նա­գիր կնքե­լու մա­սին խո­սում է ար­դեն բաց տեքս­տով. «Ոչ մի մի­ջազ­գա­յին ճնշում չի կա­րող ազ­դել Ադր­բե­ջա­նի կա­ռա­վա­րութ­յան եւ ժո­ղովր­դի կամ­քի վրա»։ Ու պատ­կե­րաց­րեք ուր ենք հա­սել. ար­դեն Հեյ­դա­րո­վիչն է հոր­դո­րում. «Հա­յաս­տա­նը պետք է ծրագ­րի իր ա­պա­գան՝ ել­նե­լով սե­փա­կան ազ­գա­յին շա­հե­րից, այլ ոչ թե մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նից հե­ռու գտնվող երկր­նե­րի, հատ­կա­պես ար­յու­նա­լի գա­ղու­թա­յին անց­յալ ու­նե­ցող երկր­նե­րի հա­վակ­նութ­յուն­նե­րից»:

Տ­րա­գի­կո­մե­դիկ տեսք ու­նի, բայց նույն հոր­դո­րը նաեւ Էր­դո­ղա­նի մոտ է. «Ա­րեւմտ­յան ո­րոշ տե­րութ­յուն­ներ դեռ չեն գի­տակ­ցում, որ ղա­րա­բաղ­յան պա­տե­րազ­մով մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նում նոր դա­րաշր­ջան է սկսվել։ Հայ ժո­ղո­վուր­դը եւ նրա ղե­կա­վար­նե­րը պետք է ա­պա­հո­վութ­յուն փնտրեն ոչ թե հա­զա­րա­վոր կի­լո­մետ­րեր հե­ռու, այլ խա­ղա­ղութ­յան եւ հար­եւան­նե­րի հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան մեջ։ Ն­րանք, ով­քեր վար­ձավ­ճար են ստա­ցել Հա­յաս­տա­նին հրահ­րե­լով, ի­րա­կա­նում ա­մե­նա­մեծ վնասն են պատ­ճա­ռել հա­յե­րին»։

­Հաս­կա­նա­լի է, ե­թե գլո­բալ ի­րա­վի­ճակ փոխ­վի, Ա­րեւ­մուտ­քը նո­րից Էր­դո­ղան-Ա­լիեւ տան­դե­մի հա­մար կվե­րած­վի սրբութ­յան սրբո­ցի: Սա­կայն այս պա­հին փաս­տը սա է. Ա­լիե­ւը ոչ մի կերպ «Ա­րեւ­մուտ­քում պայ­մա­նա­գիր կնքե­լու» չի գնում, իսկ Էր­դո­ղա­նը նրա թի­կուն­քին է: Ա­վե­լին, «տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին հար­ցերը տա­րա­ծաշր­ջա­նում լու­ծե­լու» թե­զին թուրք-ա­զե­րիա­կան տան­դե­մից էլ ա­ռաջ ա­ջակ­ցում են Ի­րանն ու Ռու­սաս­տա­նը: Այս­քա­նից հե­տո տես­նես ինչ­պե՞ս է Ար­մեն Խա­չատր­յա­նը, ան­գամ նրա շեֆ Նի­կոլ Փա­շին­յա­նը Ա­լիե­ւին «Ա­րեւ­մուտ­քում պայ­մա­նա­գիր կնքե­լու» տա­նե­լու, երբ ան­գամ ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը դա չեն կա­րո­ղա­նում: Ու ի՞նչ է Նի­կոլն ա­նե­լու, ե­թե Ա­լիեւն այդ­պես էլ Բր­յու­սել չգնա: Ընդ ո­րում, նստել, գլո­բալ ի­րա­վի­ճա­կի փո­խվե­լուն սպա­սելն այս դեպ­քում ելք չէ: Ի­րա­վի­ճա­կը ներ­կա փու­լում զար­գա­նում է ոչ Ա­րեւ­մուտ­քի օգ­տին, եւ այդ մի­տու­մը շատ ա­վե­լի կտրուկ եւ ա­րագ կդառ­նա ուկ­րաի­նա­կան պա­տե­րազ­մի հան­գու­ցա­լուծ­ման դեպ­քում:

Այս փա­կու­ղուց ելք կա­րող էր դառ­նալ, ե­թե Ա­լիեւն ի­րոք հար­ձակ­վեր եւ Ս­յու­նի­քը գրա­վեր, ին­չի մա­սին, ի դեպ, Նի­կոլն օ­րերս խո­սում էր Ե­րե­ւա­նում տե­ղի ու­նե­ցած ԵԱՀԿ Խորհր­դա­րա­նա­կան վե­հա­ժո­ղո­վի նիս­տում` վկա­յա­կո­չե­լով, իր ա­սա­ծով` «ա­րեւմտ­յան Ադ­բե­ջա­նի հա­յե­ցա­կար­գը»: Սա­կայն Կ­րեմ­լը ՌԴ նա­խա­գա­հի խոս­նակ Պես­կո­վի մա­կար­դա­կով ար­ձա­գան­քեց, թե` «Մենք լսել ենք երկ­րի ղե­կա­վա­րութ­յան՝ Ադր­բե­ջա­նի ղե­կա­վա­րութ­յան միան­գա­մայն այլ հայ­տա­րա­րութ­յուն­ներ, ո­րոն­ցում աս­վում է մի փու­լի ա­վար­տի անհ­րա­ժեշ­տութ­յան եւ խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նագ­րի կնքման պատ­րաս­տա­կա­մութ­յան մա­սին»։ Ու սա ոչ թե Նի­կո­լին սխալ կամ ճիշտ ներ­կա­յաց­նե­լու, այլ այն տեսքն ու­նի, որ պա­տե­րազմ սկսել-չսկսե­լը Ա­լիե­ւի կամ Նի­կո­լի ո­րո­շե­լի­քը չէ, ինչ­քան էլ որ պար­բե­րա­բար նման ակ­նարկ­նե­րով նաեւ ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը կամ ֆրան­սիա­ցի­ներն են հան­դես գա­լիս:

Այս­պի­սով, Նի­կո­լին կմնա միայն սպա­սել, ե­թե ռու­սա­կան բա­նակ­ցա­յին հար­թա­կը շա­րու­նա­կում է հա­մա­ռո­րեն մեր­ժել: Այդ ըն­թաց­քում կա­րող է նաեւ ՀԱՊԿ-ից դուրս գալ, եվ­րո­պա­ցի դի­տորդ­նե­րի հետ մի քա­նի պայ­մա­նա­գիր եւս ստո­րագ­րել: Սա­կայն հա­զիվ թե դա ի­րա­վի­ճա­կի վրա ո­րե­ւէ բա­նով ազ­դի: Ա­մեն դեպ­քում, երբ բա­նը հա­սել է նրան, որ ներ­կա քա­ղա­քա­կա­նութ­յու­նը փոր­ձում են ար­դա­րաց­նել` Նի­կո­լին «սխալ հա­նե­լով», դա ար­դեն իսկ խո­սում է փա­կու­ղա­յին ի­րա­վիճա­կի մա­սին: Իսկ ժա­մա­նակն այս պա­հին Նի­կո­լի օգ­տին չի աշ­խա­տում, եւ դա է, որ նա փո­խել չի կա­րող:

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ