ԶԱՐՄԱՆՔ

«­Բու­հե­րում ար­ցախ­ցի­նե­րի նկատ­մամբ խտրա­կան վե­րա­բեր­մուն­քի մա­սին մտա­հո­գիչ ա­հա­զան­գեր եմ ստա­նում բռնի տե­ղա­հան­ված մեր ե­րի­տա­սարդ հայ­րե­նա­կից­նե­րից»,–­ ա­հա այս­պի­սի զար­մա­նա­լի և նող­կա­լի եր­ևույ­թի մա­սին ա­հա­զան­գում է ԱԺ մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­նութ­յան և հան­րա­յին հար­ցե­րի մշտա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի՝ ա­պօ­րի­նա­բար լիա­զո­րութ­յուն­նե­րը դա­դա­րեց­ված նա­խա­գահ, ան­կու­սակ­ցա­կան պատ­գա­մա­վոր ԹԱ­ԳՈՒ­ՀԻ ԹՈՎ­ՄԱ­Ս­ՅԱ­ՆԸ։ Պատ­գա­մա­վո­րը նաև զգու­շաց­նում է. «Այս առն­չութ­յամբ ԵՊՀ ռեկ­տոր Հով­հան­նես Հով­հան­նիս­յա­նի հետ խո­սե­ցի ա­ռանց այդ էլ զգա­յուն մեր հայ­րե­նա­կից­նե­րի նկատ­մամբ ա­վե­լորդ հո­գե­բա­նա­կան ճնշում չգոր­ծադ­րե­լու և հան­րութ­յան մեջ չմե­կու­սաց­նե­լու հրա­մա­յա­կա­նի մա­սին։ Պայ­մա­նա­վոր­վե­ցինք, որ վեր­ջինս խստո­րեն պա­հան­ջի դա­սա­խո­սա­կան կազ­մից ար­ցախ­ցի ե­րի­տա­սարդ­նե­րի հան­դեպ լի­նել հար­գա­լից, ընդգ­ծել, որ նրանք ար­ժա­նի են ի­րենց հայ­րե­նա­կից­նե­րի կող­մից հա­վա­սար վե­րա­բեր­մուն­քի։ Ա­մե­նօր­յա ռե­ժի­մով հետ­ևո­ղա­կան եմ լի­նե­լու ոչ միայն ԵՊՀ­–ում, այլև ՀՀ բո­լոր բու­հե­րում նմա­նա­տիպ խնդիր­նե­րի բարձ­րա­ձայն­մա­նը և կար­գա­վոր­մա­նը։ Կր­թա­կան հաս­տա­տութ­յանն ան­հա­րիր այս դրևոր­ման կրկնութ­յան դեպ­քում հան­րայ­նաց­նե­լու եմ ան­թույ­լատ­րե­լի վար­քա­գիծ ցու­ցա­բե­րած դա­սա­խոս­նե­րի ա­նուն­–ազ­գա­նուն­նե­րը»։ Իսկ մի­գու­ցե ճիշտ կլի­ներ հենց այդ տա­կանք­նե­րի ա­նուն­նե­րը հրա­պա­րա­կե­լո՞ւց:

Իսկ ԱԺ «Պա­տիվ ու­նեմ» խմբակ­ցութ­յան ղե­կա­վար ՀԱՅԿ ՄԱ­ՄԻ­ՋԱ­Ն­ՅԱ­ՆԸ խո­սել է հա­սա­րա­կա­կան–­քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­նե­րի, ար­ցախ­ցի ե­րի­տա­սարդ­նե­րի ձեր­բա­կա­լութ­յուն­նե­րին ու կա­լա­նա­վոր­ման դեպ­քե­րի մա­սին` ար­ձա­նագ­րե­լով զար­մա­նա­լի և­ ա­մո­թա­լի ի­րո­ղութ­յուն. «Այդ շղթան իր մեջ նե­րա­ռում է 50 քաղ­բան­տարկ­յալ, այդ­պի­սի թիվ եր­բեք չի ե­ղել։ Ընդ ո­րում` մի­ջազ­գա­յին կա­ռույց­նե­րը՝ ԵԺԿ–ն և­ այլն, հստակ ֆիք­սում են, որ ՀՀ­–ում կան քաղ­բան­տարկ­յալ­ներ։ Սա միայն մեր խո­սույ­թը չէ, սա աշ­խար­հի խո­սույթն է»,–­ ա­սել է նա։ Մա­մի­ջան­յա­նի խոս­քով՝ այս ի­րա­վի­ճա­կը կա­վարտ­վի, երբ հե­ռաց­վի Փա­շին­յա­նի իշ­խա­նութ­յու­նը։ «Իշ­խա­նութ­յուն­նե­րին թվում է՝ ի­րենք ա­վե­լի ու­ժեղ են, իսկ հայ­րե­նա­սեր­նե­րը՝ ա­վե­լի թույլ։ Ի­րենք չա­րա­չար սխալ­վում են, ու այդ գի­տակ­ցու­մը իշ­խա­նութ­յան հա­մար շատ ծանր ու թանկ է լի­նե­լու»,–­ ա­սել է պատ­գա­մա­վո­րը։ Եվ ի­րոք, «մեր դեմ խաղ չկա» ա­սող­նե­րը սո­վո­րա­բար շատ վատ վեր­ջա­բան են ու­նե­նում, կյան­քի օ­րենքն է այդ­պի­սին, որ մի օր «խի­յա­րը թարս է բուս­նում»:

Իսկ քաղ­բան­տարկ­յալ­նե­րի թե­ման եզ­րա­փա­կենք մեծն ԳԱ­ՐԵ­ԳԻՆ ՆԺԴԵ­ՀԻ խոս­քով, որ գրվել է 1907 թվա­կա­նին, սա­կայն զար­մա­նա­լիո­րեն կար­ծես հենց այ­սօր աս­ված լի­նի. «...­Բան­տար­կեալ­նե՜­րը… Ով­քե՞ր են այդ բան­տո­ւած ո­գի­նե­րը: Ե­թէ այդ հար­ցը ա­ռա­ջար­կենք Ճեր­մակ Ցա­րին կամ Կար­միր Սուլ­թա­նին, նրանք «ա­ւա­զակ» եւ «մար­դաս­պան» ա­նուն­նե­րով կը մկրտեն նրանց: Ա­յո՛, նրանք, բան­տար­կեալ­նե­րը, Ա­զա­տու­թեան ա­ւա­զակ­ներն են, ո­րոնք ու­զե­ցին Ա­զա­տու­թիւն եւ Ար­դա­րու­թիւն գո­ղա­նալ ի­րենց հրա­տանջ Ազ­գի հա­մար: Ն­րանք յանդգ­նե­ցան փշրել Հա­յու ձեռքն ու ոտ­քը կաշ­կան­դող բռնու­թեան շղթա­նե­րը: Ն­րանք, Հա­յու ա­զա­տու­թեան աս­պետ­նե­րը, ցոյց տո­ւե­ցին բռնա­կալ­նե­րին, թէ Հա­յը այ­լեւս ար­ցուն­քի գե­տեր չէ թա­փում, այլ՝ բո­ղո­քում է, ո­րի ձայ­նից դո­ղում են տի­րան­նե­րը ի­րանց շի­րիմ­նե­րի խոր­քե­րում, ցոյց տո­ւե­ցին, թէ Հա­յը այ­լեւս չէ բա­խում, այլ՝ փշրում է Ա­զա­տու­թեան դար­պաս­նե­րը»: Հենց նրանք ի­րա­վունք ու­նեն երկ­րոր­դե­լու մեծն զո­րա­վա­րին. «Թող հետ­ևի ինձ նա, ով դեռ չի մե­ռել բա­րո­յա­պես...»: Իսկ ա­վաղ, բա­րո­յա­պես մե­ռած­նե­րի պա­կաս այ­սօր չկա:

Զարմացած է ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԳԱԼԱՋՅԱՆԸ