ԿՐՏՍԵՐ ՔՈՉԱՐՅԱՆԸ ՄՈՒՏՔ Է ԳՈՐԾՈՒՄ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԴԱՇՏ

­Պարզ­վում է, «Նոր Հա­յաս­տա­նում» քաղ­բան­տարկ­յալ­նե­րի քա­նա­կը պետք է «կոնս­տանտ» լի­նի` մո­տա­վո­րա­պես 50+, և­ այդ տրա­մա­բա­նութ­յամբ Լ­ևոն Քո­չար­յա­նը հենց որ ի­րա­վուն­քի ու­ժով ա­զատ­վեց, տեղ­նու­տե­ղը կա­լա­նա­վո­րե­ցին նախ­կին պատ­գա­մա­վոր Ա­րա­գած Ա­խո­յա­նին` «բռնութ­յան կո­չե­րի» կա­մա­յա­կան հոդ­վա­ծով: Եր­ևի, Փա­շին­յա­նի դրսի խորհ­դա­տու­նե­րը ա­սել են, որ պի­տի վա­խի մթնո­լորտ ստեղ­ծի, ու բան­տարկ­ված ընդ­դի­մա­դիր­նե­րը չպի­տի պա­կա­սեն: Բայց արդ­յո՞ք «դուր­սը` քա­հա­նա, ներ­սը` սա­տա­նա» խա­ղա­ցող վար­չա­պե­տը կա­րող է վախ ներշն­չել ընդ­դի­մա­դիր­նե­րին, ինչ­քան էլ ըն­դօ­րի­նա­կի 1920–կան­նե­րի «հայ» բոլշ­ևիկ­նե­րին:

«ԿԱՌԼՈ ՀԱՅՐԻԿԻ» ՊԵՍ ԿԿԵՐՏԻ՞ ՔԱՂԳՈՐԾԻՉ

Լ­ևոն Քո­չար­յա­նը բան­տը լքե­լուց հե­տո խոս­տո­վա­նեց, որ իր հա­մար ինչ­–որ չա­փով ա­նա­կն­կալ էր պատ­գա­մա­վո­րա­կան ման­դա­տով օժտ­վե­լը: Դա հաս­կա­նա­լի է` մինչ այդ նա ե­ղել է հա­ջո­ղակ մար­զիկ, քա­ղա­քա­ցիա­կան ակ­տի­վիստ, նաև բո­ղո­քի ցույ­ցեր է ա­ռաջ­նոր­դել, սա­կայն հրա­պա­րա­կա­յին քա­ղա­քա­կան ե­լույթ­ներ չի ու­նե­ցել: Եվ դառ­նա­լով ԱԺ պատ­գա­մա­վոր` միան­գա­մից ստա­նում է քա­ղա­քա­կան գործ­չի վե­րած­վե­լու պար­տա­վո­րութ­յուն: Ընդ ո­րում, բա­վա­կա­նին ա­րագ` Քո­չար­յան ազ­գա­նու­նը պար­տա­վո­րեց­նող է:

Ան­շուշտ, դա հեշտ գործ չէ, սա­կայն այն­պես չէ, որ Ազ­գա­յին ժո­ղո­վում Լ­ևո­նը պետք է սո­վո­րի բա­ցա­ռա­պես սե­փա­կան փոր­ձով: Նա տանն ու­նի ու­սու­ցիչ և խորհր­դա­տու` ի դեմս 1988–ից քա­ղա­քա­կա­նութ­յան մեջ եփ­վող Ար­ցա­խի ա­ռա­ջին և ՀՀ երկ­րորդ նա­խա­գահ Ռո­բերտ Քո­չար­յա­նի: Ան­շուշտ, Ռո­բերտ Սեդ­րա­կի­չը կա­րող է նրա­նից կեր­տել քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ, ինչ­պես հայտ­նի հե­քիա­թի Կառ­լո հայ­րի­կը կեր­տում էր Բու­րա­տի­նո­յին, միայն թե Լ­ևոնն ըն­դու­նակ ա­շա­կերտ լի­նի: Դա պետք է նաև ՀՀ երկ­րորդ նա­խա­գա­հին, քա­նի որ սերն­դա­փո­խութ­յան խնդիր ու­նի, ինչ­քան էլ լավ մար­զա­վի­ճա­կում լի­նի: Խոս­տո­վա­նենք, որ քա­ղա­քա­կան սերն­դա­փո­խութ­յան գոր­ծում Անդ­րա­նիկ Թ­ևան­յանն այն­քան էլ հա­ջող կադր չէր, այլ կադ­րե­րի տե­սա­կե­տից էլ Ռո­բերտ Քո­չար­յանն ա­ռանձ­նա­պես հա­րուստ չէ, մա­նա­վանդ որ սե­փա­կան կու­սակ­ցութ­յուն ու ա­ռա­վելևս սե­փա­կան քա­ղա­քա­կան դպրոց չու­նի: ՀՅԴ–ն թեև ա­վան­դա­կան մտեր­մութ­յուն ու­նի ՀՀ երկ­րորդ նա­խա­գա­հի հետ, սա­կայն Ռո­բերտ Քո­չար­յա­նը դաշ­նակ­ցա­կան չէ, ու խո­շոր հաշ­վով չի կա­րող վե­րահս­կել ՀՅԴ–ն:

­Հետ­ևա­բար, ՀՀ երկ­րորդ նա­խա­գա­հի հա­մար լա­վա­գույն տար­բե­րա­կը իր որ­դի Լ­ևո­նին քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ դարձ­նելն է: Դա ի­հար­կե ռիս­կա­յին քայլ է, քան­զի որ­դու ձա­խո­ղում­ներն ինք­նա­բե­րա­բար հա­մար­վե­լու են հոր ձա­խո­ղում­ներ: Բայց ճիշտ է և հա­կա­ռա­կը` որ­դու հա­ջո­ղութ­յուն­ներն ան­մի­ջա­պես դառ­նա­լու են Ռո­բերտ Քո­չար­յա­նի հա­ջո­ղութ­յուն­ները: Սա­կայն ե­րի­տա­սարդ պատ­գա­մա­վո­րին ԱԺ­–ում նաև փոր­ձութ­յուն­ներ են սպաս­վում:

­Նախ` իր պատ­գա­մա­վո­րութ­յան ճա­նա­պար­հը հար­թե­լու հա­մար ման­դա­տից հրա­ժար­վե­ցին կեն­սագ­րութ­յուն ու­նե­ցող մար­դիկ, և դա պար­տա­վո­րեց­նող է: Ճիշտ է, դա ար­վել է նաև թի­մա­յին հա­մե­րաշ­խութ­յու­նից դրդված` ֆի­զի­կա­կան ա­զա­տութ­յունն ա­պա­հո­վե­լու նկա­տա­ռու­մով, սա­կայն հի­մա դա ար­դեն կա­ևոր չէ: Լ­ևոն Քո­չար­յա­նի հա­մար շատ կար­ևոր է խորհր­դա­րա­նա­կան վար­քագ­ծի մո­դե­լի ընտ­րութ­յու­նը, և «Հա­յաս­տան» խմբակ­ցութ­յան վար­քագ­ծա­յին մո­դե­լը դժվար է հա­մա­րել լա­վա­գույ­նը: Վճ­ռո­րոշ է նաև ՔՊ­–ի լպիրշ վեր­նա­խա­վից ճիշտ դիս­տան­ցա­վոր­վե­լը, որ­պես­զի նրանց մտքով իսկ չանց­նի վար­վել այն­պես, ինչ­պես մինչև հի­մա վար­վում են «Հա­յաս­տան» դա­շին­քի պատ­գա­մա­վոր­նե­րի հետ: Նաև պրո­ֆե­սիո­նալ մա­նի­պուլ­յա­տոր Փա­շին­յա­նի­ հետ վար­վե­լու կա­նոն­նե­րի պահ­պա­նումն է շատ կար­ևոր:

Ինչ­ևէ, շան­սեր կան, որ Լ­ևոն Քո­չար­յա­նը նոր շունչ կհա­ղոր­դի ԱԺ ընդ­դի­մութ­յան, ու մաս­նա­վո­րա­պես հա­րա­զատ խմբակ­ցութ­յան աշ­խա­տան­քին: Հա­կա­ռա­կը պար­զա­պես ֆիաս­կո կլի­նի ՀՀ երկ­րորդ նա­խա­գա­հի թի­մի հա­մար:

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄՆԵՐԻ «ԳԵՂԱԿԱՆ» ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

­Սա­կայն վե­րա­դառ­նանք վար­չախմ­բի քա­ղա­քա­կան ռեպ­րե­սիա­նե­րին ու մաս­նա­վո­րա­պես Ա­րա­գած Ա­խո­յա­նի կա­լան­քին: Ի­հար­կե, չկա իշ­խա­նութ­յուն, ո­րը քա­ղա­քա­կան նկա­տա­ռում­նե­րով եր­բեք չկի­րա­ռի «ան­հար­մար» ան­ձանց բան­տար­կութ­յու­նը, և­ ի­հար­կե «նախ­կին­ներն» էլ սուրբ չէին: Սա­կայն պե­տա­կան ա­վան­դույթ ու­նե­ցող­նե­րը դա ա­նում են, ե­թե այլ ճար չեն ու­նե­նում, բայց պար­տա­դիր` գո­նե ճշմար­տան­ման զուտ կրի­մի­նալ վա­րույթ­նե­րով: Իսկ «ու­սա­պար­կա­վոր­նե­րի» ա­րա­ծը ի­րենց նման պրի­մի­տիվ է և զզ­վե­լի: Օ­րի­նակ, ՍԴ աշ­խա­տա­կազ­մի նախ­կին ղե­կա­վար Էդ­գար Ղա­զար­յա­նի փո­խանց­մամբ. «Ա­րա­գած Ա­խո­յա­նը այ­սօր (նո­յեմ­բե­րի 6–ին–խմբ.) ձեր­բա­կալ­վել է հինգ ա­միս ա­ռաջ կա­տար­ված գրառ­ման, «բռնութ­յան կոչ» հնչեց­նե­լու հա­մար։ Ե­թե հինգ ամս­վա ըն­թաց­քում այդ կո­չին որ­ևէ մե­կը չի ար­ձա­գան­քել, այդ կո­չով ոչ ոք բռնութ­յուն չի գոր­ծել, ա­պա դա «բռնութ­յան կոչ» հա­մա­րող ցան­կա­ցած «ի­րա­վա­պահ»–ի պետք է տա­նել հար­կա­դիր հո­գե­բա­նա­կան բուժ­ման»։ Ի­րա­վա­պաշտ­պան Ռու­բեն Մե­լիք­յանն էլ ուղ­ղա­կի մեջ­բե­րում է այն, ին­չը 5 ա­միս անց դար­ձել է կա­լան­քի պատր­վակ. «Ցու­ցա­կագ­րեք էն բ... թու­լե­քի ցան­կը, ո­րոնց սատ­կաց­նե­լու ենք նի­կո­լի սիկ․․․ հե­տո»:

Այ­սինքն` ընդ­դի­մա­դիր­նե­րին կա­լա­նա­վո­րում են կամ առն­վազն քրեո­րեն հե­տապն­դում զուտ ի­րենց ա­սած խոս­քի հա­մար, ու այդ­պես էլ մրո­տում են դա­տա­խա­զա–քնն­չա­կան մա­կու­լա­տու­րա­յում: Վառ օ­րի­նակ` Ա­վե­տիք Իշ­խան­յան­յա­նի դեմ մե­ղադ­րան­քը «Մահ դա­վա­ճան­նե­րին» դարձ­ված­քի հա­մար, ին­չը նշա­նա­կում է, որ ի­րա­վա­պահ­նե­րը այս իշ­խա­նութ­յուն­նե­րին ճա­նա­չում են դա­վա­ճա­նա­կույտ, և պե­տա­կան դա­վա­ճա­նութ­յունն ուղ­ղա­կի ի­րա­վա­կան պաշտ­պա­նութ­յան տա՞կ է հայտն­վում... Նույ­նը` Նա­րեկ Մալ­յա­նի գոր­ծը: Իսկ ադր­բե­ջա­նա­գետ Ար­մի­նե Ա­դի­բեկ­յա­նի օրի­նա­կը, ո­րը ստա­ցել է «Գե­բել­սի գործ» ա­նու­նը, լրիվ օ­րո­ւէ­լա­կան է: Կր­կին Ռու­բեն Մե­լիք­յա­նի մեջ­բեր­մամբ, Ա. Ա­դի­բեկ­յա­նի գրա­ռու­մը. «Ե­թե Փա­շին­յա­նը չդի­մի Հիտ­լե­րի վեր­ջին քայ­լին, ա­պա նրան սպա­սում է Հե­բել­սի ճա­կա­տա­գի­րը»։ Դե, նույն հա­ջո­ղութ­յամբ կա­րե­լի է դա­տել և, օ­րի­նակ, ՌԴ­–ում շատ տա­րած­ված «Убе­йся об стен­ку» մաղ­թան­քի հա­մար:

Այդ բո­լոր «քրգոր­ծե­րը» մի բա­նի մա­սին են` ե­թե Փա­շին­յա­նին կամ նրա մեր­ձա­վո­րա­գույն շրջա­պա­տին դուր չե­կավ որ­ևէ ընդ­դի­մա­դիր գործ­չի կամ քա­ղա­քա­ցու որ­ևէ հրա­պա­րա­կա­յին խոսք, ա­պա դա­տա­Ղազ­ներն ան­մի­ջապ­ես հանձ­նա­րա­րութ­յուն կստա­նան քրեո­րեն հե­տապն­դել հենց այդ խոս­քի հա­մար, ա­ռանց այլ­ևայ­լութ­յուն­նե­րի: Շա՛տ լավ «ժո­ղովր­դա­վա­րութ­յան բաս­տիոն» է, այն­քան լավ, որ Հա­յաս­տա­նին տա­նում է ու­ղիղ ավ­տո­րի­տար ռե­ժիմ­նե­րի ճամ­բար, որն ա­վարտ­վում է իզ­գոյ երկ­րի կար­գա­վի­ճա­կով: Սա­կայն ե­թե «դա­սա­կան» ավ­տո­րի­տար երկր­նե­րը ու­նեն սե­փա­կան շա­հերն ու նպա­տակ­նե­րը, ա­պա նի­կո­լա­պե­տութ­յու­նը բա­ցա­ռա­պես սպա­սար­կում է մեկ մար­դու անձ­նիշ­խա­նութ­յան պահ­պան­ման գերխն­դի­րը:

Ու արդ­յուն­քում ստա­նում ենք այն, որ մեզ ծաղ­րում է ամ­բողջ աշ­խար­հը, ո­րը ցան­կա­նա էլ` չի կա­րող պաշտ­պա­նել ՀՀ շա­հե­րը, քան­զի այդ շա­հե­րը ձևա­կեր­պող էլ չկա: Ու գա­լիս ենք «խա­ղա­ղութ­յան խաչ­մե­րու­կի» մո­դե­լին, ո­րը կո­պիտ ա­սած նշա­նա­կում է` դառ­նանք թուրք, որ թուր­քե­րը մեզ չնե­ղեն: Լավ, բա հե­տո՞... Ար­ցախ­ցի­նե­րը թո­ղե­ցին ա­մեն ինչ, միայն թե ադր­բե­ջա­նա­կան դրո­շի ներ­քո ադր­բե­ջա­նա­կան անձ­նագ­րով չապ­րեն, հի­մա ու­զում են դրա՞ն մղել ՀՀ այն քա­ղա­քա­ցի­նե­րին, ում հա­մար թրքա­նալն ա­նըն­դու­նե­լի է: Դ­րան է գնում:

Ա. ՎԱՀԱՆՅԱՆ