Ուկրաինական պատերազմի կտրուկ շրջադարձը

Ի­հար­կե, մեր մեծ տա­րա­ծաշր­ջա­նի ի­րո­ղութ­յուն­նե­րին զու­գա­հեռ (Տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=268540&l=am), Ա­լիե­ւը, ա­սենք նաեւ Նի­կո­լը, չեն կա­րող ու­շադ­րութ­յու­նը շե­ղել նաեւ այն ի­րա­դար­ձութ­յուն­նե­րից, ո­րոնք զար­գա­նում են Ուկ­րաի­նա­յում: Ընդ ո­րում, Իս­րա­յե­լի շուրջ ձե­ւա­վոր­վող մթնո­լորտն ակն­հայ­տո­րեն սկսել է ա­մե­նա­լուրջ եւ ա­մե­նա­գործ­նա­կան օ­ժան­դա­կութ­յու­նը ցու­ցա­բե­րել Մոսկ­վա­յին՝ ուկ­րաի­նա­կան թա­տե­րա­բե­մում:

Ա­վե­լին, Ուկ­րաի­նա­յում սկսել է գե­րիշ­խող դառ­նալ այն տրա­մադ­րութ­յու­նը, որ Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քում զար­գա­ցում­նե­րը ոչ թե պար­զա­պես ըն­թա­նում են Կիե­ւի հա­մար վատ­թա­րա­գույն սցե­նա­րով, այլ, ըստ էութ­յան, կա­րե­լի է «Զե­լենս­կու մա­հա­խո­սա­կա­նը հա­մա­րել»: Աղբ­յուր­նե­րից մե­կը պատ­կե­րը ներ­կա­յաց­նում է այս­պես. «Իս­րա­յե­լը սկսում է պա­տե­րազ­մի երկ­րորդ փու­լը, ո­րը կնե­րա­ռի ցա­մա­քա­յին գոր­ծո­ղութ­յուն։ Նե­թան­յա­հուն ա­ռաջ է քա­շում իր դիր­քե­րը` հայ­տա­րա­րե­լով եր­կա­րա­տեւ պա­տե­րազ­մի մա­սին: Աշ­խար­հում պա­ռակ­տում է սկսվել, ԱՄՆ-ն­ ու Եվ­րո­պան, որ­պես Իս­րա­յե­լի (եւ Ուկ­րաի­նա­յի) դաշ­նա­կից­ներ, մնա­ցել են մե­նակ: Այս­տեղ հիմ­նա­կան հարցն այն է, թե արդ­յոք ո­րե­ւէ մե­կը կմիա­նա՞, եւ ինչ­պե՞ս կմաս­նակ­ցեն այս պա­տե­րազ­մին ա­րեւմտ­յան երկր­նե­րը։

Ա­մե­նա­հա­վա­նա­կան սցե­նա­րով, այս կամ այն ձե­ւա­չա­փով կոնֆ­լիկ­տի մեջ ներ­քաշ­վե­լու է ԱՄՆ-ը, նրան հա­ջոր­դե­լու է Եվ­րո­պան, ա­ռա­վել եւս, ե­թե խա­ղի մեջ մտնեն Լի­բա­նա­նը, Հոր­դա­նա­նը, Ի­րա­նը, Ե­մե­նը, սի­րիա­կան խմբե­րը եւ թուր­քե­րը: Հարց է նաեւ, թե  ինչ­պես կվար­վեն այն­պի­սի ֆի­նան­սա­կան կենտ­րոն­ներ, ինչ­պի­սիք են Քա­թա­րը, Սաուդ­յան Ա­րա­բիան, ԱՄԷ-ն­ եւ այլն. ե­թե նրանք էլ լիո­վին մխրճվեն մեր­ձա­վո­րա­րե­ւել­յան մեծ խա­ղի մեջ (իսկ դա չա­նել ար­դեն չեն կա­րող, քա­նի որ իս­լա­մա­կան աշ­խար­հում կվե­րած­վեն դա­վա­ճա­ննե­րի), ինչ­պես որ հայ­տա­րա­րել են, սա ամ­բող­ջո­վին կփո­խի աշ­խար­հը»:

Եվ ա­մե­նավ­տան­գա­վո­րը, որ նման ի­րա­վի­ճա­կում Ուկ­րաի­նա­յի հա­մար կան­խա­տե­սում են հենց ուկ­րաի­նա­կան աղբ­յուր­նե­րը. «Հա­մաշ­խար­հա­յին նման սցե­նա­րի դեպ­քում ուկ­րաի­նա­կան ճգնա­ժա­մը կդա­դա­րեց­վի, կամ կա­ռա­ջա­նա նոր տա­րածք­ներ կորց­նե­լու ռեալ վտանգ, որն ար­դեն իսկ տե­սա­նե­լի է Ավ­դեեւ­կա­յում եւ կտա­րած­վի այլ ուղ­ղութ­յուն­նե­րով (­Խար­կով, Դ­նեպր, Օ­դե­սա, մի­գու­ցե` Կիեւ եւ կենտ­րո­նա­կան Ուկ­րաի­նա): Քա­նի որ Ա­րեւ­մուտ­քը, Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քում եր­կա­րող հա­կա­մար­տութ­յան դեպ­քում, ինչ­պես նաեւ Չի­նաս­տա­նի հետ հա­կա­մար­տութ­յունն աչ­քի ա­ռաջ ու­նե­նա­լով, չի կա­րո­ղա­նա զենք մա­տա­կա­րա­րել մի քա­նի ճա­կատ­նե­րի, եւ «բա­յալստ» երկր­նե­րի ցան­կում ա­ռա­ջին տե­ղում է Ուկ­րաի­նան: Զի­նամ­թեր­քի պա­կա­սը կթան­կաց­նի գի­նը: Նավ­թի գնե­րի ա­ճը զար­գա­ցող երկր­նե­րում հա­մաշ­խար­հա­յին ճգնա­ժամ կա­ռա­ջաց­նի։ Ուկ­րաի­նա­յում նույն­պես կլի­նեն դե­ֆի­ցիտ­ներ եւ գնա­ճի աճ …»:

­Սա դեռ վտանգ­նե­րի մի մասն է: Ուկ­րաի­նական աղբ­յուր­նե­րը նա­եւ այն կար­ծի­քին են, որ շատ մեծ են դար­ձել ԵՄ-ում, եւ աշ­խար­հում կսկսվեն կրո­նա­կան հա­կա­մար­տութ­յուն­նե­րը, ա­հա­բեկ­չութ­յան ա­ճը: Իսկ այդ դեպ­քում, երբ Եվ­րո­պան սկսի կենտ­րո­նա­նալ սե­փա­կան խնդիր­նե­րի վրա, ուկ­րաի­նա­կան թե­ման ար­դեն ոչ թե երկ­րոր­դա­կան, այլ՝ տա­սե­րոր­դա­կան մա­կար­դակ կտե­ղա­փոխ­վի՝ ֆի­նան­սա­կան եւ ռազ­մա­կան օգ­նութ­յան գործ­նա­կա­նում լիա­կա­տար դա­դա­րեց­մամբ հան­դերձ: Եվ հաշ­վի առ­նե­լով, որ նման բարդ ի­րա­դար­ձութ­յու­նն­երին ըն­դա­ռաջ, Ռու­սաս­տանն ար­դեն հասց­րել է իր ռազ­մա­կան արդ­յու­նա­բե­րութ­յու­նը հնա­րա­վո­րինս տե­ղա­փո­խել ռազ­մա­կան ռել­սե­րի: Չու­նի վա­ռե­լի­քի, պա­րե­նի խնդիր:

«Դժ­վար ժա­մա­նակ­ներ են գա­լիս: Զե­լենս­կու ժա­մա­նա­կը ան­ցել է: Լա­վա­գույն տար­բե­րա­կը, ե­թե ան­գամ շա­տե­րը դա­վա­ճա­նութ­յուն հա­մա­րեն, օր ա­ռաջ Մոսկ­վա­յի հետ ցան­կա­ցած պայ­մա­նով հաշ­տութ­յունն է»,- ամ­փո­փում է աղբ­յու­րը:

Այն, որ այս ա­մե­նի հետ մեկ­տեղ ա­րեւմտ­յան աղբ­յուր­ներն ա­ռա­ջին պլա­նում են պա­հում Ավ­դեեւ­կա­յում ռու­սա­կան հար­ձա­կումը՝ այն ներ­կա­յաց­նե­լով, որ­պես Ուկ­րաի­նա­յի հեր­թա­կան մեծ պար­տութ­յան հա­վա­նա­կան օբ­յեկտ, ար­դեն իսկ Կիե­ւի հա­մար ա­հա­զանգ է, որ Ա­րեւ­մուտ­քում կան տրա­մադ­րութ­յու­ննե­րի էա­կան փո­փո­խութ­յուն­ներ: Ա­ռա­վել եւս, որ սրա­նից զատ, ա­րեւմտ­յան աղբ­յուր­նե­րը խո­սում են նաեւ սպաս­վող ռու­սա­կան այլ մեծ հար­ձա­կում­նե­րի մա­սին, ո­րոնք, ի դեպ, ի­րոք միան­գա­մայն հա­վա­նա­կան են: Իսկ թե այս ա­մե­նի հան­րա­գու­մա­րում ինչ ռազ­մա­կան պատ­կեր կձե­ւա­վոր­վի ուկ­րաի­նա­կան պա­տե­րազ­մում, դա ար­դեն շատ ա­րագ կա­րող է տե­սա­նե­լի դառ­նալ:

Այս հե­ռան­կար­նե­րը, ի­հար­կե, Ա­լիե­ւին ու Նի­կո­լին հու­շում են, որ ա­ռա­ջի­կա ա­միս­նե­րին Մոսկ­վան կա­րող է եւ ձեր­բա­զատ­վել ուկ­րաի­նա­կան պա­տե­րազ­մի կա­պանք­նե­րից: Ընդ ո­րում, դրա­նից դուրս գա­լով շատ ա­վե­լի մար­տու­նակ բա­նա­կով եւ տնտե­սութ­յամբ, քան ու­ներ 2022թ. սկզբնե­րին: Եվ այն, որ այդ դեպ­քում Մոսկ­վան կներ­կա­յաց­նի հայտ՝ Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սում թու­լա­ցած դիր­քե­րը վե­րա­կանգ­նե­լու ա­ռու­մով, դա եւս մոտ ա­պա­գա­յի հնա­րա­վոր սցե­նար­նե­րից է:

­Կարճ ա­սած, ակն­հայտ է, որ տա­րա­ծաշր­ջա­նը կտրուկ եւ ա­րագ փո­փո­խութ­յուն­նե­րի փու­լում է, եւ վայ նրան, ով սխալ կհաշ­վար­կի փո­փո­խութ­յուն­նե­րի հնա­րա­վոր տար­բե­րակ­նե­րը կամ զար­գա­ցում­նե­րից հետ կմնա:

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ