Ծերուկ Բայդենի գլխին հերթական փորձանքը եկավ

Ա­լիե­ւի կող­մից՝ Բր­յու­սե­լում Նի­կո­լի հետ հան­դի­պու­մից հրա­ժար­վե­լու հետ կապ­ված (Տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=268289&l=am), կա նաեւ մեկ այլ էա­կան հար­ցադ­րում: Այ­սինքն, երբ Իս­րա­յե­լի շուրջ ներ­կա խա­ռը ի­րա­վի­ճակն է, ո­րի ըն­թաց­քում ԱՄՆ-ն­ ակն­հայ­տո­րեն չգի­տի, թե ինչ ա­նի, Ե­գիպ­տո­սում Մակ­րո­նի գլխին ձվեր են նե­տում, Շոլ­ցը սար­սա­փա­հար գետ­նին է պառ­կում իս­րա­յել­յան օ­դա­նա­վա­կա­յա­նում, մի խոս­քով, այս բո­լոր ա­նո­րո­շութ­յուն­նե­րի պա­րա­գա­յում Ա­րեւ­մուտ­քը կա­րո՞ղ է միա­ժա­մա­նակ շա­րու­նա­կել ա­ռաջ մղել Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սից ռուս­նե­րին դուրս մղե­լու, այ­սինքն՝ Նի­կոլ կոչ­վող խա­ղա­քար­տը նախ­կին տեմ­պե­րով ա­ռաջ տա­նե­լու ծրա­գի­րը: Ա­ռա­վել եւս, որ Ա­լիե­ւը բա­ցա­հայ­տո­րեն հաս­կաց­նել է տա­լիս, որ նման ի­րա­վի­ճա­կում ա­վե­լի նա­խընտ­րե­լի է հա­մա­րում ՌԴ-ի եւ Ի­րա­նի հետ սերտ կա­պե­րը, քան Ա­րեւ­մուտ­քը, ո­րը, ի դեպ, իր նկատ­մամբ ճնշու­մա­յին քիչ լծակ­ներ ու­նի:

Ն­կա­տենք, որ ռուս-ի­րա­նա­կան թե­ւի հետ հա­րա­բե­րութ­յու­նն­երը չփչաց­նե­լու հար­ցում միակ քայլն Ա­լիե­ւի՝ Բր­յու­սել չմեկ­նե­լը չէ: Խո­շոր հաշ­վով, նման ցու­ցադ­րա­կան քայլ է նաեւ «Po­li­ti­co»-ին տված հար­ցազ­րույ­ցում Հիք­մեթ Հա­ջիե­ւի հայ­տա­րա­րութ­յու­նը, թե՝ «Զան­գե­զու­րի մի­ջանցք» նա­խա­գիծն այ­լեւս գրա­վիչ չէ Բաք­վի հա­մար, իսկ Ադր­բե­ջա­նը չի պլա­նա­վո­րում գրա­վել Ս­յու­նի­քը: Ըստ Հա­ջիե­ւի, նա­խա­գի­ծը, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ. «Դեռ սե­ղա­նին է, բայց հայ­կա­կան կող­մը պետք է ցույց տա, որ իս­կա­պես շա­հագրգռ­ված է դրա­նով»։

Այս հայ­տա­րա­րութ­յան ի­մաստն այն է, որ Ադր­բե­ջա­նը կա­րող է նաեւ նա­խընտ­րել Ի­րա­նով Նա­խի­ջե­ւան հաս­նե­լու տար­բե­րա­կը: Ի­հար­կե, դա Ա­լիե­ւի ե­րա­զանք­նե­րի տար­բե­րա­կը չէ, շատ ա­վե­լի նա­խընտ­րե­լի է «Զան­գե­զու­րի մի­ջանց­քը», ո­րը նաեւ «Թ­յուր­քա­կան մի­ջանց­քի» հե­ռան­կար է բա­ցում: Միայն թե այդ դեպ­քում պետք է բախ­ման մեջ մտնել Ի­րա­նի եւ ՌԴ-ի հետ: Եվ ա­հա Ա­լիեւն էլ Հա­ջիե­ւի մի­ջո­ցով այն մե­սիջն է փոր­ձում հղել, որ նման բա­խու­մը հա­մա­րում է ան­ցան­կա­լի, եւ դա, ի­հար­կե, իր լուրջ տրա­մա­բա­նութ­յունն ու­նի: Բա­քուն, ա­սենք նաեւ՝ Ան­կա­րան, լավ են հաս­կա­նում այն մեծ փո­փո­խութ­յուն­նե­րը, ո­րոնք աչ­քի ա­ռաջ տե­ղի են ու­նե­նում մեծ տա­րա­ծաշր­ջա­նում: Չ­նա­յած բա­զում հո­խոր­տանք­նե­րին, Իս­րա­յելն այդ­պես էլ չի հա­մար­ձակ­վում մտնել Գա­զա եւ քա­նի դեռ չի հա­մար­ձակ­վել, ա­վե­լին՝ բա­ցար­ձակ հաղ­թա­նակ չի ար­ձա­նագ­րել, Էր­դո­ղա­նի եւ Ա­լիե­ւի ներ­կա վե­րա­բեր­մունքն Ի­րան-­Ռու­սաս­տան ա­ռանց­քի հան­դեպ հա­զիվ թե փոխ­վի:

Ընդ­հա­կա­ռա­կը, այս պա­հին Թուր­քիան է ակ­տի­վո­րեն տե­ղա­վոր­վում հա­կաիս­րա­յել­յան ու­ղեծ­րում: Բա­նը հա­սել է նրան, որ Էր­դո­ղա­նը հրա­պա­րա­կավ հայ­տա­րա­րում է Իս­րա­յե­լի հետ հա­մա­տեղ է­ներ­գե­տիկ ծրագ­րե­րց, այդ թվում՝ Մի­ջերկ­րա­կա­նով գա­զա­մու­ղի կա­ռուց­ման մեծ նա­խագ­ծից հրա­ժար­վե­լու մա­սին, Ֆի­դա­նը դար­ձավ ՆԱՏՕ-ա­կան երկր­նե­րի արտ­գործ­նա­խա­րար­նե­րից միա­կը, ով հան­դի­պեց ՀԱՄԱՍ-ի ղե­կա­վար­նե­րի հետ՝ քննար­կե­լով. «Ի­րա­վի­ճա­կի զար­գա­ցու­մը Գա­զա­յում, իս­րա­յե­լա­կան ագ­րե­սիա­յին դի­մա­կա­յե­լու եւ պա­ղես­տին­ցի քա­ղա­քա­ցի­նե­րին օգ­նութ­յուն ցու­ցա­բե­րե­լու մի­ջոց­նե­րը», եւ այլն:

­Բայ­դե­նը, ի­հար­կե, կա­րող էր Էր­դո­ղա­նի նման ա­րարք­նե­րը հա­մա­րել դա­վա­ճա­նութ­յու­ն: Միայն թե ԱՄՆ նա­խա­գահն այն վի­ճա­կում չէ, որ այս խա­ռը պա­հին գնա Ան­կա­րա­յի հետ «քյալ­լա տա­լու» ճա­նա­պար­հով: Հե­րիք չէր ուկ­րաի­նա­կան խնդի­րը, դրան գու­մար­ած՝ իս­րա­յել­յան այս պատ­մութ­յու­նը, դեռ մի բան էլ նե­րա­մե­րիկ­յան հար­թա­կում է վի­ճա­կը դառ­նում կրի­տիկա­կան: Այս­պես, ԱՄՆ Կոնգ­րե­սի նա­խա­գահ ընտր­վեց Մայք Ջոն­սո­նը, ով Թ­րամ­փի մեր­ձա­վոր­նե­րից մե­կի հա­մա­րումն ու­նի, նաեւ դեմ է քվեար­կել Ուկ­րաի­նա­յին օգ­նութ­յա­նը։ Ու իր ա­ռա­ջին իսկ ե­լույ­թով նոր խոս­նա­կը կոչ է հնչեց­րել՝ հաս­տա­տել Իս­րա­յե­լին տրա­մադր­վող օգ­նութ­յու­նը եւ բառ ան­գամ չի ա­սել Ուկ­րաի­նա­յի մա­սին:

­Սա­կայն այս դեպ­քում Բայ­դե­նի հիմ­նա­կան գլխա­ցա­վան­քը նաեւ Ուկ­րաի­նան չէ: Այն պա­րա­գա­յում, երբ Թ­րամ­փը կա­րո­ղա­նում է իր կողմ­նա­կից­նե­րից մե­կին դարձ­նել Կոնգ­րե­սի խոս­նակ, դժվար չէ կռա­հել, թե ներ­քա­ղա­քա­կան ներ­կա ծանր պայ­քա­րում ինչ մեծ հար­ված է Բայ­դե­նի հա­մար: Գու­մա­րած, երբ դեռ կա պե­տա­կան բյու­ջե հաս­տա­տե­լու գերխն­դի­րը: Կարճ ա­սած, ա­մե­նա­տար­բեր դրվագ­նե­րով ա­մե­րիկ­յան ներ­քա­ղա­քա­կան կյան­քը միայն գեր­շի­կա­նա­լու հե­ռան­կար է խոս­տա­նում, ո­րը չի կա­րող էլ ա­վե­լի չբար­դաց­նել ա­ռանց այդ էլ ոչ քաղցր ար­տա­քին կյան­քը: Ու բնա­կան է, որ նման ի­րա­վի­ճա­կում Էր­դո­ղան-Ա­լիեւ տան­դեմն ա­վե­լի նա­խընտ­րե­լի է հա­մա­րում ռուս-ի­րա­նա­կան ուղ­ղութ­յան հետ չթշնա­մա­նա­լու ու­ղին, բնա­կա­նա­բար, աչ­քի ա­ռաջ ո­ւ­նե­նա­լով նաեւ չի­նա­կան գոր­ծո­նը:

Նի­կո­լի մոտ դեռ հա­կա­ռակն է՝ Ռու­սաս­տա­նի հետ թշնա­մութ­յան խո­րա­ցում եւ Մակ­րո­նի կար­գի հո­վա­նա­վոր­նե­րով դե­պի Ա­րեւ­մուտք թռիչ­քի ձգտում: Տես­նենք, թե տա­կից դուրս կգա՞ն…

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ