Քիչ հավանական է, որ Իրանին կկարողանան պատերազմի մեջ քաշել

Իս­րա­յե­լի շուրջ ի­րա­վի­ճա­կը Հա­յաս­տա­նի հա­մար մեծ կա­րե­ւո­րութ­յուն է ներ­կա­յաց­նում եր­կու ա­ռու­մով: Ա­ռա­ջի­նը` Իս­րա­յելն այն եր­կիրն է, ո­րի ակ­տիվ մի­ջամ­տութ­յամբ, զեն­քի տրա­մադր­մամբ, Ա­լիե­ւը գնաց ներ­կա սրա­ցում­նե­րին: Ու տրա­մա­բա­նա­կան է, որ Իս­րա­յե­լի դիր­քե­րի թու­լա­ցու­մը նաեւ Ա­լիե­ւին է պար­տադ­րե­լու` վե­րա­նա­յել իր ագ­րե­սի­վութ­յու­նը:

Եվ երկ­րոր­դը` շատ մեծ է վտան­գը, որ բա­խում­նե­րի մեջ կա­րող են ներ­քաշ­վել Ի­րա­նը, Թուր­քիան, եւ այս ա­մե­նը կվե­րած­վի մի հա­մա­տա­րած պա­տե­րազ­մի: Իսկ այդ դեպ­քում Հա­յաս­տա­նի գո­յա­տեւ­ման հնա­րա­վո­րությ­ուն­նե­րը շատ են փոք­րա­նա­լու, ա­ռա­վել եւս` Նի­կոլ ու­նե­նա­լու պա­րա­գա­յում: Ու­րեմն` կա­րե­լի է ար­դեն խո­սել հնա­րա­վոր զար­գա­ցում­նե­րից:

­Պա­տե­րազ­մից բխող ո­րոշ կոն­րետ արդ­յունք­ներ այս պա­հին էլ կան: Ա­մե­նա­կա­րե­ւոր­նե­րից մե­կը` Սաուդ­յան Ա­րա­բիան ո­րո­շել է դա­դա­րեց­նել Իս­րա­յե­լի հետ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի կար­գա­վոր­ման բա­նակ­ցութ­յուն­նե­րը: Եվ դա իր տրա­մա­բա­նութ­յունն ու­նի. այն գա­զա­նությ­ու­ննե­րի պա­րա­գա­յում, որն Իս­րա­յե­լը դրսե­ւո­րում է Գա­զա­յում, ո­րե­ւէ ա­րա­բա­կան եր­կիր չի կա­րող Իս­րա­յե­լի հետ նոր­մալ դի­նա­մի­կա­յով ինչ-որ շփում­ներ ու­նե­նալ: Մինչ­դեռ, Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քում հենց սաու­դա-իս­րա­յել­յան բա­նակ­ցութ­յուն­նե­րի թե­ման էր, որ դար­ձել էր Վա­շինգ­տո­նի հիմ­նա­կան ծրա­գի­րը: ԱՄՆ-ն նա­խա­տե­սում էր դա­շինք ստեղ­ծել Իս­րա­յե­լի եւ Սա­ուդ­յան Ա­րա­բիա­յի հետ, ո­րը կդառ­նար Իրան-ՌԴ-­Չի­նաս­տան դաշ­նութ­յա­նը հա­կակ­շիռ տա­րա­ծաշր­ջա­նում: Ռեալ  էին այդ ծրագ­րե­րը, թե` ոչ, այլ հարց է: Այս պա­հի փաս­տը սա է` գոր­ծըն­թա­ցը լիո­վին ջու­րը լցվեց: Ա­վե­լին` սա ար­դեն նաեւ Սաուդ­յան Ա­րա­բիա­յին կա­րող է տե­ղա­փո­խել աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան բա­րի­կադ­նե­րի հա­կա­ռակ կողմ, ո­րը Իս­րա­յե­լի հա­մար, շատ մեղմ ա­սած, հա­ճե­լի չէ:

­Հա­ջոր­դը, այս ողջ պատ­մութ­յու­նը, ան­կախ ա­վար­տից, ծանր է ազ­դե­լու վար­չա­պետ Նե­թան­յա­հո­ւի վրա: Իս­րա­յե­լի վար­չա­պե­տը թույլ տվեց, որ նման ծանր հար­ված հասց­վի Իս­րա­յե­լին, եւ ա­ռա­ջին հեր­թին` հե­ղի­նա­կութ­յան տես­քով: Այ­սինքն, բա­զմա­մի­լիար­դա­նոց բյու­ջե­ներ ու­նե­ցող իս­րայ­ել­յան հե­տա­խու­զա­կան, հա­կա­հե­տա­խու­զա­կան եւ նման այլ ծա­ռա­յութ­յուն­նե­րը, ա­սել է, թե նաեւ իշ­խող ու­ժը ոչ միայն չկա­րո­ղա­ցավ այդ հար­վա­ծը կան­խա­տե­սել, այլ մի բան էլ` ար­դեն ո­րե­րորդ օրն է լռվել-մնա­ցել է ի­րե­նից շատ մեծ բան չներ­կա­յաց­նող ՀԱՄԱՍ-ի հետ բա­խում­նե­րի մեջ, եւ նյար­դայ­նութ­յու­նից այն­պի­սի օ­դա­յին հար­ված­ներ է հասց­նում Գա­զա­յին, որ այն ար­դեն ի­րե­նից իս­կա­կան ցե­ղաս­պա­նութ­յուն է հի­շեց­նում: Այս ա­մե­նի կուժն ու կու­լան, ան­կախ պա­տե­րազ­մի ել­քից, կետր­վե­լու է հենց Նե­թան­յա­հու­ի գլխին: Եվ ա­հա գնա­լով ա­վե­լա­նում են աղբ­յուրն­ե­րը, ո­րոնք պնդում են, որ պա­տաս­խա­նատ­վութ­յու­նից խու­սա­փե­լու հա­մար Նե­թան­յա­հուն փոր­ձում է ԱՄՆ-ին ներ­քա­շել Ի­րա­նի հետ պա­տե­րազ­մի մեջ։ «Նե­թան­յա­հուն այս ա­մե­նում ե՛ւ քա­ղա­քա­կան, ե՛ւ անձ­նա­կան շահ ու­նի։ Տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին ձգձգվող հա­կա­մար­տութ­յու­նը կար­գե­լա­փա­կի կամ առն­վազն կհե­տաձ­գի ցան­կա­ցած պաշ­տո­նա­կան պա­տաս­խա­նատ­վութ­յուն ՀԱՄԱՍ-ի հար­ձա­կու­մը կան­խե­լու նրա լիա­կա­տար ձա­խող­ման հա­մար, ինչ­պես նաև կա­րող է ա­նո­րոշ ժա­մա­նա­կով հե­տաձ­գել նրա բազ­մա­թիվ կո­ռուպ­ցիոն մե­ղադ­րանք­նե­րը», - գրում է Al Jazeera-ի ա­ռա­ջա­տար քա­ղա­քա­կան մեկ­նա­բան Մար­վան Բի­շա­րան: Եվ այդ ա­մե­նը քո­ղար­կե­լու հա­մար մտա­ծում է ԱՄՆ-ին Ի­րա­նի դեմ ուղ­ղոր­դե­լու մա­սին:

­Սա­կայն սա հեշտ խնդիր չէ, եւ ա­ռա­ջին հեր­թին Նե­թան­յա­հուն պետք է բա­խում­նե­րի աշ­խար­հագ­րութ­յու­նը ՀԱՄԱՍ-ից տե­ղա­փո­խի Հըզ­բոլ­լա­հի դեմ: Միայն թե նախ հաշ­վի առ­նե­լով, որ Հըզ­բոլ­լա­հը, ի վեր­ջո, ՀԱՄԱՍ չէ: Հըզ­բոլ­լա­հը հա­մար­վում է տա­րա­ծաշր­ջա­նում լա­վա­գույն մար­տա­կան միա­վոր­նե­րից մե­կը` ինչ­պես զին­վա­ծութ­յան, այն­պես էլ` մար­տիկ­նե­րի, հրամ­կազ­մի քա­նա­կի եւ պատ­րաստ­վա­ծութ­յան ի­մաս­տով: Ընդ ո­րում, սի­րիա­կան պա­տե­րազ­մում Հըզ­բոլ­լա­հի ակ­տիվ ներգ­րավ­վա­ծութ­յու­նը նրան տվել է ա­մե­նա­կա­րե­ւո­րը` հսկա­յա­կան մար­տա­կան փորձ: Հենց դա է, ո­րը, ինչ­պես ցույց տվե­ցին ՀԱՄԱՍ-ի հետ բա­խում­նե­րը, չու­նի իս­րա­յել­յան բա­նա­կը, ո­րը շատ լուրջ խնդիր է: Հըզ­բոլ­լա­հի դեմ Իս­րա­յե­լը պետք է կռվի ա­ռանց ԱՄՆ-ի: Եվ այն դեպ­քում, երբ ՀԱՄԱՍ-ի դեմ մար­տե­րում իս­րա­յել­յան կո­րուստ­նե­րի թիվն ան­ցել է 1000-ից, Հըզ­բոլ­լա­հի դեմ պա­տե­րազ­մում ի՞նչ զո­հե­րի մա­սին պետք է խո­սել. այս տեմ­պե­րով` առն­վազն տասն­յակ հա­զար­նե­րի, ան­կախ տեխ­նի­կա­կան գե­րակշ­ռութ­յու­նից: Ու մեծ հարց է, թե նման ի­րա­վի­ճա­կում ի՞նչ ներ­քին գոր­ծըն­թաց­ներ կսկսվեն Իս­րա­յե­լում: Եվ այդ մա­կար­դա­կով էլ Իս­րա­յե­լը կա­րող է հաս­նել Ի­րա­նի դեմ պա­տե­րազ­մի` ԱՄՆ-ի ներգ­րավ­մամբ: Ընդ ո­րում, չու­նե­նա­լով ո­րե­ւէ ռեալ ե­րաշ­խիք, որ կկա­րո­ղանան Թեհ­րա­նին ծնկի բե­րել: Ու պա­տա­հա­կան չէ, որ եր­կու օր սպա­սե­լով` ա­րեւմտ­յան երկր­նե­րը սկսե­ցին խնդրան­քի նման­վող կո­չե­րով դի­մել Ի­րա­նին, թե` մի՛ մի­ջամ­տիր:

Այ­սինքն, ե­թե բան չփոխ­վի, քիչ հա­վա­նա­կան տեսք ու­նի, որ Իս­րա­յե­լը կգնա ոչ միայն Ի­րա­նի, այլ ան­գամ Հըզ­բոլ­լա­հի հետ բախ­ման: Իսկ այդ դեպ­քում, ան­կախ նրա­նից, թե ինչ ա­վարտ կու­նե­նա ՀԱՄԱՍ-ի հետ պա­տե­րազ­մը, Իս­րա­յե­լի ներ­սում մի այն­պի­սի պայթ­յուն է հա­սու­նա­նում, ո­րի հա­մե­մատ ա­մա­ռա­յին մասշ­տա­բա­յին ե­լույթ­նե­րը կա­րող են ման­կա­կան խաղ թվալ:

Իսկ այս ի­րա­վի­ճա­կում Ա­լիե­ւը կշա­րու­նա­կի՞ Իս­րա­յե­լին ան­վե­րա­պահ հե­ղի­նա­կութ­յուն ըն­կա­լել: Ե­թե ոչ, ո՞ւր է նա­յե­լու Հեյ­դա­րո­վի­չը: Վեր­ջա­պես, միան­գա­մայն ռեալ նման ի­րո­ղութ­յուն­նե­րը Նի­կո­լի հա­մար դաս կդառ­նա՞ն. այդ մե­կը հա­զիվ թե:

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ