Ալիեւը՝ պատերազմ սկսել-չսկսելու վտանգավոր երկընտրանքի առաջ

Նկա­տենք նա­եւ, որ ե­թե Ար­ցա­խի նոր իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը տե­ղա­փոխ­վեն ռու­սա­կան ուղ­ղու­թյուն (Տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=263933&l=am), ա­պա դա դառ­նում է Ա­լի­ե­ւի հա­մար վատ­թա­րա­գույն տար­բե­րակ­նե­րից մե­կը:

Այս օ­րե­րին Ա­լի­ե­ւը շա­րու­նա­կում է ակ­տի­վո­րեն զորք ու զենք տե­ղա­կա­յել Հա­յաս­տա­նի սահ­մա­ններին, թե­րեւս մտա­ծե­լով ռազ­մա­կան պա­տաս­խա­նի հա­վա­նա­կա­նու­թյան մա­սին: Օ­րի­նակ, թուր­քա­գետ Վա­րու­ժան Գե­ղա­մյա­նի կար­ծի­քով. «Այս պա­հին թուրք-ադրբե­ջա­նա­կան նա­խա­պատ­րաստ­վող լայ­նա­մասշ­տաբ հար­ձակ­ման մա­սին են վկա­յում ռազ­մա­կան տեխ­նի­կա­յի եւ զոր­քի ահ­ռե­լի կու­տա­կում­նե­րը Վա­յոց ձո­րի, Գե­ղար­քու­նի­քի եւ Սյու­նի­քի մար­զի սահ­ման­նե­րի եր­կայն­քով, գրե­թե ա­մե­նօ­րյա դար­ձած կրա­կոց­նե­րը, Ադր­բե­ջա­նի եւ Թուր­քի­ա­յի ռազ­մա­քա­ղա­քա­կան ղե­կա­վա­րու­թյան ագ­րե­սիվ հռե­տո­րա­բա­նու­թյու­նը եւ քա­րոզ­չա­կան նա­խա­պատ­րաս­տու­թյու­նը, Ադր­բե­ջա­նում պա­հես­տա­զո­րի հա­վա­քը եւ այլն: Ե­թե հար­ձա­կու­մը լի­նի, ա­պա այս ան­գամ այն լի­նե­լու է նա­եւ Նա­խի­ջե­ւա­նի կող­մից՝ թի­րա­խա­վո­րե­լով Ե­րաս­խից մին­չեւ Սյու­նի­քի հա­րա­վա­յին ծայ­րա­մաս ըն­կած հատ­վա­ծը…»

Այդ ռիս­կը, հաս­կա­նա­լի է, միշտ էլ կա: Նա­եւ հաշ­վի առ­նե­լով, որ Նի­կո­լը մին­չեւ վերջ է ար­գե­լա­փա­կում Հա­յաս­տա­նի սահ­ման­ներ ՀԱՊԿ ու­ժե­րի մուտ­քի հնա­րա­վո­րու­թյու­նը, որն այս պա­հին կա­րող էր երկ­րի անվ­տան­գու­թյան մի­ակ ե­րաշ­խի­քը լի­նել:

Սա­կայն այս­տեղ Ա­լի­ե­ւը մեկ լուրջ խնդիր ու­նի: Պես­կո­վի հայ­տա­րա­րու­թյու­նը, թե Ռու­սաս­տա­նը չի պատ­րաստ­վում Ար­ցա­խից եւ Հա­յաս­տա­նից հե­ռա­նալ, նա­եւ Բաք­վին ուղղ­ված լուրջ մե­սիջ էր: Նա­եւ, նման մե­սիջ­ներ շա­րու­նա­կում են գալ Ի­րա­նից: Օ­րի­նակ, նա­խօ­րե­ին եւս ի­րա­նա­կան բա­նա­կին մոտ կանգ­նած աղ­բյու­րը գրեց. «Թուր­քի­ա­յի ԱԳ նա­խա­րար Հա­կան Ֆի­դա­նը տե­ղե­կաց­վել է Ի­րա­նի հստակ դիր­քո­րոշ­ման մա­սին հյու­սի­սա­րեւմ­տյան սահ­ման­նե­րում եւ Հա­յաս­տա­նի տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թյան դեմ ցան­կա­ցած թշնա­մա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի մա­սին: Իս­րա­յե­լի ա­ջակ­ցու­թյու­նը Բաք­վի ռե­ժի­մին կա­րող է թանկ նստել Ա­լի­ե­ւի վրա: Մենք ա­սում ենք, որ Հա­յաս­տա­նի տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թյու­նը պետք է պահ­պան­վի, եւ դա ար­վե­լու է ա­մեն գնով...»:

Այս ի­րա­վի­ճա­կում, բնա­կա­նա­բար, Բաք­վի հա­մար լուրջ ազ­դակ է մնում Թուր­քի­ա­յի դիր­քո­րո­շու­մը: Այն կա­րող էր հստակ դառ­նալ նա­խօ­րե­ին կա­յա­ցած Պու­տին-Էրդո­ղան հան­դիպ­ման ժա­մա­նակ: Սա­կայն այդ հան­դի­պու­մից այն տպա­վո­րու­թյունն էր, որ Թուր­քի­ա­յի հա­մար մի քա­նի դրա­կան քայ­լե­րով եւ նման քայ­լե­րը շա­րու­նա­կե­լու պատ­րաս­տա­կա­մու­թյուն դրսե­ւո­րե­լով հան­դերձ, Պու­տի­նը, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, մին­չեւ վերջ նրան ըն­դա­ռաջ չգնաց: Պատ­ճառն էլ էր հաս­կա­նա­լի. աշ­խար­հում սկսվել է հստակ դիր­քա­վոր­ման ժա­մա­նա­կաշր­ջան, եւ Ան­կա­րա­յի հա­մար այս փու­լում շատ բարդ է շա­րու­նա­կել «մի­ա­ժա­մա­նակ եր­կու ա­թո­ռի նստե­լու» քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը: Ըստ ա­մե­նայ­նի, Էր­դո­ղա­նը Պու­տի­նից «փակ» հան­դիպ­ման ժա­մա­նակ ինչ-որ ա­ռա­ջարկ­ներ ստա­ցավ: Հի­մա գնա­լու է ԱՄՆ՝ ՄԱԿ-ի գա­գա­թա­ժո­ղո­վին, այն­տեղ եւս քննար­կում­ներ կու­նե­նա, ինչ-որ ա­ռա­ջարկ­ներ կստա­նա: Դրան կար­ծես թե հա­ջոր­դե­լու է Պու­տին-Էրդո­ղան եւս մեկ հան­դի­պում, որն էլ ար­դեն ո­րո­շիչ կդառ­նա հե­տա­գա պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյու­ններ ու­նե­նալ-չու­նե­նա­լու հար­ցում:

Սա ա­վե­լի շատ խո­սում է այն մա­սին, որ Էր­դո­ղա­նը գո­նե այս պա­հին ա­վե­լորդ սրա­ցում­նե­րի կա­րիք չու­նի: Մինչ­դեռ, ե­թե Ադր­բե­ջա­նը ո­րո­շի ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղու­թյու­նն­երի գնալ, դա ար­դեն ոչ թե սրա­ցում, այլ իս­կա­կան պայ­թյուն կլի­նի Մոսկ­վա­յի եւ Թեհ­րա­նի հետ Ան­կա­րա­յի հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րում: Ա­լի­ե­ւը, ի­հար­կե, կա­րող է նա­եւ այս նրբե­րան­գը շրջան­ցել: Բայց այդ դեպ­քում ու­նե­նա­լով կրկնա­կի ռիսկ, Մոսկ­վան չի պատ­րաստ­վում այս­տե­ղից հե­ռա­նալ, իսկ Թեհ­րա­նը սպառ­նում է՝ «Կա­րող է թանկ նստել Ա­լի­ե­ւի վրա»: Ու այս դեպ­քում էլ ար­դեն մնա­ցածն Ա­լի­ե­ւի ո­րո­շե­լիքն է:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ