ԱՄՆ-ն երկու տարբերակ ունի. պայմանավորվել կամ` պատերազմել

Նա­խօ­րե­ին Պու­տի­նի եւ Լու­կա­շեն­կո­յի հան­դի­պու­մը ե­կավ հու­շե­լու, որ Մոսկ­վան ուկ­րաի­նա­կան ուղ­ղու­թյամբ ի­րա­վի­ճակն իր հա­մար գնա­հա­տում է առն­վազն շա­հե­կա­նո­րեն կա­յուն: Նույ­նիսկ կար ակ­նարկ, որ ռու­սա­կան բա­նա­կը կա­րող է անց­նել գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի, ո­րը կա­րող է խա­թա­րել այդ կա­յու­նու­թյու­նը՝ Մոսկ­վա­յի ուղ­ղու­թյամբ ի­րա­վի­ճա­կի է­ա­կան տե­ղա­շար­ժով:

Այս­պես, Պու­տի­նը նախ ֆիք­սեց, որ Ուկ­րա­ի­նա­յի հա­կա­հար­ձա­կումն այդ­պես էլ ար­դյունք­ներ չու­նի եւ ար­դեն հա­զիվ թե ու­նե­նա: Ա­րեւմ­տյան տեխ­նի­կան եւս ի­րեն ոչ մի կերպ չար­դա­րաց­րեց, ե­ղած կա­րո­ղու­թյուն­նե­րը թույլ չեն տա­լիս հա­մալ­րել տեխ­նի­կա­յի սպա­ռու­մը Կի­եւի կող­մից, մո­բի­լի­զա­ցի­ոն ռե­սուր­սը Ուկ­րա­ի­նա­յում սպառ­վում է եւ այլն: Ար­դյուն­քում, ակն­հայտ է, որ Կի­ե­ւի ա­րեւմ­տյան հո­վա­նա­վոր­նե­րը  հի­աս­թափ­ված են: Եվ այս­տեղ Պու­տի­նը մատ­նան­շեց մեկ գոր­ծոն, ո­րին ա­րա­գո­րեն մի­ա­ցավ նա­եւ Լու­կա­շեն­կոն, եւ տպա­վո­րու­թյունն այն էր, որ հենց դա էր հան­դիպ­ման այդ հատ­վա­ծը տի­րա­ժա­վո­րե­լու բուն ի­մաս­տը: Այս­պես, ՌԴ նա­խա­գա­հը հաս­տա­տեց ա­վե­լի վաղ տա­րած­ված այն տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը, որ ուկ­րա­ի­նա­կան պա­տե­րազ­մի վերջ­նա­կան ձա­խող­ման դեպ­քում Լե­հաս­տանն ակն­կա­լում է ՆԱ­ՏՕ-ի հո­վա­նու ներ­քո ինչ-որ կո­ա­լի­ցի­ա կազ­մել եւ ուղ­ղա­կի­ո­րեն  մի­ջամ­տել ու պո­կել յու­ղոտ կտոր Ուկ­րա­ի­նա­յի ա­րեւմ­տյան հատ­վա­ծից: Լու­կա­շեն­կոն հաս­տա­տեց՝ ա­սե­լով. «Ամե­րի­կա­ցի­ներն ա­ջակ­ցում են դրան»: Մի­ա­ժա­մա­նակ, որ. «Սա մեզ հա­մար ա­նըն­դու­նե­լի է: Ա­րեւմ­տյան Ուկ­րա­ի­նա­յի ան­ջա­տու­մը, Ուկ­րա­ի­նա­յի մաս­նա­տու­մը եւ հո­ղե­րի փո­խան­ցու­մը Լե­հաս­տա­նին ա­նըն­դու­նե­լի է: Իսկ ե­թե ա­րեւմ­տյան Ուկ­րա­ի­նա­յի բնակ­չու­թյա­նը դա անհ­րա­ժեշտ լի­նի, մենք, ի­հար­կե, կա­ջակ­ցենք նրանց: Բնա­կա­նա­բար, կու­զե­նա­յի, որ դուք մեզ ա­ջակ­ցե­իք այս հար­ցում»: Ու ան­ցավ մի­ան­գա­մայն ու­շագ­րավ ակ­նար­կի՝ Պու­տի­նին պատ­մե­լով, թե, գի­տեք, Վլա­դի­միր Վլա­դի­մի­րո­վիչ, «Վագ­նե­րը» իս­կա­կան փոր­ձանք է դար­ձել գլխնե­րիս: Հի­մա էլ «կպել» են, թե թող գնանք Ա­րեւ­մուտք, էքս­կուր­սի­ա: Չեմ թող­նում, բայց դե «Վագ­ներն» է, խելք­նե­րին ինչ փչեց, կա­նեն: Ու որ­պես վեր­ջին շտրիխ, Լու­կա­շեն­կոն ա­սաց. «Նրանք գի­տեն, թե ինչ է կա­տար­վում Մի­ու­թե­նա­կան պե­տու­թյան շուրջ»:

Թե «Վագ­նե­րի» էքս­կուր­սի­ա­ներն ինչ տեսք են ու­նե­նում, հայտ­նի բան է: Բայց կգնա՞ «Վագ­նե­րը» Լե­հաս­տան. ե­րե­ւի՝ ոչ, դա կա­րող է Եր­րորդ հա­մաշ­խար­հա­յին դառ­նալ: Բայց ե­թե հան­կարծ լե­հա­կան բա­նա­կը մտնի Ա­րեւմ­տյան Ուկ­րա­ի­նա, ա­պա այդ դեպ­քում, կա­րե­լի է ա­սել, որ «Վագ­նե­րի» ղե­կա­վա­րու­թյու­նը հաս­տատ Լու­կա­շեն­կո­յի «հոր­դոր­նե­րին» ու­շադ­րու­թյուն չի դարձ­նի:

Ի դեպ, մեր հրա­պա­րա­կում­նե­րից մե­կում նման սցե­նա­րի մա­սին խո­սե­լու ա­ռիթ ու­նե­ցել ենք, որ ե­թե փոր­ձի Լե­հաս­տա­նը, որ­պես վեր­ջին հնա­րա­վո­րու­թյուն, մտնել Ուկ­րա­ի­նա, ո­րի հա­մար մի ամ­բողջ ռազ­մա­կան մե­քե­նա է ստեղ­ծել, ա­պա հենց «Վագ­նե­րի» հետ է գործ ու­նե­նա­լու, իսկ երկ­րորդ է­շե­լո­նով կա­րող են շարժ­վել Մի­ու­թե­նա­կան պե­տու­թյան ու­ժե­րը: Ու երբ այդ մա­սին կի­սա­կա­տա­կա­յին ո­ճով խո­սում է Լու­կա­շեն­կոն, դա ԱՄՆ-ում պետք է որ ըն­կա­լեն որ­պես նա­խազ­գու­շա­ցում՝ չհա­մար­ձակ­վեք:

Մյուս կող­մից, ե­թե Ա­րեւ­մուտ­քում ար­դեն լրջո­րեն են մտա­ծում այս սցե­նա­րի մա­սին, դա եւս ակ­նարկ է, որ ընդ­հա­նուր ուկ­րա­ի­նա­կան պա­տե­րազ­մը սկսել են հա­մա­րել «տա­նուլ տված գործ»: Ա­ռա­վել եւս, երբ հաշ­վի ենք առ­նում, որ Ռու­սաս­տանն այս պա­հին գնաց այն­պի­սի ար­մա­տա­կան գոր­ծո­ղու­թյան, ինչ­պի­սին է Ուկ­րա­ի­նա­յի ծո­վա­յին բլո­կա­դան եւ սեւ­ծո­վյան նա­վա­հանգս­տա­յին են­թա­կա­ռույց­նե­րի ոչն­չա­ցու­մը, ո­րը կան­խե­լու ուղ­ղու­թյամբ Վա­շինգ­տո­նից ո­րե­ւէ ռե­ալ քայլ դեռ չի նկատ­վում: Մի­եւ­նույն ժա­մա­նակ Ան­կա­րան, որ նախ­նա­կան փու­լում նյար­դա­յին ռե­ակ­ցի­ա էր ցու­ցա­բե­րում «հա­ցա­հա­տի­կա­յին գոր­ծար­քի» դա­դա­րե­ցու­մից, իր հեր­թին գե­րա­դա­սեց չտես­նե­լու տալ ծո­վում ռու­սա­կան այդ կոշտ գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը: Իսկ ա­հա Էր­դո­ղա­նը մի գլուխ խո­սում է Պու­տի­նի հետ հան­դիպ­ման ծրագ­րե­րից, ո­րին դրա­կան ար­ձա­գանք Մոսկ­վան սկսել է ցու­ցա­բե­րել: Այ­սինքն, թուրք-ռու­սա­կան լար­վա­ծու­թյու­նը, ո­րը մի պահ ո­գե­ւո­րել էր Ա­լի­ե­ւին, սկսել է նկա­տե­լի­ո­րեն մեղմ­վել:

Ա­լի­ե­ւին ո­գե­ւո­րել էր նա­եւ Իս­րա­յե­լի հեր­թա­կան խոս­տու­մը օգ­նու­թյան մա­սին: Բայց ա­հա Նե­թա­նյա­հո­ւի դեմ բո­ղո­քի ա­լի­քը սկսել է նորից երկ­րա­չա­փա­կան պրոգ­րե­սի­ա­յով ա­ճել: Ար­դեն բո­ղո­քա­վոր­նե­րին են մի­ա­նում զին­վո­րա­կան­ներ, նախ­կին գե­նե­րալ­ներ եւ ան­գամ իս­րա­յե­լյան հե­տա­խու­զու­թյան հե­ղի­նա­կա­վոր դեմ­քեր: Մի խոս­քով, հի­մա Իս­րա­յե­լը հա­զիվ թե ար­տա­քին հար­թա­կում կա­րո­ղա­նա է­ա­կան ակ­տի­վու­թյուն ցու­ցա­բե­րել:

Բայց այս­քա­նը չէ, որ այս պա­հին ԱՄՆ-ի հա­մար ծանր գլխա­ցա­վանք է դար­ձել: Շատ ա­վե­լի լուրջ հար­ված է խոս­տա­նում դառ­նալ սպաս­վող ԲՐԻԿՍ-ի գա­գա­թա­ժո­ղո­վը, ո­րին հրա­վի­րել են 70 երկ­րի՝ շրջան­ցե­լով ա­րեւմ­տյան բլո­կը: Ընդ ո­րում, Մակ­րո­նը փոր­ձեց հրա­վեր ստա­նալ, սա­կայն մեր­ժե­ցին, ու այդ փաս­տը եւս ԱՄՆ-ն չի կա­րող աչ­քա­թող ա­նել:

Թե­րեւս, հենց ԲՐԻԿՍ-ից ե­կող վտանգն է, որ ստի­պեց 100-ամյա Հեն­րի Քի­սին­ջե­րին՝ մեկ­նել Պե­կին: Մի­գու­ցե հա­մո­զե­լու, թե ԱՄՆ 31,4 տրի­լի­ոն դո­լար պարտ­քը այն մեծ ռումբն է, որ կա­րող է աշ­խար­հում ա­մեն բան պայ­թեց­նել: Ու պայ­թյուն կլի­նի, ե­թե ԲՐԻԿՍ-ի սպառ­նա­լի­քը մի­աս­նա­կան ար­ժույթ ստեղ­ծե­լու մա­սին ի­րա­կա­նա­նա: Փոր­ձա­գետ­նե­րի գնա­հատ­մամբ, այդ դեպ­քում ԱՄՆ-ի պար­տա­տոմ­սե­րի գինն ան­խու­սա­փե­լի­ո­րեն կփլուզ­վի,  կխա­թա­րվի շատ երկր­նե­րի տնտե­սու­թյուն­նե­րը, հա­րյուր մի­լի­ո­նա­վոր աշ­խա­տա­տե­ղեր եւ տրի­լի­ոն դո­լար­նե­րի թո­շակ­ներ կան­հե­տա­նան: Ու ինչ­քա՞ն լուրջ պետք է լի­նի այդ սպառ­նա­լի­քը, որ ինչ-որ բան ա­նե­լու հա­մար​ 100-ամյա Քիսինջերը, 14 ժա­մով թռչե­լով, գնար-հաս­ներ Պե­կին…

Նրան, ի­հար­կե, հար­գան­քով ըն­դու­նե­ցին: Մի­այն թե խնդիրն այն է, որ Պե­կի­նը մտնե­լով այս գեր­մասշ­տա­բա­յին խա­ղի մեջ, ի­հար­կե, ի­րեն պաշտ­պան­ված է հա­մա­րում, ե­թե ԱՄՆ-ում ի­րոք դո­լա­րա­յին եւ ար­ժեթղ­թա­յին պայ­թյուն լի­նի: Կա­րե­լի է, ի­հար­կե, պայ­մա­նա­վոր­վել: Բայց այդ դեպ­քում ԱՄՆ-ն պետք է մեծ զի­ջում­նե­րի գնա: Կամ պա­տե­րազ­մի՝ հա­մա­տա­րած ոչն­չաց­ման սպառ­նա­լի­քով: Բայց չէ, այդ դեպ­քում Քի­սին­ջե­րը Պե­կին չէր հաս­նի, պետք է քննար­կել, թե ինչ­պես նվա­զա­գույ­նի հասց­նել վնա­սը: Այդ դեպ­քում, նա­եւ Ռու­սաս­տա­նի հետ:

Դե ու­րեմն, 2023թ. օ­գոս­տոսն ի­րոք պատ­մա­կան նշա­նա­կու­թյուն կու­նե­նա:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ