Նիկոլն արդեն նաեւ «ժամանակ ձգելու» ռեսուրս չունի

Ի­հար­կե, հաս­կա­նալ է պետք, թե նո­րից ին­չո՞ւ սահ­մա­նա­յին ի­րա­վի­ճա­կը սրվեց: Մինչ այս լավ էլ Նի­կոլն ու Ա­լի­եւն ի­րար հետ ու­րախ-զվարթ հան­դի­պում-բա­նակ­ցում է­ին: Ա­վե­լին, Էր­դո­ղա­նի երդմ­նա­կա­լու­թյան օր­վա նրանց լու­սան­կար­նե­րում այն­պես է­ին ժպտում, որ տպա­վո­րու­թյուն էր, թե «տաս տար­վա կո­րած ախ­պեր­ներն են ի­րար գտել»: Ու մեկ էլ՝ Ա­լի­ե­ւը սկսում է կրա­կել, ան­գամ Ե­րաս­խի մոտ հնդիկ­նե­րի վի­րա­վո­րել, Ար­ցա­խի ճա­նա­պար­հը փա­կել, այդ հատ­ված­նե­րում եւս կրա­կել: Հան­կար­ծա­հաս նո­պա՞ է, թե՞ «տաս տար­վա կո­րած ախ­պեր» Նի­կոլն ինչ-որ բա­նով հան­կարծ նո­րից դու­րը չե­կավ…

ԻՆ­ՉՈՒ ՆՈ­ՐԻՑ ՍՐՎԵՑ ՍԱՀ­ՄԱ­ՆԱ­ՅԻՆ ՎԻ­ՃԱ­ԿԸ

Չնա­յած, այս­տեղ եր­կար-բա­րակ մտա­ծե­լու բան էլ չկա, ա­մեն բան աչ­քի ա­ռաջ է: Մի կող­մից Նի­կո­լը, հայ­տա­րա­րե­լով, թե՝ «Արցախն Ադր­բե­ջան է եւ՝ վերջ», նա­եւ, որ իր «ման­կու­թյան բյու­րե­ղյա ե­րա­զանքն» է Ա­լի­ե­ւի հետ «խա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նա­գիր» ստո­րագ­րե­լը, այդ­պես էլ ռե­ալ տե­ղից չի շարժ­վում, իսկ նրա ԱԽՔ-ը պաշ­տո­նա­պես ա­սաց՝ ե­րե­ւի տա­րե­վեր­ջից ոչ շուտ: Մյուս կող­մից, Նի­կո­լի հա­ջորդ «բյու­րե­ղյա ե­րա­զանքն» է կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րը բա­ցե­լը: Գնա­ցին Մոսկ­վա, ա­մեն ինչ խո­սե­ցին, հար­ցը հա­սավ «տեխ­նի­կա­կան դե­տալ­նե­րի» մա­կար­դա­կի, բայց է­լի Նի­կո­լը ո­րե­ւէ բան չի ու­զում ստո­րագ­րել: Նման է նրան, որ Ա­լի­եւն էլ այս կրա­կոց­նե­րով հաս­կաց­նել է տա­լիս՝ վերջը մի բան ստո­րագ­րե­լո՞ւ ես:

Այն, որ այդ «մի բան ստո­րագ­րե­լը» նշա­նա­կում է վերջ­նա­կան կողմ­նո­րո­շում ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րի «խա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նագ­րի» եւ ռուս­նե­րի՝ կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րի գոր­ծարկ­ման ծրագ­րե­րի մի­ջեւ, ըստ այդմ էլ՝ աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան վերջ­նա­կան վեկ­տո­րի­զա­ցի­ա­յի հարց է, էն գլխից էր պարզ, խո­սե­լու ա­ռիթ­ներ ու­նե­ցել ենք, չկրկնենք: Ա­մե­րի­կա­ցի­ներն ար­դեն «հա­կա­ա­հա­բեկ­չա­կան պա­տե­րազ­մով» են սպառ­նում: Ռուս­ներն էլ ի­րենց հեր­թին են վեր­ջին ժա­մա­նակ­ներս ան­ցել ծայ­րա­հեղ կոշտ մո­տե­ցում­նե­րի, որն ակն­հայտ էր ՌԴ ԱԳՆ-ի վեր­ջին պաշ­տո­նա­կան հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րից: Այ­սինքն, կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րի վե­րա­գոր­ծար­կու­մը պետք է լի­նի ռու­սա­կան անվ­տան­գա­յին հսկո­ղու­թյան տես­քով, ինչ­պես որ, ի դեպ, սահ­ման­ված է նո­յեմ­բե­րի 9-ի հա­մա­ձայ­նագ­րում: Թե­րեւս, նա­եւ ռու­սա­կան այդ կողմ­նո­րո­շու­մից ել­նե­լով, Բա­քուն հաս­տա­տեց, որ կողմ է նա­եւ այդ տար­բե­րա­կին: Բայց ա­հա Նի­կո­լը, ան­կախ այն բա­նից, թե ինչ է Մոսկ­վա­յում եւ Սո­չի­ում պայ­մա­նա­վոր­վել Պու­տի­նի հետ, շա­րու­նա­կում է դեմ գնալ այդ սկզբուն­քին:

Այս ի­րա­վի­ճա­կի մա­սին, կրկնենք, խո­սե­լու ա­ռիթ­ներ ու­նե­ցել ենք, եւ ա­հա, Ռու­սաս­տա­նի փոխ­վար­չա­պետ Ա­լեք­սեյ Օ­վեր­չու­կը նա­խօ­րե­ին ար­ված հայ­տա­րա­րու­թյամբ հաս­տա­տեց, որ ի­րոք խնդի­րը հենց դրա­նում է: Այ­սինքն, որ ճա­նա­պարհ­նե­րի ա­պաշր­ջա­փակ­ման գլխա­վոր խնդիրն է, թե ով է ա­պա­հո­վե­լու այդ եր­թու­ղի­նե­րից օգտ­վող մարդ­կանց անվ­տան­գու­թյու­նը: «Փաս­տաթղ­թի նա­խա­գի­ծը կազմ­վել եւ գրե­թե ամ­բող­ջու­թյամբ հա­մա­ձայ­նեց­վել է մեր մա­կար­դա­կով, թե­եւ դեռ պետք է աշ­խա­տել հիմ­նա­կան հար­ցի վրա՝ ինչ­պես կշփվեն շար­քա­յին ադր­բե­ջան­ցի­ներն ու հա­յե­րը սահ­մա­նը հա­տե­լիս», - ման­րա­մաս­նեց Ռու­սաս­տա­նի փոխ­վար­չա­պե­տը:

ՆՈ­ՐԻՑ «ԹՌԱ՞Վ» ԽՈՍ­ՏԱ­ՑԱ­ԾԻՑ

Թե ին­չու Նի­կո­լը Մոսկ­վա­յի եւ Սո­չի­ի հան­դի­պում­նե­րից հե­տո, որ­տեղ Պու­տի­նի խոս­քից դա­տե­լով, պարզ­վեց, որ մնա­ցել է «տեխ­նի­կա­կան հարց», չկողմնորոշվեց, դա էլ կա­րե­լի է կռա­հել. Լոն­դո­նից մի­ան­գա­մայն այլ ազ­դակ­ներ ե­կան, թե­րեւս հա­մեմ­ված նա­եւ Նի­կո­լին ուղղ­ված ծանր սպառ­նա­լիք­նե­րով: Օ­րի­նակ, որ կա­րող են ո­րո­շա­կի տվյալ­ներ բա­ցել, ա­սենք, 44-օրյա պա­տե­րազ­մի մա­սին: Մյուս կող­մից, Մոսկ­վա­յի եւ Սո­չի­ի հան­դի­պում­նե­րը եւս ա­վե­լորդ ան­գամ ցույց տվե­ցին, որ այդ ճնշում­նե­րը պա­կաս ուժ­գին չեն նա­եւ ռու­սա­կան կող­մից:

Ար­դյուն­քում, ստաց­վում է մի­ան­գա­մայն աբ­սուր­դա­յին վի­ճակ: Այս­պես, Օ­վեր­չուկն իր հայ­տա­րա­րու­թյու­նը շա­րու­նա­կեց այս­պես. «Մեր բա­նակ­ցող գոր­ծըն­կեր­նե­րը հա­մա­ձայն են, որ Ռու­սաս­տա­նի, Ադր­բե­ջա­նի եւ Հա­յաս­տա­նի ղե­կա­վար­նե­րի՝ 2020 թվա­կա­նի նո­յեմ­բե­րի 9-ի հայ­տա­րա­րու­թյան 9-րդ կե­տի վե­րա­բե­րյալ ստեղծ­ված հար­թա­կում, դա ա­սում են ե՛ւ ադր­բե­ջան­ցի­նե­րը, ե՛ւ հա­յե­րը, ա­մե­նա­մեծ ա­ռա­ջըն­թացն է գրանց­վել:  Եվ այս­տեղ այ­սօր նկատ­վում է ար­դյունք. դա իս­կա­պես այդ­պես է: Փոխ­վար­չա­պետ­նե­րի ե­ռա­կողմ աշ­խա­տան­քա­յին խմբի ձե­ւա­չա­փից դուրս գալն ակն­հայտ բա­ցա­սա­կան հե­տե­ւանք­ներ կու­նե­նա բո­լո­րի հա­մար»:

Բայց ա­հա պարզ­վում է, որ նի­կո­լյան թի­մը բո­լո­րո­վին այլ պատ­կե­րա­ցում ու­նի նո­յեմ­բե­րի 9-ի փաս­տաթղ­թի մա­սին: Օ­րի­նակ, ՀՀ ար­տա­քին գոր­ծե­րի նա­խա­րա­րի տե­ղա­կալ Վա­հան Կոս­տա­նյա­նը ե­րեկ, շա­րու­նա­կե­լով ա­ռաջ տա­նել պնդու­մը, թե՝ ա­պաշր­ջա­փա­կու­մը պետք է տե­ղի ու­նե­նա կող­մե­րի ի­րա­վա­զո­րու­թյան եւ ինք­նիշ­խա­նու­թյան հի­ման վրա, հա­սավ այս առն­վազն տա­րօ­րի­նակ մտքին. «Նո­յեմ­բե­րի 9-ի հայ­տա­րա­րու­թյան մեջ եւ դրան հա­ջոր­դող հրա­մա­նագ­րում ա­վե­լի շատ խոս­վում է, որ ՌԴ-ն ճա­նա­պարհ­նե­րի վրա ու­նե­նա­լու է մո­նի­թո­րին­գի, այլ ոչ թե վե­րահս­կո­ղու­թյան ֆունկ­ցի­ա»: Ի՞նչ «հա­ջոր­դող հրա­մա­նագ­րե­րի» մա­սին է խոս­քը, ­մնում է մի­այն գու­շա­կել: Նա­եւ, թե ի՞նչ ա­սել է՝ «ավե­լի շատ խոս­վում է», երբ նո­յեմ­բե­րի 9-ի փաս­տաթղ­թի 9-րդ կե­տում ըն­դա­մե­նը շատ պարզ գրված է. «Ապաշր­ջա­փա­կել տա­րա­ծաշր­ջա­նի բո­լոր տնտե­սա­կան եւ տրանս­պոր­տա­յին կա­պե­րը: Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյու­նը ե­րաշ­խա­վո­րում է Ադր­բե­ջա­նի Հան­րա­պե­տու­թյան ա­րեւմ­տյան շրջան­նե­րի եւ Նա­խի­ջե­ւա­նի Ինք­նա­վար Հան­րա­պե­տու­թյան մի­ջեւ տրանս­պոր­տա­յին հա­ղոր­դակ­ցու­թյան անվ­տան­գու­թյու­նը՝ եր­կու ուղ­ղու­թյուն­նե­րով քա­ղա­քա­ցի­նե­րի, տրանս­պոր­տա­յին մի­ջոց­նե­րի եւ ապ­րանք­նե­րի ան­խո­չըն­դոտ տե­ղա­շար­ժը կազ­մա­կեր­պե­լու նպա­տա­կով: Տրանս­պոր­տա­յին հա­ղոր­դակ­ցու­թյուն­նե­րի վե­րահս­կո­ղու­թյունն ի­րա­կա­նաց­նում է Ռու­սաս­տա­նի ԱԴԾ սահ­մա­նա­պահ ծա­ռա­յու­թյու­նը»: Սրա­նից զատ, կա նա­եւ 2021թ. հուն­վա­րի 11-ի փաս­տա­թուղ­թը, որ­տեղ ֆիքս­ված է, որ նա­խա­տես­ված փաս­տաթղ­թի հի­ման վրա պետք է ստեղ­ծել փոխ­վար­չա­պետ­նե­րի խումբ եւ դրա աշ­խա­տան­քա­յին գրա­ֆի­կը:

Հի­շեց­նենք, խոս­քը այն խայ­տա­ռակ պայ­մա­նագ­րի մա­սին է, որ Նի­կոլն իր ձեռ­քով է ստո­րագ­րել, եւ այն­տեղ պարզ գրված է՝ «Տրանս­պոր­տա­յին հա­ղոր­դակ­ցու­թյուն­նե­րի վե­րահս­կո­ղու­թյուն» եւ ոչ թե՝ մո­նի­տո­րինգ կամ նման մեկ այլ բան: Ու երբ սրա­նից հե­տո ՀՀ ԱԳՆ փոխ­նա­խա­րա­րի պաշ­տո­նը զբա­ղեց­նո­ղը հրա­պա­րա­կավ խո­սում է «մո­նի­թո­րին­գի, այլ ոչ թե վե­րահս­կո­ղու­թյան ֆունկ­ցի­ա­յի» մա­սին, ա­պա սա դի­վա­նա­գի­տա­կան աբ­սուր­դից զատ (մեղմ ա­սած), նո­րից ու նո­րից նույն բա­նի մա­սին է խո­սում՝ նի­կո­լյան թի­մը, հա­նուն ա­մե­րի­կա-բրի­տա­նա­կան հրա­հանգ­ներն ա­ռաջ տա­լու, Ադր­բե­ջա­նին լավ ա­ռիթ է տա­լիս՝ գնալ սահ­մա­նա­յին նոր սրա­ցում­նե­րի:

ԻՆՉ ՍՊԱ­ՍԵԼ Ա­ԼԻ­Ե­ՎԻՑ

Այս­պի­սով, հաս­կա­նա­լի է, որ Նի­կո­լը թե­եւ մտել է եր­կու կող­մե­րի գրե­թե չդա­դա­րող ճնշում­նե­րի տակ, սա­կայն այդ­պես էլ չի կա­րո­ղա­նում ո՛չ մեկն ընտ­րել, եւ ո՛չ էլ՝ մյու­սը: Իսկ Օ­վեր­չու­կի հի­շա­տակ­ված հայ­տա­րա­րու­թյու­նը ե­կավ հաս­տա­տե­լու, որ այս ա­մե­նը շա­րու­նակ­վե­լու է, մին­չեւ Նի­կո­լը ու­զած-չու­զած ընտ­րի:

Դե, ե­րե­ւի Ա­լի­եւն էլ, իր այս կրա­կոց­նե­րով նա­եւ հող է նա­խա­պատ­րաս­տում, որ կա՛մ Նի­կո­լին ընտ­րու­թյուն կա­տա­րել պար­տադ­րի, կա՛մ, մի­գու­ցե, ոմն փոխ­նա­խա­րար Կոս­տա­նյա­նի հրա­պա­րա­կա­յին եւ դրա­նից էլ ա­ռաջ՝ Ա­լե­նի հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րի վրա հիմն­վե­լով, հայ­տա­րա­րի, թե Հա­յաս­տանն այդ­պի­սով հրա­ժար­վում է նո­յեմ­բե­րի 9-ի հա­մա­ձայ­նագ­րից՝ բո­լոր հնա­րա­վոր հե­տե­ւանք­նե­րով հան­դերձ: Հաշ­վի առ­նե­լով, որ Հեյ­դա­րո­վիչն ակն­հայ­տո­րեն շտա­պե­լու սուր խնդիր ու­նի, եւ սա այս պատ­մու­թյան ա­մե­նա­ա­ռանց­քա­յին դրվագ­նե­րից մեկն է:

Այս­պես, կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րից զատ, Ա­լի­ե­ւը Ար­ցա­խի հետ կապ­ված ի՞նչ պատ­կեր կստա­նա: Ե­թե նա գնա ա­մե­րի­կյան սցե­նա­րով, շատ բան հաս­կա­նա­լի է: Բայց կա­րո՞ղ է մին­չեւ վերջ գնալ այդ ուղ­ղու­թյամբ, աչ­քի ա­ռաջ ու­նե­նա­լով ՌԴ-ի եւ Ի­րա­նի հետ ան­կան­խա­տե­սե­լի ըն­թացք խոս­տա­ցող հա­կա­մար­տու­թյու­նը, ա­ռա­վել եւս, երբ Մոսկ­վա­յի նա­խազ­գու­շա­ցում­նե­րը գնա­լով մի­այն սրվում են: Իսկ ա­հա խո­սե­լով կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րի նկատ­մամբ ռու­սա­կան վե­րահս­կո­ղու­թյան հետ հա­մա­ձայն­վե­լու մա­սին, Ա­լի­ե­ւը նա­եւ ցույց տվեց, որ պատ­րաստ է Ար­ցա­խի թե­ման եւս այդ սցե­նա­րով տե­ղա­փո­խել Մոսկ­վա­յի հետ բա­նակ­ցու­թյու­նն­երի դաշտ, թե­րեւս այդ հար­ցով ու­նե­նա­լով Էր­դո­ղա­նի լոբ­բիս­տա­կան ա­ջակ­ցու­թյու­նը: Ու հենց այդ բա­նակ­ցու­թյուն­ներն են, որ Ա­լի­ե­ւը պետք է ա­ռա­վե­լա­գույնս ա­րա­գաց­նի, հաշ­վի առ­նե­լով, որ գլո­բալ ի­րա­վի­ճա­կի փո­փո­խու­թյուն­ներ են ըն­թա­նում բա­ռա­ցի­ո­րեն աչ­քի ա­ռաջ:

Բնա­կա­նա­բար, նկա­տի ու­նենք նախ այն ի­րո­ղու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք այս պա­հին ար­ձա­նագր­վում են Ուկ­րա­ի­նա­յում, թե­եւ սրան պետք է ա­վե­լաց­նել մեկ էլ ա­վե­լի է­ա­կան գոր­ծոն եւս՝ այն ի­րո­ղու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք ա­ռաջ է բե­րում ուկ­րա­ի­նա­կան պա­տե­րազ­մը Ռու­սաս­տա­նի ներ­սում:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ