Եվրոպայում «ծնկի գալով» էլ Նիկոլը չի կարող Արցախը նվիրել Ալիեւին

Ռեյ­կյա­վի­կում ըն­թա­ցող Եվ­րո­պա­յի խորհր­դի 4-րդ գա­գաթ­ա­ժո­ղո­վում իր ե­լույ­թում Նի­կո­լը գործ­նա­կա­նում բաց տեքս­տով վե­րա­հաս­տա­տեց, որ ա­ռաջ­նորդ­վում է՝ «Արցախն Ադր­բե­ջան է՝ եւ վերջ» սցե­նա­րով: Նրա խոս­քով, Հա­յաս­տա­նը ճա­նա­չում է Ադր­բե­ջա­նի 86.6 հա­զար քա­ռա­կու­սի կի­լո­մետր տա­րած­քը, Ադր­բե­ջա­նը ճա­նա­չում է Հա­յաս­տա­նի 29.8 հա­զար քա­ռա­կու­սի կի­լո­մետր տա­րած­քը: Դա նշա­նա­կում է մեկ բան՝ Նի­կոլն Ար­ցա­խը հա­մա­րում է Ադր­բե­ջա­նի մաս: Նման է նրան, որ եվրոպացիները նրան կանչել են, պահանջել, որ այդ կերպ «ծնկի գալով», ցուցադրաբար վերահաստատի «հավատարմությունն արեւմտյան կրոնին»: Սակայն մեկ բան երեւի եվրոպացիներն այդպես էլ չեն կարողանում հասկանալ` իսկ քանի՞ եվրացենտի արժեք ունի անգամ «ծնկի եկած» վիճակում Նիկոլի տված «հավատարմության երդումները»...

ԲԱԶ­ՄԻՑՍ ՀԻՄ­ՆԱ­ՎՈՐ­ՎԱ­ԾԻ ՀԵՐ­ԹԱ­ԿԱՆ ՀԻՄ­ՆԱ­ՎՈ­ՐՈՒ­ՄԸ

Այնուամենայնիվ, «հավատարմության երդումը» տրված է: Թե նման հայ­տա­րա­րու­թյու­նը հա­յաս­տա­նյան քա­նի օ­րենք է խախ­տում, դա մի կողմ: Նի­կոլն ա­ռանց դրա էլ այն­քան խախ­տում­ներ ու­նի, որ ար­դեն մի քա­նի «ցմա­հի» մե­ղադ­րանք է շա­լա­կել, ու մե­կով ա­վել, մե­կով պա­կասն ար­դեն բան չի փո­խում:

Քա­նիցս ա­սել ենք եւ կրկնենք. Նի­կ­ո­լի այս ծրագ­րե­րը հաս­կա­նա­լի է­ին դեռ 2018թ.-ին, ո­րի մա­սին այն ժա­մա­նակ­նե­րից սկսած քա­նիցս գրե­լու ա­ռիթ­ներ ու­նե­ցել ենք: Այս պա­հին դա ըն­դա­մե­նը բա­ցա­հայտ­վում է, ին­չը թույլ է տա­լիս են­թադ­րել, որ ռու­սա­կան եւ ա­րեւմ­տյան ուղ­ղու­թյու­ննե­րի մի­ջեւ տե­ւա­կան տա­տա­նում­նե­րից հե­տո Նի­կոլն այս­պի­սով խո­սում է վերջ­նա­կան ո­րոշ­ման մա­սին: Չնա­յած, ար­դյոք այս հեր­թա­կան զի­ջու­մը վերջ­նա­կան ո­րո­շո՞ւմ է: Եղավ արտ­գործ­նա­խա­րար­նե­րի հանդիպումը, կհաջորդի­ Նի­կո­լի այ­ցը Մոսկ­վա` որտեղ հանդիպելու է Պուտինի եւ Ալիեւի հետ: Եվ այն, ինչ այս պա­հին վերջ­նա­կան է թվում, վա­ղը-մյուս օ­րը կա­րող է եւ 180 աս­տի­ճա­նով հա­կա­ռակ տես­քը ստա­նալ, հաշ­վի առ­նե­լով, որ նման «ակրո­բա­տիկ թռիչք­ներ» Նի­կո­լը քա­նիցս է ի ցույց դրել:

Սա­կայն այս պա­հին ու­նենք այն, ինչ ու­նենք եւ փոր­ձենք հաս­կա­նալ, թե այս ըն­թացքն ո՞ւր է տա­նե­լու Հա­յաս­տա­նին:

Մեկ միտք եւս քա­նիցս կրկնե­լու ա­ռիթ­ներ ու­նե­ցել ենք. ե­թե ան­գամ Նի­կո­լը վերջ­նա­կա­նա­պես թղթի վրա գրի, թե՝ «Արցախն Ադր­բե­ջան է՝ եւ վերջ», դա էլ ար­ցա­խյան հա­կա­մար­տու­թյան լու­ծում չի հան­դի­սա­նա­լու: Կա ար­ցա­խա­հա­յու­թյան վերջ­նա­կան հա­մա­ձայ­նու­թյան հար­ցը, իսկ Ար­ցա­խը գո­նե այս պա­հին դեռ մնում է՝ «ոչ մի Ադր­բե­ջան» սկզբուն­քին: Իսկ որ այս մո­տե­ցու­մը «կոտ­րե­լու» հիմ­նա­կան մի­ջոց­նե­րից մե­կը՝ Լա­չի­նի մի­ջանց­քի շրջա­փա­կու­մը եւ ո­րե­ւէ պա­րա­գա­յում հայ-ադրբե­ջա­նա­կան սահ­մա­նա­գո­տի ՀԱՊԿ խա­ղա­ղա­պահ­նե­րին թույլ չտա­լն է, դա էլ է հաս­կա­նա­լի: Իսկ ե­թե հա­ջող­վի Լա­չի­նի մի­ջանցք եւ Ար­ցախ, այս­պես կոչ­ված, մի­ջազ­գա­յին դի­տորդ­ներ խցկել, դա ար­դեն կա­րող է վերջ­նա­կա­նա­պես կոտ­րել Ար­ցա­խի դի­մադ­րո­ղա­կա­նու­թյան վեր­ջին նշույլ­ներն ան­գամ: Եվ այս տե­սան­կյու­նից, ի­հար­կե, պա­տա­հա­կան չէ, որ նույն Ռեյ­կյա­վի­կում, բա­ցի Եվ­րո­պա­յի ա­ռաջ «Արցախն Ադր­բե­ջան է՝ եւ վերջ» սցե­նա­րով պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նը ստանձ­նե­լը, Նի­կո­լը նա­եւ շա­րու­նա­կեց եվ­րա­դի­տորդ­նե­րի թե­ման ա­ռաջ տա­նել. «Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բաղ եւ Լա­չի­նի մի­ջանցք մի­ջազ­գա­յին փաս­տա­հա­վաք ա­ռա­քե­լու­թյուն ու­ղար­կելն անհ­րա­ժեշ­տու­թյուն է: Իսկ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի հա­յու­թյան անվ­տան­գու­թյան եւ ի­րա­վունք­նե­րի ա­պա­հով­ման հա­մար Բա­քու-Ստե­փա­նա­կերտ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի մեկ­նար­կը մի­ջազ­գա­յին հո­վա­նու ներ­քո, կեն­սա­կան: Այս հար­ցե­րի հաս­ցե­ագր­մա­նը ա­ջակ­ցե­լով, ԵԽ-ն կա­ջակ­ցի ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան ու կա­յու­նու­թյան հաս­տատ­մա­նը Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սում»:

Բնա­կա­նա­բար, այս­տեղ շատ պարզ հարց կա. ե­թե Նի­կո­լը պաշ­տո­նա­պես հայ­տա­րա­րում է, կրկնենք, թե Արց­ախով հան­դերձ, ճա­նա­չում է Ադր­բե­ջա­նի 86.6 հա­զար քա­ռա­կու­սի կի­լո­մետր տա­րած­քը, ա­պա նա այդ ո՞ր ի­րա­վուն­քով է մի­ջամ­տում Ադր­բե­ջա­նի «ներ­քին գոր­ծե­րին», քա­նի որ ե՛ւ Լա­չի­նի մի­ջանց­քը, ե՛ւ «Բա­քու-Ստե­փա­նա­կերտ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րը» մտնում են այդ «86.6 հա­զար քա­ռա­կու­սի կի­լո­մետր տա­րած­քի» մեջ: Ա­մեն դեպ­քում, դա լավ ա­ռիթ է, որ Ա­լի­ե­ւը հեր­թա­կան ան­գամ մատ թափ տա Նի­կո­լի վրա, թե ճա­նա­չել ես, դե ու­րեմն էլ քիթդ մի խո­թի Ադր­բե­ջա­նի ներ­քին գոր­ծե­րի մեջ: Բայց ա­հա Բաք­վի բո­ղո­քի ո­րե­ւէ նշույլ չկա, իսկ դա մեկ դեպ­քում է ի­րա­տե­սա­կան՝ Նի­կոլն ա­սել է այն, ին­չը հենց Բաք­վին է պետք: Այ­սինքն, որ Նի­կո­լի ա­սած՝ «Բա­քու-Ստե­փա­նա­կերտ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րը» ար­ցա­խա­հա­յու­թյա­նը Ադր­բե­ջա­նի գե­րիշ­խա­նու­թյու­նը ճա­նա­չե­լու մե­խա­նիզմ է, դա հաս­կա­նա­լի է: Բայց ե­թե դրան հաս­նե­լու հա­մար Ա­լի­ե­ւին պետք է, որ Նի­կո­լը եւս այդ թե­ման ա­ռաջ տա­նի, դա նո­րից ու նո­րից մեկ բա­նի մա­սին է ակ­նար­կում՝ որ ար­ցա­խա­հա­յու­թյու­նից նման ո­րո­շում պո­կե­լու հա­մար Ա­լի­եւն ու­նի Նի­կո­լի կա­րի­քը, եւ վեր­ջինս էլ պատ­րաս­տա­կա­մո­րեն եւ հե­տե­ւո­ղա­կա­նո­րեն աշ­խա­տում է այդ ուղ­ղու­թյամբ:

ՆԵ­ՐԱՐ­ՑԱ­ԽՅԱՆ ԽԺԴԺՈՒ­ԹՅՈՒ­ՆՆԵ­ՐԸ

Սա­կայն մի­այն հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րով, ինչ­քան էլ որ եվ­րո­պա­նե­րում հնչեց­ված, մեկ է, խնդի­րը լու­ծել հնա­րա­վոր չէ: Դրա հա­մար պետք է նա­եւ նե­րար­ցա­խյան ի­րա­վի­ճա­կը քա­ո­սի վե­րա­ծել, եւ այն, որ դեռ պա­տե­րազ­մի ժա­մա­նակ­նե­րում Ան­նա­յի հետ բուն­կեր­նե­րում «զբո­սաշր­ջա­յին ար­շա­վի» դուրս ե­կած Բա­բա­յան Սյա­մոն հի­մա էլ նե­րար­ցա­խյան մթնո­լոր­տը պա­հե­լու գոր­ծին է լծվել, բնա­կա­նա­բար, պա­տա­հա­կան չէ: Հաշ­վի առ­նե­լով նա­եւ, որ հա­յաս­տա­նյան տե­ղե­կատ­վա­կան աղ­բյուր­ներն ար­դեն իսկ բա­ցա­հայտ են պնդում, որ. «Արցա­խում վստահ են, որ Սամ­վել Բա­բա­յա­նի շուրջ ստեղծ­ված այս բե­մադ­րու­թյունն ա­վե­լի շատ Փա­շի­նյա­նի նա­խա­ձեռ­նու­թյունն է, ո­րը Բա­բա­յանն ի­րա­կա­նաց­նում է ՔՊ-ական պատ­գա­մա­վոր­ներ Անդ­րա­նիկ Քո­չա­րյա­նի եւ Գա­գիկ Մել­քո­նյա­նի միջ­նոր­դու­թյամբ: Այլ կերպ ա­սած՝ Անդ­րա­նիկ Քո­չա­րյանն ու Գա­գիկ Մել­քո­նյա­նը Բա­բա­յա­նի ե­րե­ւա­նյան կու­րա­տոր­ներն են, եւ հենց նրանց դրդմամբ է Բա­բա­յա­նը խժդժու­թյուն­ներ ա­նում Ար­ցա­խում»:

Մյուս կող­մից էլ, այն, որ Ա­րա­յիկ Հա­րու­թյու­նյանն է Բա­բա­յա­նին ըն­դա­ռաջ քայ­լեր ա­նում՝ «օդում կախ­ված» թող­նե­լով նրան պետ­քար­տու­ղար նշա­նա­կել-չնշա­նա­կե­լու թե­ման, իր հեր­թին է ճնշող ազ­դե­ցու­թյուն թող­նում նե­րար­ցա­խյան մթնո­լոր­տի վրա: Այ­սինքն, ե­թե Սյա­մոն սկսել է ա­վե­լի ու ա­վե­լի մեծ չա­փով ըն­կալ­վել, որ­պես տե­ղում Նի­կո­լի է­մի­սար, իսկ Ա­րա­յի­կը հստա­կո­րեն հա­կա­ռա­կը չի հիմ­նա­վո­րում կամ չի կա­րո­ղա­նում հիմ­նա­վո­րել հան­րու­թյա­նը, թե ինչ եք ա­սում, սա մեր «Կո­ման­դույու­շին» է, ինչ նի­կո­լյան գոր­ծա­կալ, ինչ բան, ա­պա, բնա­կա­նա­բար, դա էլ ա­վե­լի է խո­սում Սյա­մո­յի «շպի­ոն» լի­նե­լու մտա­վա­խու­թյուն­նե­րի մասին: Իսկ երբ այս­քա­նով հան­դերձ նույն Ա­րա­յի­կը տա­րօ­րի­նակ «նայ­նիմ-նայ­նիմ­նե­րի» մեջ է մտնում Սյա­մո­յի հետ, ա­պա այլ հար­ցեր է դրա­նով բե­րում օ­րա­կարգ, թե ար­դյոք նա էլ իր հեր­թին «տա­կից» Նի­կո­լի հետ չի՞ աշ­խա­տում: Ա­ռա­վել եւս, երբ 44-օրյա պա­տե­րազ­մի հետ կապ­ված եւս Ա­րա­յի­կին ուղղ­ված բա­զում հար­ցեր այդ­պես էլ մնա­ցել են ան­պա­տաս­խան:

Ա­մեն դեպ­քում, թե կոնկ­րետ ում մի­ջո­ցով, սա­կայն մեկ բան կար­ծես հաս­տատ է. Նի­կո­լը նե­րար­ցա­խյան մթնո­լորտն այս­պես փո­թոր­կե­լու լծակ­ներ ու­նի, եւ հենց դրա­նով էլ նրա կա­րիքն Ա­լի­եւն ու­նի: Հա­կա­ռակ դեպ­քում Բա­քուն պետք է պար­զա­պես բա­ցա­հայտ ռազ­մա­կան ար­շա­վի դուրս գա Մոսկ­վա­յի դեմ, ին­չը, ի­հար­կե, ե­ղել եւ մնում է ծայ­րա­հեղ վտան­գա­վոր:

Բայց մյուս կող­մից էլ փաստ չէ, որ նե­րար­ցա­խյան այս խժդժու­թյուն­նե­րը կկա­րո­ղա­նան ար­ցա­խա­հա­յու­թյա­նը դրդել՝ ըն­դու­նել Բաք­վի գե­րիշ­խա­նու­թյու­նը կամ հե­ռա­նալ: Հա­մե­նայն­դեպս այն, որ ներ­քին բո­լոր ու­ժե­րը հրա­պա­րա­կա­յին դաշ­տում հան­դես են գա­լիս «ո՛չ Ադր­բե­ջա­նին» սկզբուն­քի օգ­տին, հու­շում է, որ հա­կա­ռակ թե­զը բա­ցա­հայտ քա­րո­զե­լը վտան­գա­վոր են հա­մա­րում, այ­սի­նքն, որ նե­րար­ցա­խյան տրա­մադ­րու­թյուն­նե­րը, թե­եւ այս ծան­րա­գույն վի­ճա­կին, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ դեռ մնում են դի­մադ­րու­թյու­նը շա­րու­նա­կե­լու օգ­տին: Դա էլ է հաս­կա­նա­լի. խա­ղա­ղա­պահ­նե­րը դեռ այն­տեղ են, այդ գոր­ծո­նը Ար­ցա­խի շա­ր­քա­յին քա­ղա­քա­ցի­նե­րի հա­մար մնում է հույս, որ այս հեր­թա­կան ծանր ժա­մա­նակ­ներն էլ մի օր կանց­նեն:

ԲԱՔ­ՎԻ «Բ» ՊԼԱ­ՆԸ

Ար­դյուն­քում՝ այն, որ Բա­քուն սկսում է կա­մաց-կա­մաց նա­եւ խա­ղա­ղա­պահ­նե­րի վրա «բոչ­կա գլո­րել», թե­րեւս խո­սում է այն մա­սին, որ սկսում են քիչ-քիչ գալ այն մտքին, որ Նի­կո­լը չի կա­րող «Բա­քու-Ստե­փա­նա­կերտ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի» գա­ղա­փա­րը հասց­նել ցան­կա­լի ա­վար­տին, եւ պետք է մի­գու­ցե որ­պես «Բ» պլան, կողմ­նո­րոշ­վել նա­եւ ու­ղիղ ռուս­նե­րի դեմ գնա­լու տար­բե­րա­կի շուրջ: Ա­մեն դեպ­քում՝ փաս­տը, որ ադր­բե­ջա­նա­կան իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի վե­րահս­կո­ղու­թյան տակ գտնվող ո­րոշ լրատ­վա­մի­ջոց­ներ սկսել են զգու­շո­րեն ա­ռաջ տա­նել թե­զը, թե՝ «Հայ­կա­կան ա­պօ­րի­նի ա­վա­զա­կախմ­բե­րի ան­դամ­նե­րը՝ ռուս խա­ղա­ղա­պահ­նե­րի ու­ղեկ­ցու­թյամբ, զենք են տե­ղա­փո­խում», հենց այդ մա­սին է ակ­նար­կում:

Բայց մյուս կող­մից էլ, կրկնենք, այ­սօր Բայ­րա­մովն ու Միր­զո­յա­նը հան­դի­պում են Մոսկ­վա­յում: ՌԴ ԱԳՆ-ն, ի դեպ, Բրյու­սե­լի վեր­ջին հան­դի­պու­մը գնա­հա­տեց, որ­պես «ոչ կա­ռու­ցո­ղա­կան» եւ «գործ­նա­կան ար­դյունք­ներ չտվող», ին­չը հու­շում է, որ մոս­կո­վյան օ­րա­կար­գում, ընդ­հա­կա­ռա­կը, Մոսկ­վան դնում է քայ­լեր, ո­րոնք կլի­նեն «կա­ռու­ցո­ղա­կան» եւ «գործ­նա­կան ար­դյունք­ներ խոս­տա­ցող»: Ու ե­թե Բայ­րա­մովն ու Միր­զո­յա­նը (այն էլ՝ Նի­կո­լի հի­շա­տակ­ած հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րից հե­տո) մեկ­նում են նման օ­րա­կար­գով բա­նակ­ցա­յին սե­ղա­նի շուրջ նստե­լու, ա­պա դա շա­րու­նա­կում է խո­սել այն մա­սին, որ պաշ­տո­նա­կան Բա­քուն եւ Ե­րե­ւա­նը, ա­մեն դեպ­քում, այդ­պես էլ չեն կա­րո­ղա­նում Մոսկ­վա­յին խա­ղից դուրս թող­նել: Ի­հար­կե, դրա ա­ռաջ­նա­յին պատ­ճա­ռը ե­ղել եւ մնում է խա­ղա­ղա­պահ­նե­րի առ­կա­յու­թյան փաս­տը, ո­րին, ինչ­քան էլ փոր­ձում են եվ­րաշ­պի­ոն­նե­րով փո­խա­րի­նել, սա­կայն դրա գործ­նա­կան մի­ջո­ցը պարզ չէ: Բայց ա­սել, թե մի­այն դա է Ալի­ե­ւին զսպող գոր­ծո­նը, թե­րեւս ճիշտ չէր լի­նի:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ