Խունտան սկսեց դիմակները դեն նետել

Ապ­րի­լի 25-ին պաշ­տո­նա­պես հաս­տատ­վեց, որ գե­նե­րալ-գնդա­պետ Ա­լեք­սանդր Լեն­ցո­վը նշա­նակ­վել է Ղա­րա­բա­ղում ռուս խա­ղա­ղա­պահ­նե­րի հրա­մա­նա­տար՝ գե­նե­րալ-մա­յոր Անդ­րեյ Վոլ­կո­վի փո­խա­րեն: Ար­դեն լավ հայտ­նի է, թե ով է Լեն­ցո­վը. ՌԴ ԶՈՒ ցա­մա­քա­յին զոր­քե­րի գլխա­վոր հրա­մա­նա­տա­րի տե­ղա­կալ, պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­րի խորհր­դա­կան, ով, որ­պես զին­վո­րա­կան, ան­ցել է գործ­նա­կա­նում բո­լոր թեժ կե­տե­րով՝ ԽՍՀՄ-ի օ­րոք Աֆ­ղանս­տա­նից սկսած, Սի­րի­ա­յով եւ Ուկ­րա­ի­նա­յով վեր­ջաց­րած:

ԻՆՉ ՀՈՒ­ՇԵՑ ԽԱ­ՂԱ­ՂԱ­ՊԱՀ­ՆԵ­ՐԻ ՀՐԱ­ՄԱ­ՆԱ­ՏԱ­ՐԻ ՓՈ­ՓՈ­ԽՈՒ­ԹՅՈՒ­ՆԸ

Գե­նե­րալ Լեն­ցո­վի նշա­նա­կու­մը եր­կու մեկ­նա­բա­նու­թյուն կա­րող է ու­նե­նալ: Ա­ռա­ջի­նը. նշված բարձր պաշ­տոն­նե­րից ըն­դա­մե­նը 2 հա­զա­րա­նոց զո­րախմ­բի հրա­մա­նա­տար նշա­նա­կել ա­ռա­ջին տար­բե­րա­կով կա­րե­լի է հա­մա­րել պաշ­տո­նազր­կում: ՌԴ ՊՆ-ում ներ­կա­յումս, ինչ­պես պնդում է Սե­մյոն Պե­գո­վը, «գլուխ­ներ թռցնե­լու» փուլ է, եւ հնա­րա­վոր է, որ այս նշա­նա­կու­մը եւս դրա շրջա­նակ­նե­րում լի­նի: Սա­կայն Շոյ­գո­ւի մեր­ձա­վոր­նե­րից մե­կի հա­մա­րում ու­նե­ցող, 66-ամյա Լեն­ցովն այն ու­ղին ան­ցած գե­նե­րալն է, ո­րին այս­պես չէ, որ պաշ­տո­նանկ կա­նե­ին. նրան կու­ղար­կե­ին թո­շա­կի: Այ­սինքն, շատ ա­վե­լի հա­վա­նա­կան է նշա­նակ­ման երկ­րորդ տար­բե­րա­կը. Ար­ցա­խում ռու­սա­կան այդ փոք­րիկ զո­րախմ­բին Մոսկ­վան սկսել է այն կա­րե­ւո­րու­թյու­նը տալ, որ դրա հրա­մա­նա­տա­րի մա­կար­դա­կի մի­ան­գա­մից մի քա­նի աս­տի­ճա­նով բարձ­րաց­նե­լով, ու­ղար­կել են ա­մե­նա­փոր­ձա­ռու մար­տա­կան զո­րահ­րա­մա­նա­տար­նե­րից մե­կին: Սա ար­դեն իր տրա­մա­բա­նու­թյունն ու­նի. Վոլ­կո­վի հրա­մա­նա­տա­րու­թյան փու­լում խա­ղա­ղա­պահ­ներն ակն­հայ­տո­րեն մի շարք խնդիր­ներ չկա­րո­ղա­ցան լու­ծել, այդ թվում՝ Լա­չի­նի մի­ջանց­քի ար­գե­լա­փա­կու­մը, ո­րի գա­գաթ­նա­կե­տը դար­ձավ այն­տեղ ա­զե­րի­նե­րի ան­ցա­կետ տե­ղադ­րե­լը: Թե ինչ խա­ղե­րի ար­դյուն­քում, դա հար­ցի մյուս կողմն է, եւ փաստն այն է, որ Վոլ­կո­վը չկա­րո­ղա­ցավ այդ ա­մե­նը կան­խել: Ար­դյուն­քում, այս պա­հին այն բարդ ի­րա­վի­ճակն է, որ ռու­սա­կան ու­ժե­րը կա­րող են առ­հա­սա­րակ այդ հատ­վա­ծից դուրս մղվե­լու հե­ռան­կա­րի ա­ռաջ կանգ­նել, ին­չի ուղ­ղու­թյամբ գե­րակ­տի­վո­րեն գոր­ծում են նա­եւ ա­րեւմ­տյան հա­տուկ ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րը: Այ­սինքն, Լեն­ցո­վի նշա­նակ­մամբ Մոսկ­վան նախ ազ­դակ է հղում Ա­լի­ե­ւին եւ Նի­կո­լին, որ Ար­ցա­խի ուղ­ղու­թյամբ իր ու­շադ­րու­թյան մա­կար­դա­կը մի քա­նի աս­տի­ճա­նով բարձ­րաց­նում է: Նա­եւ նշված ա­րեւմ­տյան հե­տա­խու­զու­թյուն­նե­րին, որ չի պատ­րաստ­վում դիր­քե­րը զի­ջել:

Թե գործ­նա­կա­նում դա ինչ կերպ կազ­դի ա­պա­գա ի­րո­ղու­թյուն­նե­րի վրա, մի­այն ժա­մա­նա­կը ցույց կտա, գու­շա­կու­թյուն­նե­րով  չզբաղ­վենք: Այս պա­հին կենտ­րո­նա­նանք բուն փաս­տի վրա. Մոսկ­վան ար­ցա­խյան ուղ­ղու­թյամբ լուրջ վտանգ է տես­նում եւ փոր­ձում է նոր հրա­մա­նա­տա­րի մի­ջո­ցով դա չե­զո­քաց­նել: Սա­կայն, չմո­ռա­նանք, որ ի­րո­ղու­թյու­նը սա է. ան­կախ նրա­նից՝ փոր­ձա­ռու գե­նե­րալ է Լեն­ցո­վը, թե՝ ոչ, փաստն այն է, որ իր հրա­մա­նա­տա­րու­թյան տակ ու­նի սահ­մա­նա­փակ կոն­տին­գենտ, այ­սինքն՝ գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի ո­րո­շա­կի սահ­մա­նա­փա­կում: Այդ պատ­կերն է­ա­պես կա­րող է փոխ­վել, ե­թե Հա­յաս­տա­նի սահ­ման­նե­րին եւս, ի դեմս ՀԱՊԿ ու­ժե­րի, Ար­ցա­խում ռու­սա­կան կոն­տին­գեն­տի հետ սերտ հա­մա­գոր­ծակ­ցող ու­ժեր տե­ղա­կայ­վե­ին: Ընդ ո­րում, այս դեպ­քում Մոսկ­վան, ի տար­բե­րու­թյուն ար­ցա­խյան կոն­տին­գեն­տի, քա­նա­կա­կան եւ զին­վա­ծու­թյան հար­ցում ո­րե­ւէ սահ­մա­նա­փա­կում չէր ու­նե­նա:

ՀԱՊԿ-Ի ՀԱՐ­ՑԸ

Ամ­բողջ խնդիրն այն է, որ թե­եւ այս մե­խա­նիզ­մը ոչ մի­այն Ար­ցա­խի, այլ նա­եւ Հա­յաս­տա­նի հա­մար է անվ­տան­գա­յին ա­ռու­մով լուրջ հար­ցեր լու­ծում, սա­կայն Նի­կո­լը, հի­շեց­նենք, մի­ան­գա­մայն հո­րին­ված պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյուն­նե­րով դեմ է գնում ՀԱՊԿ-ի ու­ժե­րի տե­ղա­կայ­մա­նը: Այս ֆո­նին մեկ հե­տաքր­քիր դրվագ եւս նկա­տենք: Սո­վո­րա­բար այս կար­գի սրա­ցում­նե­րի դեպ­քում, ինչ­պի­սին Լա­չի­նի մի­ջանց­քում ան­ցա­կետ տե­ղա­կա­յելն էր, չէր հա­պա­ղում նա­եւ Պու­տի­նի եւ Նի­կո­լի հե­ռա­խո­սազ­րույ­ցը: Սա­կայն այս դեպ­քում այն մի փոքր ձգձգվեց, եւ կան ո­րոշ ակ­նարկ­ներ, որ պատ­ճա­ռը խա­ղա­ղա­պահ­նե­րի հրա­մա­նա­տա­րին փո­խե­լու ռու­սա­կան քայլն էր, այ­սինքն, այդ հա­մա­տեքս­տում գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի ծրագ­րի մշա­կու­մը: Եվ այն, որ Պու­տի­նի եւ Նի­կո­լի հեռա­խո­սազ­րույ­ցը հա­ջոր­դեց նոր հրա­մա­նա­տա­րի նշա­նակ­մա­նը, իր հեր­թին է ակ­նար­կում աս­վա­ծի մա­սին:

Հայտ­նի դեր­ձավ նա­եւ, որ հե­ռա­խո­սազ­րույ­ցը, մեղմ ա­սած, ծանր է ե­ղել: Օ­րի­նակ, ՀՀԿ փոխ­նա­խա­գահ Ար­մեն Ա­շո­տյա­նը հենց այդ «ծանր խո­սակ­ցու­թյան» լու­րե­րի հետ կա­պեց  ԱԽՔ Ար­մեն Գրի­գո­րյա­նի հար­ցազ­րույ­ցը Հ1-ի ե­թե­րով, ո­րի ո­րոշ դե­տալ­նե­րի դեռ կհաս­նենք: Նա­եւ ո­րոշ աղ­բյուր­ներ ակ­նար­կում են, որ հե­ռա­խո­սազ­րույցն այդ­քան «ծան­րա­ցել» է հենց ՀԱՊԿ ու­ժե­րի տե­ղա­կայ­ման թե­մա­յի հետ կապ­ված: Այ­սինքն, որ ռու­սա­կան կողմն ա­ռաջ է քա­շել նոր հրա­մա­նա­տա­րի նշա­նակ­մա­նը զու­գա­հեռ, նա­եւ կյան­քի կո­չել խա­ղա­ղա­պահ­նե­րի 5-10 հազա­րա­նոց խմբա­վոր­ման տե­ղա­կա­յե­լու ծրա­գի­րը, ո­րը պետք է որ կտրուկ ազ­դեր Ա­լի­ե­ւի տրա­մադ­րու­թյան վրա, եւ բա­նակ­ցա­յին հար­թա­կում կա­րող էր ու­նե­նալ վճռո­րոշ դեր ոչ մի­այն ան­ցա­կե­տը թույլ չտա­լու, այլ նա­եւ մի­ջանց­քի լի­ար­ժեք գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը վե­րա­կանգ­նե­լու հա­մար: Բայց ե­րե­ւում է, որ Նի­կո­լը նո­րից ա­ռաջ է տա­րել իր հին մո­տե­ցու­մը, թե նախ պետք է քա­ղա­քա­կան գնա­հա­տա­կան, ին­չը խա­ղա­ղա­պահ­նե­րի հար­ցը մե­ռյալ կե­տում պա­հե­լու ա­մե­նա­կարճ ճա­նա­պարհն է:

Ա­մեն դեպ­քում, կա­ռա­վա­րու­թյան ե­րեկ­վա նիս­տի մեկ­նար­կին իր ե­լույ­թում եւս Նի­կո­լը ցույց տվեց, որ բո­լո­րովին այլ ուղ­ղու­թյամբ է ա­ռաջ գնում: Այ­սինքն, սկսե­լով Ար­ցա­խում «էթնիկ զտում­ներ եւ ցե­ղաս­պա­նու­թյուն» ի­րա­կա­նաց­նե­լու ադր­բե­ջա­նա­կան ծրագ­րե­րից, Նի­կոլն այս «լու­ծումն» է ա­ռա­ջար­կում. «Հա­յաս­տա­նը շա­րու­նա­կե­լու է այս ուղ­ղու­թյամբ բո­լոր հնա­րա­վոր ջան­քե­րի գոր­ծադ­րու­մը, բայց այդ ջան­քե­րին զու­գա­հեռ՝ ա­մեն օր­վա հետ ա­վե­լի ու ա­վե­լի է անհ­րա­ժեշտ դառ­նում ԼՂ-ում ու Լա­չի­նի մի­ջանց­քում ա­վե­լի լայն մի­ջազ­գա­յին ներ­կա­յու­թյու­նը: Ադր­բե­ջա­նի ջան­քե­րը՝ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղը վե­րա­ծե­լու հա­յու­թյան նոր կա­ռափ­նա­րա­նի, պետք է կա­սեց­վեն, ու սրա մի­ակ հու­սա­լի ճա­նա­պար­հը մի­ջազ­գա­յին լայն ման­դատ կրող ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի ներ­կա­յու­թյունն է ԼՂ-ում: Որ­պես ա­ռա­ջին քայլ՝ անհ­րա­ժեշտ է Լա­չի­նի մի­ջանցք ու ԼՂ մի­ջազ­գա­յին փաս­տա­հա­վաք հրա­տապ ա­ռա­քե­լու­թյուն գոր­ծու­ղել»: Նա­եւ, որ. «ԼՂ հա­յու­թյան ի­րա­վունք­ներն ու անվ­տան­գու­թյու­նը պետք է դառ­նա Ստե­փա­նա­կեր­տի ու Բաք­վի մի­ջեւ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի ա­ռար­կա մի­ջազ­գա­յին ֆոր­մա­տի շրջա­նակ­նե­րում»: Ընդ ո­րում, բառ ան­գամ չե­ղավ ՀԱՊԿ-ի մա­սին:

ԱԽ­Ք-Ը ՆՈ­ՐԻՑ ԻՐ ՅԱԽ­ՔՈՒ­ԹՅՈՒՆՆ Ա­ՐԵՑ

Հաս­կա­նա­լի է, երբ Նի­կո­լի հա­մար «մի­ակ հու­սա­լին» «մի­ջազ­գա­յին լայն ման­դատ կրող ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի ներ­կա­յու­թյունն է ԼՂ-ում», ա­պա նշա­նա­կում է, որ ՀԱՊԿ-ը նրա հա­մար հու­սա­լի չէ: Սա­կայն այս դեպ­քում խո­սել, թե որն է ի­րա­կա­նում հու­սա­լի եւ ո­րը՝ ոչ, պա­րապ զբաղ­մունք կդառ­նար շատ պարզ պատ­ճա­ռով:

Կա՞ «ԼՂ-ում մի­ջազ­գա­յին լայն ման­դատ կրող ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի ներ­կա­յու­թյունն» ա­պա­հո­վե­լու ո­րե­ւէ տար­բե­րակ: Հար­ցի պա­տաս­խա­նը, հաս­կա­նա­լի է, բազ­մա­շերտ է, կախ­ված նրա­նից, թե Նի­կոլն ինչ է հաս­կա­նում՝ «մի­ջազ­գա­յին լայն ման­դատ» ա­սե­լով: Ե­թե նրա հա­մար դա ռուս­նե­րին հե­ռաց­նելն է ու փո­խա­րե­նը հիմ­նա­կա­նում թուր­քա­կան ստո­րա­բա­ժա­նում­նե­րից բաղ­կա­ցած ՆԱ­ՏՕ-ական ու­ժեր բե­րելն է, ա­պա սա ի՞նչ պա­կաս «մի­ջազ­գա­յին լայն ման­դատ» է: Իսկ նման տար­բե­րակ, ի­հար­կե, կա, հա­մե­նայն­դեպս, Ա­րեւ­մուտքն ու Թուր­քի­ան նման ծրագ­րեր փայ­փա­յում են: Ե­թե Նի­կո­լը «մի­ջազ­գա­յին լայն ման­դա­տի» տակ նկա­տի ու­նի ՄԱԿ-ով հաս­տատ­ված բազ­մազգ խա­ղա­ղա­պահ ու­ժե­րի ու­ղար­կու­մը, ա­պա դրա ո­րե­ւէ տար­բե­րակ այս պա­հին տե­սա­նե­լի չէ, քա­նի դեռ ՌԴ-ն ու Ա­րեւ­մուտքն ու­նեն այս աս­տի­ճան հա­կա­սա­կան շա­հեր:

Փաս­տը, որ Նի­կո­լը հե­տե­ւո­ղա­կա­նո­րեն տա­պա­լում է ՀԱՊԿ ու­ժե­րի տե­ղա­կա­յու­մը, ո­րը, կրկնում ենք, կա­րող է ողջ ի­րա­վի­ճա­կը փո­փոխող գոր­ծոն դարձնել, ակ­նարկ է, որ նա գոր­ծում է հի­շա­տակ­ված ա­ռա­ջին տար­բե­րա­կի օգ­տին, այ­սինքն՝ ռու­սա­կան կոն­տին­գեն­տը ՆԱ­ՏՕ-ակա­նով փո­խա­րի­նե­լու, հաշ­վի առ­նե­լով, որ գործ­նա­կա­նում բա­ցառ­ված է ան­գամ այդ ու­ժե­րի հա­մա­տեղ տե­ղա­կայ­ման տար­բե­րա­կը:

Այն, որ նի­կո­լյան խուն­տան ար­դեն վերջ­նա­կա­նա­պես դի­մա­կը նե­տե­լով, Պու­տի­նի հետ հե­ռա­խո­սազ­րույ­ցից ան­մի­ջա­պես հե­տո սկսեց բա­ցա­հայ­տո­րեն աշ­խա­տել ռու­սա­կան կոն­տին­գետ­նը հե­ռաց­նե­լու տես­լա­կա­նի օգ­տին, ցույց տվեց նա­եւ փաս­տը, որ ա­մե­րի­կյան ԿՀՎ-ի եւ բրի­տա­նա­կան MI6-ի կող­մից այդ­քան «սիր­ված» ԱԽՔ Գրի­ո­րյանն ան­մի­ջա­պես նետ­վեց Հ1, սկսե­լով քա­րո­զել «ամեն ին­չում ռուս­ներն են մե­ղա­վոր» տես­լա­կա­նը՝ 2020թ. պա­տե­րազ­մը, ներ­կա­յիս շրջա­փա­կու­մը եւ այլն: Ի­հար­կե, ար­դեն նույ­նիսկ ա­նի­մաստ է այդ հայ­տա­րար­ու­թյուն­նե­րին ար­ձա­գան­քե­լը՝ ա­մեն ան­գամ նա­եւ հի­շեց­նե­լով, որ Նի­կո­լը, նրա ԱԽՔ-ի եւ խուն­տա­յի այլ ան­դա­մնե­ր այդ ա­րարք­նե­րի հա­մար, ի­հար­կե, դեռ պա­տաս­խան են տա­լու: Սա­կայն ԱԽՔ-ի հայ­տա­րա­րու­թյան մեկ դե­տա­լի վրա կանգ առ­նենք:

Ըստ ԿՀՎ-ի եւ MI6-ի սույն «սի­րե­ցյա­լի», Հա­յաս­տա­նը գտնվում է շատ ծանր վի­ճա­կում, անվ­տան­գա­յին այն մե­խա­նիզմ­նե­րը, ո­րոնք իբ­րեւ պի­տի մեզ պաշտ­պա­նե­ին, հի­մա չեն աշ­խա­տում, եւ Հա­յաս­տա­նը հի­մա փոր­ձում է նոր ե­րաշ­խիք­ներ գտնել, անվ­տան­գու­թյան նոր ե­րաշ­խիք­նե­րի փնտրտուք­նե­րի մեջ է, ա­սաց նա՝ ա­վե­լաց­նե­լով. «Իհար­կե, մեզ մե­ղադ­րում են Ա­րեւ­մուտք գնա­լու մեջ, բայց մենք ին­տեն­սիվ հա­մա­գոր­ծակ­ցում ենք Հնդկաս­տա­նի հետ: Մենք հա­մա­գոր­ծակ­ցում ենք տար­բեր ուղ­ղու­թյուն­նե­րով՝ մեր անվ­տան­գա­յին խնդիր­նե­րը լու­ծե­լու ա­ռու­մով»,- ա­սաց նա:

Սա, հաս­կա­նա­լի է, սո­վո­րա­կան «ինքնա­խոս­տո­վա­նա­կան ցուց­մունք» է, որ ի­րենց խուն­տան Հա­յաս­տա­նը հասց­րել է մի վի­ճա­կի, երբ՝ «Հա­յաս­տա­նը գտնվում է շատ ծանր վի­ճա­կում»: Սա էլ մի կողմ, նոր բան չէ, ակն­հայտ էր դեռ 2018թ.-ին: Բայց երբ ան­գամ այս վի­ճա­կում է ԱԽՔ-ը վա­խե­նում է բա­ցա­հայտ խոս­տո­վա­նել, որ աշ­խա­տում են Ա­րեւ­մուտ­քի հետ՝ փոր­ձե­լով ան­կա­պու­թյուն­ներ դուրս տալ Հնդկաս­տա­նի մա­սին, դա հե­տաքր­քիր է: Գո­նե ինք­նա­պահ­պան­ման բնազ­դից դրդված, ո­րը նման­նե­րի մոտ շատ ակ­տիվ է գոր­ծում, սրանք ե­րե­ւի պետք է որ ար­դեն սկսե­ին հաս­կա­նալ, որ աշ­խարհն ի­րոք աչ­քի ա­ռաջ փոխ­վում է: Ի­հար­կե, մի­գու­ցե հույս ու­նեն, որ այս «օպե­րա­ցի­ան» վեր­ջաց­րին, Ա­րեւ­մուտ­քում մի տա­քուկ ան­կյուն կու­նե­նան: Բայց նա­եւ, թե­րեւս պետք է որ հաս­կա­նան, թե ինչ կլի­նի, ե­թե «օպե­րա­ցի­ան» չվեր­ջաց­նեն: Հաշ­վի առ­նե­լով, որ դրա հա­մար նախ դեռ պետք է կա­րո­ղա­նան ռու­սա­կան ու­ժե­րին հե­ռաց­նել, ու մի­գու­ցե չստաց­վի, ո­րը նա­եւ Արեւ­մուտ­քի տա­քուկ ան­կյու­նի հա՞րցը կթող­նի չլուծ­ված: Ինչ է, մտա­ծում են, որ Հնդկաս­տա­նով ար­դա­րա­նա­լը բա՞ն կփո­խի, տես­նենք…

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ