Ալիեւի շտապողականությունը հուշում է, որ խաղավարտն իրոք շատ մոտ է

Այս­պի­սով, Ար­ցա­խի իշ­խա­նու­թյուն­ներն ի­րո՞ք չեն հաս­կա­նում, թե ի­րա­կա­նում ուր են տա­նում ժո­ղովր­դին, թե՞ ձե­ւաց­նում են, թե չեն հաս­կա­նում (ինչպես 44-օրյա պա­տե­րազ­մի շե­մին), որ ցան­կա­ցած այլ տար­բե­րակ, քան ռուս­նե­րից ու­ղիղ օգ­նու­թյուն խնդրելն է, կոր­ծան­ման է տա­նե­լու, քա­նի դեռ Հա­յաս­տա­նում Նի­կոլ կա, սա ար­դեն դառ­նում է կեն­սա­կան, գո­յա­տեւ­ման հարց (Տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=254143&l=am): Ընդ ո­րում՝ այն դեպ­քում, երբ Նի­կո­լը շա­րու­նա­կում է «ամե­նօ­րյա ռե­ժի­մով» ցույց տալ, թե ի­րա­կա­նում ինչ է ա­նում:

Նման հիմ­նա­վո­րում նա ի ցույց դրեց նա­եւ ե­րեկ, երբ ո­րո­շեց ու­ղերձ  հղել Իս­րա­յե­լի վար­չա­պետ Բե­նի­ա­մին Նե­թա­նյա­հո­ւին՝ ա­սե­լով. «Մեր երկ­կողմ հա­րա­բե­րու­թյուն­ներն ակ­տի­վո­րեն զար­գա­նա­լու եւ ո­րա­կա­կան նոր մա­կար­դակ թե­ւա­կո­խե­լու դրա­կան նա­խադ­րյալ­ներ ու­նեն…»: Լո՞ւրջ: Այն բա­նից հե­տո՞, երբ Իս­րա­յե­լը նա­եւ պաշ­տո­նա­կան մա­կար­դա­կով է սկսել բա­ցա­հայ­տո­րեն խո­սել, թե ինչ­պես է Ադր­բե­ջա­նին օգ­նել 44-օրյա պա­տե­րազ­մում ու շա­րու­նա­կում է մինչ օրս օգ­նել: Նա­եւ, որ Ադր­բե­ջան-Հա­յաս­տան ուղ­ղու­թյու­նը դի­տար­կում է բա­ցա­ռա­պես մեր վեր­ջին ա­ջա­կից­նե­րից մե­կի՝ Ի­րա­նի վրա հար­ձակ­ման տրամպ­լին:

Մեկ օր ա­ռաջ էլ նույն Նի­կո­լը Ցե­ղաս­պա­նու­թյան տա­րե­լի­ցի հետ կապ­ված էր ու­ղերձ հղել, ո­րից Ա­շո­տյա­նը մի­ան­գա­մայն այն մտքին էր հա­սել, թե այդ ու­ղեր­ձը հա­մա­ձայ­նեց­վել է նա­եւ Էր­դո­ղա­նի նա­խընտ­րա­կան շտա­բի հետ: Եվ նման կաս­կած­նե­րը, ինչ խոսք, տրա­մա­բա­նա­կան են, հաշ­վի առ­նե­լով, որ բա­ցի ու­րա­ցու­մա­յին ո­ճա­բա­նու­թյու­նից, այդ­տեղ նա­եւ մի շարք ծայ­րա­հեղ մտա­հո­գիչ մտքեր է­ին նե­րառ­վել: Օ­րի­նակ Նի­կո­լը ո­րո­շել է այս­պի­սի հարց բարձ­րաց­նել՝ «Ինչո՞ւ Մեծ ե­ղեռ­նը տե­ղի ու­նե­ցավ, եւ ի՞նչ է պետք ա­նել դրա կրկնու­թյու­նը բա­ցա­ռե­լու հա­մար»: Իսկ ա­հա հե­ղի­նա­կա­վոր քա­ղա­քա­գետ Սե­մյոն Բաղ­դա­սա­րովը ներ­կա­յաց­րել է գնա­հա­տա­կան, ո­րի տողա­տա­կե­րում կա­րե­լի է Նի­կո­լի այդ հար­ցադր­ման պա­տաս­խա­նը գտնել. «Հայ հա­սա­րա­կու­թյան մեջ ակ­տի­վո­րեն ներ­մուծ­վում է այն միտ­քը, որ Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան մե­ղա­վո­րը ոչ թե Թուր­քի­ան է, այլ՝ Ռու­սաս­տա­նը: Ժո­ղովր­դին ա­սում են, որ այ­սօր Հա­յաս­տա­նին պետք է Թուր­քի­ան, ո­րը ոչ մի կապ չու­նի ցե­ղաս­պա­նու­թյուն ի­րա­կա­նաց­րած Օս­մա­նյան կայս­րու­թյան հետ: Ի վեր­ջո, ան­ցել է ա­վե­լի քան 100 տա­րի, եւ Թուր­քի­ան դար­ձել է այլ եր­կիր: Բայց Էր­դո­ղա­նը վեր­ջերս սպառ­նաց հույ­նե­րին կրկնել Զմյուռ­նի­ա­յի կո­տո­րա­ծը, որ­տեղ նվաս­տաց­րել է­ին քրիս­տո­նյա բնակ­չու­թյա­նը: Դրա­նից հե­տո ինչ-որ մե­կը կվի­ճար­կի՞, որ կա «ուրի­շ» Թուր­քի­ա...»:

Բաղ­դա­սա­րո­վը, ի­հար­կե, մեծ հե­ղի­նա­կու­թյուն ու­նե­ցող եւ քա­ջա­տե­ղյակ փոր­ձա­գետ է, բայց նրա վեր­ջին հար­ցադ­րու­մը «մի­ա­միտ» է: Ի­հարկե, միշտ էլ կգտնվեն «վիճար­կող­ներ», ա­վե­լին` փրփու­րը բե­րան­նե­րին «ապա­ցու­ցող­ներ», որ «ներ­կա­յիս Թուր­քի­ան ու­րիշ Թուր­քի­ա է»: Այդ քա­րո­զը Հա­յաս­տան­ում ծա­վա­լեց դեռ ԼՏՊ-ն, թե­րեւս իս­րա­յե­լյան Մո­սա­դի թե­լադ­րան­քով: Հե­տա­գա­յում այդ քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը որ­դեգ­րե­ցին Լե­ւո­նի հո­գե­զա­վակ­նե­րը, ո­րոնք ար­դեն ան­թա­քույց են աշ­խա­տում ա­րեւմ­տյան ա­մե­նա­տար­բեր պատ­վի­րա­տու­նե­րի հա­մար: Իսկ երբ նրանք ըն­դա­մե­նը հանձ­նա­րա­րու­թյուն կա­տա­րող­ներ են, ինչ էլ ա­սի Էր­դո­ղա­նը, Թուր­քի­ա­յի, Ադր­բե­ջա­նի եւ դեռ այն ժա­մա­նակ­նե­րից մինչ օրս նրանց թի­կուն­քին կանգ­նած­նե­րի ցե­ղաս­պան բնույթն ա­պա­ցու­ցող ինչ նոր ա­պա­ցույց­ներ էլ որ ի հայտ գան, մեկ է` սույն մանկ­լա­վիկ­նե­րը միշտ էլ ա­ռաջ կտա­նեն «ներ­կա­յիս Թուր­քի­ան ու­րիշ Թուր­քի­ա է» կար­գա­խո­սը:

Թուր­քի­ան, ի­հար­կե, ո­րո­շա­կի ստրա­տե­գի­ա­կան ճշգրտում­նե­րի փու­լում է: Այդ մա­սին ակ­նար­կող վեր­ջին դե­տալ­նե­րից մեկն էլ Մոսկ­վա­յում կա­յա­ցած՝ Թուր­քի­ա­յի, Ռու­սաս­տա­նի, Սի­րի­ա­յի եւ Ի­րա­նի պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րար­նե­րի եւ հե­տա­խու­զու­թյան ղե­կա­վար­նե­րի հան­դի­պումն էր: Նա­եւ Ան­կա­րա­յի հայ­տա­րա­րու­թյու­նը, որ ար­դեն մա­յի­սի սկզբնե­րին կա­րող է տե­ղի ու­նե­նալ նա­եւ Ռու­սաս­տա­նի, Ի­րա­նի, Սի­րի­ա­յի եւ Թուր­քի­ա­յի նա­խա­գահ­նե­րի հան­դի­պու­մը: Ու դա տրա­մա­բա­նու­թյուն ու­նի՝ Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քում լուրջ փո­փո­խու­թյուն­ներ են ըն­թա­նում, եւ ան­գամ ար­դեն Իս­րա­յելն է սկսել ակ­նար­կել Ի­րա­նի հետ հան­դի­պում­նե­րի ցան­կու­թյան մա­սին:

Իսկ ա­վե­լի խո­շոր ի­մաս­տով, ա­ռա­ջի­կա BRICS-ի գա­գաթ­ա­ժո­ղո­վին ըն­դա­ռաջ հայտ­նի դար­ձավ, որ դա­շին­քին մի­ա­նա­լու հայտ է ներ­կա­յաց­րել 19 եր­կիր, այդ թվում՝ իս­լա­մա­կան աշ­խար­հի ա­ռանց­քա­յին երկր­նե­րը՝ Ի­րան, Սա­ու­դյան Ա­րա­բի­ա, Ե­գիպ­տոս, Ին­դո­նե­զի­ա եւ այլն: Եվ այս դեպ­քում բո­լոր ա­ռում­նե­րով այս կա­ռույ­ցը կգե­րա­զան­ցի ԱՄՆ-ի գլխա­վո­րած G7-ի հա­մա­կար­գին:

Աշ­խար­հը փոխ­վում է ոչ մի­այն աչ­քի ա­ռաջ, այլ նա­եւ գե­րա­րագ տեմ­պե­րով, եւ այս ի­րա­վի­ճա­կում Թուր­քի­ան ընդ­հա­նուր դի­նա­մի­կա­յին հար­մար­վե­լու խնդիր ու­նի: Նա­եւ Ադր­բե­ջա­նում այս ի­րո­ղու­թյու­նները չեն կա­րող շրջան­ցել, եւ հենց դա է, որ Ա­լի­ե­ւին ստի­պում է հնա­րա­վո­րինս ա­րա­գաց­նել:

Իսկ Հա­յաս­տա­նում ե­րե­ւի մտա­ծում են, թե ա­րեւմ­տյան պատ­վի­րա­տու­նե­րը վեր­ջին պա­հին մի բան կա­նեն, ու աշ­խար­հը կմնա նո՞ւյնը: Թե՞ տոն­նա­նե­րով կոմպ­րո­մատ­ներ են այն­տեղ թո­ղել ու հի­մա վա­խե­նում են, որ այդ ա­մե­նը ջրի ե­րես չել­նի:

Չնա­յած, այս շտա­պո­ղա­կա­նու­թյու­նը նա­եւ մեկ բան է պարզ հու­շում՝ խա­ղա­վարտն ի­րոք շատ մոտ է:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ